Српскиот претседател Вучиќ обвинет дека бил дел од „снајперското сафари“ за убиства во Сараево

Претседателот на Србија е обвинет за вмешаност во „сафари снајпер“ во Сараево за време на босанската војна, во која богати странци наводно платиле големи суми пари за да пукаат во цивили.

Се тврди дека Александар Вучиќ бил присутен на една од воените позиции над градот од каде што се вели дека странците платиле за да пукаат во неговите жители за време на опсадата од 1992 до 1996 година.

Се појави и видео снимка на која се чини дека го прикажува како млад човек како патува во возило со погон на сите четири тркала, кое на багажникот имало човечки череп со сина кацига на мировник на Обединетите нации.

Тврдењата против Вучиќ – кои тој енергично ги негира – ги изнесе Домагој Маргетиќ, хрватски истражувачки новинар.

Тој поднесе тужба против претседателот до италијанските обвинители, кои веќе истражуваат обвинувања дека Италијанци, Руси и Американци учествувале во „човечки сафари со снајпер“ за време на конфликтот.

Маргетиќ рече: „Го информирав јавното обвинителство за сите мои сознанија за поврзаноста на Александар Вучиќ со ‘сафари со луѓе’ во воено Сараево. „Ги приложив сите докази, видео материјали, фото документација, аудио и видео документација, како и медиумска документација од тоа време“.

Во својот поднесок, г-дин Маргетиќ тврди дека Вучиќ бил „член на паравоен одред, под контрола на Српската радикална партија од Србија, за време на војната во 1992 и 1993 година“.

Единицата била „стационирана на воена позиција… на еврејските гробишта во Сараево“, тврди Маргетиќ. Гробиштата биле користени како снајперска позиција од страна на српските сили.

Во Сараево убиени 10.000 луѓе

Повеќе од 10.000 луѓе беа убиени во Сараево од гранатирање и снајперски оган помеѓу 1992 и 1996 година во она што беше најдолгата опсада во модерната историја, откако Босна и Херцеговина прогласи независност од Југославија.

Снајперистите беа можеби најстрашниот елемент од животот под опсада во Сараево, бидејќи неселективно ги убиваа луѓето на улиците, вклучувајќи ги и децата.

Маргетиќ понатаму тврди дека информациите „го поставуваат без никакво сомнение во времето и местото на овие злосторства“. Тој наведува видео снимка од 1993 година, на која, како што тврди, се гледа како Вучиќ носи пушка.

Поддржувачите на српскиот лидер ги отфрлија тврдењата и рекоа дека предметот на снимката бил трипод од телевизиска камера, кој Вучиќ го носел бидејќи во тоа време работел како новинар. Вучиќ рече дека предметот бил чадор.

Гласините за Вучиќ во Сараево во воените времиња кружат со години.

Во интервју од 2021 година за босански телевизиски канал, српскиот претседател експлицитно негираше дека некогаш пукал врз опколениот град, опишувајќи ги обвинувањата како политичка манипулација вкоренета во националистичката реторика од неговата младост и кревката рамнотежа на моќ во регионот.

Истрагата произлезе од тужба поднесена од Ецио Гавацени, писател од Милано, кој собра докази за обвинувањата, како и извештај испратен до обвинителите од поранешната градоначалничка на Сараево, Бенјамина Кариќ.

Гавацени рече дека првпат прочитал извештаи за наводните снајперски туристи во италијанскиот печат во 1990-те, но дури откако го гледал „Сараево Сафари“, документарец од 2022 година на словенечкиот режисер Миран Зупанич, почнал да истражува понатаму.

Никола Бригида, адвокат кој му помогна на Гавацени да го подготви својот случај, рече: „Доказите собрани по долгата истрага (од страна на Гавацени) се добро поткрепени и би можеле да доведат до сериозна истрага за идентификување на виновниците. Постои и извештај од поранешниот градоначалник на Сараево“.

„Многу, многу Италијанци“

Гавацени тврдеше дека „многу, многу, многу Италијанци“ наводно биле вклучени, без да даде бројка. „Имало Германци, Французи, Англичани… луѓе од сите западни земји кои платиле големи суми пари за да бидат однесени таму за да пукаат во цивили.“

Тој додаде: „Немало политички или религиозни мотиви. Тие биле богати луѓе кои оделе таму за забава и лично задоволство. Зборуваме за луѓе кои сакаат оружје, а можеби одат на стрелишта или на сафари во Африка“.

