Се ближи крајот на ерата на Нетанјаху – уште два дена

Гласањето за новата влада е закажано за в недела. Нетанјаху и натаму зборува за апокалипса што ќе му се случи на Израел ако тој не ја води земјата

ЕРУСАЛИМ – Во последните денови од неговото историско 12-годишно владеење, израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху не си оди тивко од политичката сцена.

Долгогодишниот лидер ги обвинува своите противници за предавство на нивните гласачи, а на некои им беше потребна посебна безбедносна заштита.

Нетанјаху вели дека тој е жртва на заговор на „длабока држава“. Тој зборува во апокалиптична смисла кога зборува за земјата без неговото водство.

„Тие го искорнуваат доброто и го заменуваат со лошо и опасно“, рече Нетанјаху за конзервативната телевизиска станица Канал 20 оваа недела. „Се плашам за судбината на нацијата“.

Таквиот јазик создаваше напнати денови бидејќи Нетанјаху и неговите лојалисти го прават последниот очаен притисок да се обидат да спречат нова влада да ја преземе функцијата во недела.

За оние кои гледаа како Нетанјаху доминира во израелската политика во поголемиот дел од изминатиот четвртина век, неговото неодамнешно однесување е познато.

Тој честопати опишува закани и големи и мали. Тој ги омаловажува своите ривали и напредуваше користејќи тактики „подели и победи“. Тој ги наслика своите еврејски противници како слаби, самоомразени „левичари“, и арапските политичари како потенцијална петта колона на симпатизери на тероризам. Тој рутински се претставува во грандиозни термини како единствената личност способна да ја води земјата низ нејзините бесконечни безбедносни предизвици.

„Под негов мандат, политиката на идентитет е на највисоко ниво во сите времиња“, вели Јоханан Плеснер, претседател на Израелскиот институт за демократија, непартиски тинк-тенк.

Тоа е формула која добро му служеше на Нетанјаху. Тој ја водеше десничарската партија Ликуд со железна тупаница повеќе од 15 години, собирајќи низа изборни победи што му го дадоа прекарот „Крал Биби“.

Тој се спротивстави на притисокот од претседателот Барак Обама да направи отстапки за Палестинците и јавно му пркосеше во 2015 година, држејќи говор во Конгресот против нуклеарниот договор со Иран предводен од САД.

Иако Нетанјаху не беше во можност да го блокира договорот, тој беше богато награден од претседателот Доналд Трамп, кој го призна спорниот Ерусалим како главен град на Израел, се повлече од нуклеарниот договор и помогна во посредување на историски дипломатски договори меѓу Израел и четири арапски нации.

Нетанјаху спроведе, како што се чини, многу успешна војна во сенка против Иран, истовремено задржувајќи го долготрајниот конфликт на Израел со Палестинците на ниско ниво, со исклучок на три кратки војни со милитантните владетели на Газа, Хамас.

Ситуацијата со Палестинците денес е „неверојатно иста“ како кога Нетанјаху стапи на должност, рече Плеснер. „Нема големи промени во ниту една насока, нема анексија и нема дипломатски достигнувања“.

Но, некои тактики на Нетанјаху сега се чини дека се враќаат да го прогонуваат. Новата администрација на Бајден беше ладна со израелскиот лидер, додека блиските односи на Нетанјаху со Трамп отуѓија големи сегменти на Демократската партија.

На домашен терен, магијата на Нетанјаху се распрсна – во најголем дел поради неговото судење под обвинение за корупција. Тој се осврна на постојано растечката листа на перцепирани непријатели: медиумите, судството, полицијата, центристите, левичарите, па дури и тврдокорните националисти кои некогаш беа блиски сојузници.

На четири последователни избори од 2019 година, некогаш непобедливиот Нетанјаху не беше во можност да обезбеди парламентарно мнозинство. Соочувајќи се со непривлечна можност за петти последователни избори, осум партии успеаја да соберат мнозинска коалиција што треба да стапи на функција во недела.

Израелската политика вообичаено е поделена помеѓу левичарски партии кои бараат договор со Палестинците со преговори и верски и националистички партии – долго предводени од Нетанјаху – кои се противат на палестинската независност. Ако некои од неодамнешните избори го ставеа конфликтот во центарот, тогаш само десничарските партии ќе формираа силно, стабилно мнозинство.

Наместо тоа, се чинеше дека секој зборуваше за личноста на Нетанјаху и неговите правни проблеми, кои се покажаа длабоко поларизирачки. Договорената влада вклучува три мали партии предводени од поранешни соработници на Нетанјаху кои имаа горчливи раскинувања со него, вклучувајќи го и претпоставениот премиер Нафтали Бенет.

Бенет и неговите десничарски партнери дури и го скршија долгогодишното табу за сојузништво со арапските партии. Мала исламистичка партија, на која ѝ се додворуваше и Нетанјаху, ќе биде прва што ќе се приклучи на владејачката коалиција.

Нетанјаху и неговите следбеници во Ликуд станаа сè поочајни. Првично, Нетанјаху се обиде да привлече некои „дезертери“ од неговите поранешни сојузници за да ги спречи да обезбедат парламентарно мнозинство. Кога тоа не успеа, тој прибегна кон јазик сличен на оној на неговиот пријател и добродетел Трамп.

„Сведоци сме на најголемата изборна измама во историјата на земјата“, тврдеше Нетанјаху на состанокот на Ликуд оваа недела. Тој одамна го отфрли судењето за корупција како „лов на вештерки“ поттикнат од „лажни вести“, а во ТВ-интервјуто рече дека го лови „длабоката држава“.

Неговите приврзаници одржаа заканувачки собири пред домовите на пратениците кои се приклучија на новата влада. Некои од парламентарците велат дека тие и нивните семејства добиле смртни закани.

Ултра-ортодоксните партнери на Нетанјаху во меѓувреме го оценија Бенет како закана за нивната религија, па дури и еден го повика да ја отстрани кипата, капата што ја носат посветениет Евреи.

Подбуцнувањето преку интернет од следбениците на Нетанјаху стана толку лошо што на неколку членови на идната влада им беа доделени телохранители или дури и преместени на тајни локации.

Некои Израелци направија споредба со тензиите што доведоа до бунтот во американскиот Капитол во јануари, додека други укажаа на подбуцнувањата пред убиството на израелскиот премиер Јицак Рабин во 1995 година.

Во ретка јавна изјава, Надав Аргаман, шеф на агенцијата за внатрешна безбедност Шин Бет, неодамна предупреди на „сериозен подем и радикализација на насилниот и подбуцнувачки дискурс“ на социјалните мрежи, за кој рече дека може да доведе до насилство.

Нетанјаху го осуди подбуцнувањето, истакнувајќи дека и тој бил мета.

Доцна во четвртокот, партијата Ликуд на Нетанјаху издаде изјава на Твитер на англиски јазик, во која се вели дека неговите коментари за измама не биле насочени кон процесот на пребројување на гласовите и дека тој има „целосна доверба“ во него. „Исто така, не се доведува во прашање мирната транзиција на власта“, се вели во него.

Гејил Талшир, политиколог од Хебрејскиот универзитет, рече дека очекува следните месеци да останат нестабилни.

„Toе видиме многу наметлив и агресивен шеф на опозицијата, што значи Нетанјаху, решен да се осигура дека оваа коалиција на промени ќе биде краткотрајна и дека ќе имаме нови избори што е можно поскоро“, рече таа додаде.

„Ние немаме ниту сеќавање за тоа како изгледа нормалната политика“, рече Талшир. (АП)