Шпиони, дронови и елитни војници: Како САД го заробија Мадуро

Со месеци, американските шпиони го следеа секој потег на венецуелскиот претседател Николас Мадуро.

Мал тим, вклучувајќи еден извор во венецуелската влада, набљудувал каде спиел 63-годишниот претседател, што јадел, што носел, па дури и, според високи воени претставници, „неговите миленици“.

Потоа, на почетокот на декември, беше финализирана планираната мисија наречена „Операција апсолутна решителност“. Тоа беше резултат на месеци прецизно планирање и вежби, што дури вклучуваше и елитни американски војници кои создадоа точна реплика во полна големина на безбедната куќа на Мадуро во Каракас за да ги вежбаат своите влезни рути.

Планот – кој претставуваше вонредна американска воена интервенција во Латинска Америка каква што не е видена од Студената војна – беше внимателно чуван. Конгресот не беше информиран ниту консултиран однапред. Со прецизните детали, високите воени претставници едноставно мораа да чекаат оптимални услови за да започнат.

Тие сакаа да го максимизираат елементот на изненадување, изјавија претставници во саботата. Имаше лажен почеток четири дена претходно кога американскиот претседател Доналд Трамп даде одобрение, но тие одлучија да почекаат подобро време и помалку облачност.

„Во текот на неделите за време на Божик и Нова година, мажите и жените од војската на Соединетите Американски Држави седеа подготвени, трпеливо чекајќи да се исполнат вистинските услови и претседателот да ни нареди да дејствуваме“, изјави генералот Ден Кејн, највисоко рангиран воен офицер во земјата, на прес-конференција во саботата наутро.

„Среќно и со успех“

Наредбата од претседателот за започнување на мисијата конечно дојде во 22,46 часот американското источно време во петокот (04,46 часот по средноевропско во саботата).

„Планиравме да го направиме ова пред четири дена, пред три дена, пред два дена, а потоа одеднаш се отвори. И рековме: одиме“, изјави самиот Трамп за емисијата „Фокс енд френдс“ на Фокс њуз во саботата, неколку часа по ноќниот напад.

„Тој ни рече, и ние го цениме тоа… со среќа и со успех “, рече генералот Кејн. Наредбата на Трамп дојде кратко пред полноќ во Каракас, давајќи ѝ на војската поголем дел од ноќта да дејствува во темнина.

Она што следеше беше мисија од два часа и дваесет минути по воздух, копно и море што ги запрепасти многумина во Вашингтон и низ целиот свет.

Во однос на обемот и прецизноста, таа беше практично без преседан. И предизвика веднаш осуда од неколку регионални сили, а претседателот на Бразил, Лула да Силва, рече дека насилното заробување на лидерот на Венецуела постави „уште еден исклучително опасен преседан за целата меѓународна заедница“.

Трамп не ја следеше мисијата од собата за ситуации во Белата куќа. Наместо тоа, тој беше опкружен со своите советници во неговиот клуб „Мар-а-Лаго“ во Палм Бич, Флорида, каде што го гледаше преносот во живо од операцијата, придружуван од директорот на ЦИА, Џон Ратклиф, и американскиот државен секретар, Марко Рубио.

„Беше неверојатно нешто да се види“, рече Трамп во саботата. „Ако можевте да видите што се случи, мислам, гледав буквално како да гледам телевизиска емисија. И ако можевте да ја видите брзината, насилството… едноставно, тоа беше неверојатно нешто, неверојатна работа што ја завршија овие луѓе“.

Во последните месеци, илјадници американски војници се распоредија во регионот, придружувајќи се на носач на авиони и десетици воени бродови во најголемото воено засилување во последниве децении, додека Трамп го обвини Мадуро за трговија со дрога и наркотероризам и разнесе десетици мали чамци обвинети за транспорт на дрога низ регионот.

Но, првите знаци на операцијата „Апсолутна решителност“ беа на небото. Повеќе од 150 авиони – вклучувајќи бомбардери, борбени авиони и извидувачки авиони – конечно беа распоредени во текот на ноќта, според американските претставници.

„Беше многу сложено, исклучително сложено, целиот маневар, слетувањата, бројот на авиони“, изјави Трамп за Фокс њуз. „Имавме борбен авион за секоја можна ситуација.“

Гласни експлозии се слушнаа во Каракас околу 02 часот по локално време, а над градот се видоа облаци од чад. „Слушнав силен звук, силен тресок“, изјави новинарката Ана Ванеса Хереро за Би-Би-Си. „Ги помести сите прозорци. Веднаш потоа видов огромен облак од чад што речиси го блокираше целиот поглед“.

Таа додаде: „Авиони и хеликоптери летаа низ целиот град“.

За Линда Унамумо, јавна службеничка, американските напади предизвикаа експлозија која беше толку силна што го уништи покривот на нејзината куќа.

„Дури и до пред малку, сè уште плачев… Плачев затоа што бев толку исплашена… Морав да ја напуштам куќата со ќерка ми, со моето семејство и да одам во друга куќа, куќата на соседот. Беше навистина трауматично. Навистина не би му го посакала ова на никого“, изјави таа за новинската агенција АФП.