Гавацени тврдеше дека осомничените италијански државјани се сретнувале во Трст и потоа патувале до Белград, од каде што војниците на босанските Срби ги придружувале до ридовите на Сараево.

„Имаше сообраќај на воени туристи кои одеа таму за да пукаат во луѓе“, рече тој. „Јас го нарекувам тоа рамнодушност кон злото“.

Вучиќ сè уште не ги коментира обвинувањата. Сепак, гласините за неговото време во Сараево кружат со години.

Во интервју од 2021 година за босански телевизиски канал, српскиот претседател експлицитно негираше дека некогаш пукал врз опколениот град, опишувајќи ги обвинувањата како политичка манипулација вкоренета во националистичката реторика од неговата младост и кревката рамнотежа на моќ во регионот.

Сузана Васиљевиќ, портпаролка на претседателот, изјави за лондонски „Телеграф“: „Тврдењата изнесени од хрватскиот новинар Домагој Маргетиќ претставуваат школски пример за злонамерна дезинформација, создадена со цел да го еродира институционалниот кредибилитет на Република Србија и нејзиниот претседател. Претседателот Вучиќ не учествувал во борбени активности, не користел оружје и немал никаква улога во никакви воени операции“.

Таа додаде дека обвинувањата се „политички мотивирани“ и обид за „поткопување на меѓународниот углед на Србија“.

На прашањето за неодамна објавеното видео кое се чини дека го прикажува Вучиќ со возилото со череп, српски извор рече дека автомобилот не му припаѓа нему и, во секој случај, „вакви автомобили имало насекаде низ воената зона“.

Тврдењата дека богати странци патувале во Сараево на „снајперски сафари“ ги повтори и еден поранешен италијански дипломат.

Михаел Џифони, кој беше заменик-шеф на дипломатската мисија на Италија во Сараево, тврдеше дека штом пристигнал во градот во 1994 година, му било кажано: „Знаете, се организираат сафари. Многу богати луѓе доаѓаат тука – некои се ловци, други се бизнисмени. Војската и паравоените сили ги носат на ридовите [над Сараево] и за тоа плаќаат“.

СИСМИ, италијанска разузнавачка агенција, била информирана за воениот туризам и, во соработка со босанското разузнавање, успеала да го спречи доаѓањето на Италијанците, изјави тој за весникот „Ла Република“. „Агенцијата идентификувала кој го организирал целиот настан и го затворила“, рече тој.

Сепак, италијанските власти не биле во можност да идентификуваат ниту еден од нивните граѓани кои наводно учествувале во пукањето врз цивилите. „Да имавме име, ќе ги гоневме“, рече Џифони.

Лажни приказни и вистински докази

Балканските експерти за „Телеграф“ изјавија дека обвинувањата би можеле да бидат вистинити, но треба да се третираат со претпазливост.

Д-р Хелена Иванов, од тинк-тенкот „Хенри Џексон друштво“, изјави: „Многу ужасни работи се случија за време на војната, но имаше и ужасни приказни кои се покажаа како неточни – на пример, тврдења дека муслиманските екстремисти фрлале српски бебиња на лавовите во зоолошка градина или дека борците од сите три страни правеле ѓердани од прстите на бебињата“.

„Лажните приказни можат да останат долго време. Секогаш кога има тврдење што е навистина експлозивно, како она за снајперско сафари, тоа треба да биде подложено на целосна и транспарентна истрага. Ако има веродостојни обвинувања, тогаш тие треба да бидат истражени“.

Видеото на кое се чини дека Вучиќ е прикажан со возило украсено со череп е објавено од проф. Јасмин Мујановиќ, експерт за Балканот и автор.

Тој рече дека има „сè повеќе докази… вклучително и сведоштва од Меѓународниот кривичен трибунал за поранешна Југославија, за постоењето на ‘човечко сафари’ спроведено од српските националистички сили во име на богати странски туристи“.

Доказите треба да доведат до истраги „во четири или пет различни земји“, додаде тој.

Проф. Мујановиќ рече дека обвинувањата се „веродостојни“, но предупреди: „Секогаш треба да бараме неверојатните тврдења да имаат сигурни докази“.

„Тие заслужуваат дополнително да бидат испитани од италијанските и другите меѓународни полициски агенции. Всушност, се надеваме дека ќе се утврди дека се само урбани легенди, со оглед на имплицираниот ужас. Но, ако се вистинити, тогаш мора да се поднесат строги кривични пријави против сите вклучени“, додаде тој. (Н.В.)