Преведувачка на Путин ќе биде набљудувачка на ОБСЕ на изборите во Унгарија

Унгарските групи за човекови права изразија загриженост во врска со назначувањето на поранешната преведувачка на Владимир Путин на клучна улога во меѓународната мисија за следење на изборите, поради стравувања од руско мешање пред клучното гласање во Унгарија следниот месец.

Дарија Бојарскаја, која работеше многу години за руското Министерство за надворешни работи и преведуваше на бројни состаноци на високо ниво, вклучително и еден меѓу Путин и Доналд Трамп, сега е виш советник во Парламентарното собрание на Организацијата за безбедност и соработка во Европа (ОБСЕ-ПА), со седиште во Виена. Таа ја координира мисијата на телото за следење на парламентарните избори во Унгарија следниот месец.

Гласањето би можело да стави крај на власта на националистичкиот лидер Виктор Орбан по 16 години на власт. Орбан е најпрорускиот лидер во ЕУ и тој ги направи критиките кон Украина и нејзиниот претседател, Володимир Зеленски, клучен столб на неговата изборна кампања, како и блокирањето на заемите од ЕУ за Украина. Имаше бројни обвинувања дека Русија распоредува средства за да ги зголеми шансите на Орбан на изборите.

Во текот на неговите долги години на власт, Орбан често ги таргетираше групите на граѓанското општество и независните медиуми, а во голем број неодамнешни говори ги нарече „инсекти“ кои треба да се исчистат или потиснат. Со оглед на оваа заладувачка клима и блиските односи меѓу Орбан и Москва, некои се загрижени дали да ги споделат своите загрижености со личност со јасни врски со Кремљ.

Бојарскаја ги покани претставниците на организациите на граѓанското општество на состанок зад затворени врати следната недела во Будимпешта за да ги споделат своите загрижености за унгарскиот политички пејзаж. Делегацијата ќе ја предводат британскиот пратеник од Лабуристичката партија Рупа Хук и Саргис Канданјан, ерменски пратеник, и е наменета да ги постави темелите за многу поголема мисија за набљудување составена од пратеници од земјите-членки на ОБСЕ што ќе патуваат во Унгарија за гласањето.

„Ваквите состаноци често вклучуваат размена на високо чувствителни информации во врска со политички притисок, ризици од изборна манипулација и закани со кои се соочуваат бранителите на човекови права и новинарите“, напиша Марта Пардави, копретседател на Унгарскиот хелсиншки комитет, во писмо испратено претходно овој месец до разни претставници на ОБСЕ, кое го виде Гардијан.

Без разлика дали Бојарскаја ги задржала врските со руските официјални тела, рече таа, „дури и перцепцијата дека до доверливите размени може да пристапат малигни надворешни актери“ би ги спречила активистите за права слободно да зборуваат.

Затоа Пардави побара ОБСЕ-ПА да размисли за „отстранување на Бојарскаја од сите нејзини задачи поврзани со мисијата за набљудување на изборите во Унгарија и да се осигури дека таа нема пристап до чувствителни информации поврзани со изборите или соговорници од граѓанското општество во иднина“.

Во остро формулиран одговор до Пардави, кој го виде и Гардијан, Роберто Монтела, италијанскиот генерален секретар на ОБСЕ-ПА, тврдеше дека нејзиното писмо имало „клеветничка природа“. Тој рече дека лично ја избрал Бојарскаја да учествува во мисијата во Унгарија и рече дека таа ужива негова „целосна доверба“. Тој посочи дека надворешен ревизор ја испитал Бојарскаја во 2023 година и донел „недвосмислен“ заклучок дека обвинувањата против неа се неосновани.

Бојарскаја соработувала со ОБСЕ повремено повеќе од една деценија и била вработена со полно работно време во 2021 година. Нема докази дека таа има каква било врска со руското разузнавање или дека споделува информации со руската влада. Во одговор на прашања испратен по е-пошта, таа рече дека се придржува до правилата на ОБСЕ според кои „на сите членови на персоналот им е експлицитно забрането да прифаќаат инструкции од нивните национални власти“.

За разлика од многу вработени во ОБСЕ кои се поддржани од нивните влади, Бојарскаја е директно вработена од телото. Нат Пери, портпарол на ОБСЕ-ПА, рече: „Руската влада не ѝ дава плата на Бојарскаја, ниту пак го правела тоа во минатото“.

Андреј Солдатов, автор кој пишувал опширно за руските разузнавачки мрежи и моментално е гостин-студент во Кингс Центарот за проучување на разузнавањето во Лондон, рече: „Организации како оваа се главна цел за продор на руската разузнавачка служба: таа е меѓународна, има пристап до чувствителни информации и е во центарот на Европа, која сега е издигната на примарна цел на Москва.“

Како преведувач на Путин, Бојарскаја речиси сигурно би била под видно поле на руските безбедносни служби. „Со тоа ниво на пристап до првото лице таа би требало да има највисоко ниво на дозвола што обично вклучува разбирање на потребите на безбедносните служби, доколку би прашале нешто“, рече Солдатов.

Фиона Хил, советникот за национална безбедност на Трамп за Русија за време на неговиот прв мандат, тврдеше дека на состанокот во 2019 година во Осака, Путин ја заменил Бојарскаја во последен момент како средство за одвлекување на вниманието на Трамп со атрактивна преведувачка.

„На списокот имаше уште некој човек, кој требаше да преведува за таа конкретна сесија, но во последен момент Русите го заменија со таа преведувачка“, рече Хил во интервју за „Добро утро Америка“ во 2021 година.

„Јасно беше дека намерата беше да се привлече внимание бидејќи претседателот Путин многу го истакна запознавањето на претседателот Трамп со преведувачот, што е нешто што вообичаено не го правеше“, рече Хил, иако додаде дека Бојарскаја се покажа како „одличен преведувач“.

Кон крајот на 2022 година, Полска ја прогласи Бојарскаја за персона нон грата пред состанокот на ОБСЕ-ПА во земјата, велејќи дека нејзиното присуство би „претставувало закана за државната безбедност“, според извештаите на медиумите во тоа време.

Записите за патување достапни во протечените руски бази на податоци покажуваат дека таа продолжила редовно да ја посетува Русија од целосната инвазија на Украина во 2022 година.(Гардијан)