Иако официјалниот број на жртви сè уште не е објавен, официјален претставник изјави за весникот „Њујорк тајмс“ под услов да остане анонимен дека најмалку 40 лица се убиени во нападите.

Наскоро, видеа што прикажуваат бројни авиони на небото – а други што ги прикажуваат очигледните последици од експлозиите – почнаа широко да циркулираат на социјалните медиуми. Едно покажа конвој од хеликоптери како летаат на ниска височина над Каракас додека чад се креваше од очигледните детонации.

„Се разбудивме околу 01,55 часот со татнежот од експлозиите и зуењето на авионите што летаа над Каракас“, изјави еден сведок, Даниела, за Би-Би-Си. „Сè беше потонато во апсолутен мрак, осветлено само од блесоците од блиските детонации“.

Таа додаде: „Соседите си разменуваа пораки во групниот разговор во станбениот простор, сите збунети и несвесни што се случува [и] исплашени од експлозиите“. Би-Би-Си испита голем број видеа што прикажуваат експлозии, пожар и чад на локации околу Каракас за да идентификува точно кои локации биле цел.

Досега, потврди пет локации, вклучувајќи ја воздухопловната база „Генералисимо Франциско де Миранда“, аеродромот познат како Ла Карлота и Порт Ла Гваира, главниот канал на Каракас до Карипското Море.

Некои од американските напади беа насочени кон системи за воздушна одбрана и други воени цели, изјавија официјални лица. Трамп, исто така, предложи САД да ја исклучат струјата во Каракас пред да започне мисијата, иако не прецизираше како.

„Светлата во Каракас беа во голема мера исклучени поради одредена експертиза што ја имаме“, рече тој. „Беше темно и беше смртоносно“.

„Тие знаеја дека доаѓаме“

Додека нападите се слушаа низ Каракас, американските сили се пробиваа во градот. Меѓу нив беа и членови на елитните „Делта форс“, највисоката единица за специјални мисии на американската војска, изјавија извори за американскиот партнер на Би-Би-Си. Тие беа тешко вооружени – и носеа електричен факел во случај да мора да ги пробијат металните врати од безбедната куќа на Мадуро.

Војниците пристигнаа на локацијата на Мадуро кратко време по почетокот на нападите во 02,01 часот по локално време, според генералот Кејн. Трамп ја опиша безбедната куќа како воена „тврдина“ во срцето на Каракас, велејќи: „Тие беа во подготвена позиција чекајќи нè. Тие знаеја дека доаѓаме“.

Војниците беа нападнати кога пристигнаа, а еден од американските хеликоптери беше погоден, но сепак можеше да лета. „Силите за апсење се спуштија во комплексот на Мадуро и се движеа со брзина, прецизност и дисциплина“, рече генералот Кејн.

„Тие едноставно провалија, и провалија на места каде што всушност не можеше да се пробие, знаете, челични врати што беа поставени таму токму поради оваа причина“, забележа Трамп.

Дури додека се одвиваше операцијата – во која беше заробена и сопругата на Мадуро, Силија Флорес – Рубио почна да ги известува пратениците за акцијата, одлука која оттогаш предизвика гнев кај некои во американскиот Конгрес.

„Да бидам јасен: Николас Мадуро е нелегитимен диктатор. Но, започнувањето воена акција без одобрение од Конгресот и без веродостоен план за она што следи е неодговорно“, рече врвниот демократ Чак Шумер, лидер на партијата во Сенатот.

Брифингот на Конгресот однапред би ја загрозил мисијата, им рече Рубио на новинарите за време на прес-конференцијата во саботата. „Конгресот има тенденција да протекува информации“, додаде Трамп. „Ова не би било добро“.

Во комплексот на Мадуро, додека елитните американски трупи влегуваа, Трамп рече дека венецуелскиот претседател – кој наводно ја зголемил својата зависност од кубанските телохранители во последните месеци – се обидел да избега во безбедна соба.

„Се обидуваше да стигне до безбедно место, кое не беше безбедно, бидејќи ќе ја имавме вратата разнесена за околу 47 секунди“, рече Трамп.

„Стигна до вратата. Не можеше да ја затвори. Беше толку брзо однесен што не влезе во таа [соба]“.

На прашањето дали САД можеле да го убијат Мадуро, авторитарен лидер кој ја презеде претседателската функција во 2013 година, доколку тој се спротивставел на апсењето, Трамп одговори: „Можеше да се случи“.

Од американска страна, „неколку момци беа погодени“, рече тој, но ниту еден американски војник не беше убиен.

САД претходно понудија награда од 50 милиони долари за информации што ќе доведат до апсење на Мадуро. До 04,20 часот по локално време во сабота, хеликоптерите ја напуштаа венецуелската територија со Мадуро и неговата сопруга на бродот, во притвор на Министерството за правда на САД и на пат кон Њујорк, каде што се очекува да се соочат со кривични обвиненија.

Речиси точно еден час подоцна, Трамп ја објави веста за неговото апсење на светот. „Мадуро и неговата сопруга наскоро ќе се соочат со целосната моќ на американската правда“, рече тој.