Предупредување на премиерот на Сингапур: „Доаѓа глобален хаос, Трамп промени сѐ“

Сингапурскиот премиер Лоренс Вонг повика на итна акција за промовирање на либерализацијата на трговијата и заштита на глобалните заеднички интереси, предупредувајќи ги светските лидери дека претстои „хаотична“ транзиција кон постамерикански поредок.

Во интервју за „Фајненшeл тајмс“, тој рече дека големата транзиција може да трае една деценија.

„Нема сомнение дека ќе биде хаотична и непредвидлива бидејќи Америка се повлекува од својата улога на глобален осигурител, без друга земја способна или подготвена да ја пополни празнината“, рече тој.

Како што објасни Вонг, градот-држава Сингапур, главен корисник на повоената ера на глобализацијата и мултилатерализмот, не можеше „да чека работите да се случат или да се надева дека сè магично ќе си дојде на свое место“.

Тој рече дека е потребна итна акција за да се изградат нови трговски врски и да се одржи моментумот на либерализацијата на трговијата. „Не можеме да го направиме тоа сами, но ќе го направиме со други истомисленици“, рече тој.

Лоренс Вонг (52), кој ја презеде функцијата премиер минатата година и е најплатениот лидер во светот со годишна плата од 1,3 милиони евра, разговараше со „Фајненшел тајмс“ пред двата важни собири на регионалните лидери следната недела. Се очекува американскиот претседател Доналд Трамп да се појави и на самитот на Здружението на земјите од Југоисточна Азија во Малезија и на форумот за азиско-пацифичка економска соработка во Јужна Кореја.

Една од најбогатите земји во светот е најранлива на глобалните трговски шокови предизвикани од царините на Трамп. Додека Сингапур доби релативно ниска царина од 10 проценти, повеќето од неговите соседи од Југоисточна Азија беа погодени со 19 проценти, што ги загрозува сложените синџири на снабдување во регионот.

Вонг верува дека Партнерството за иднината на инвестициите и трговијата, чии основачки членови се Сингапур, Обединетите Арапски Емирати и Нов Зеланд, може да послужи како пример за тоа како помалите нации можат да се обединат за да промовираат отворена трговија.

Тој гледа голем потенцијал во договор за слободна трговија меѓу ЕУ и АСЕАН (Асоцијација на земјите од Југоисточна Азија), иако повеќето договори меѓу Европа и Југоисточна Азија во моментов се на ниво од земја до земја. „Тоа би била нова можност за оживување на трговијата“, рече тој.

„Живееме во свет каде што глобалниот систем станува сè повеќе пренатрупан. Сакаме да ги одржиме трговските патишта отворени“, рече тој.

Вонг инсистира дека е потребна нова мултилатерална архитектура бидејќи, рече тој, агендата на администрацијата на Трамп „Америка на прво место“ не е привремен феномен. „Тоа ќе се одрази врз политичката култура и општеството во целина… чувство дека Америка нема корист од сегашниот светски поредок што го воспостави и не е подготвена да ја преземе тешката работа за одржување на редот“, рече Вонг.

Вонг предупреди дека постојат знаци на забавување на инвестициите и вработеноста во сингапурската економија како резултат на американските царини.

„Бидејќи сме толку отворени и изложени на надворешното опкружување, ние ќе бидеме првите што ќе го почувствуваат тоа кога надворешното опкружување ќе почне да ослабува. Немаше знаци во првата половина од оваа година, но сега почнуваме да чувствуваме одредено забавување“, објасни тој.

Тој истакна дека почетното влијание на царините не било толку сериозно како што се стравуваше, бидејќи компаниите веќе ги испратиле нарачките пред да стапат во сила царините. Во меѓувреме, технолошките откритија во области како што е вештачката интелигенција ја поддржуваат економијата.

САД воведоа едни од најниските царини за Сингапур, но некои сектори би можеле да бидат погодени од повисоки царини, како што се фармацевтските производи и полупроводниците, двата најголеми извозни производи на Сингапур во САД. Се очекува царините за извоз произведен во Кина да му наштетат на Сингапур, кој е еден од најголемите светски центри за претовар.

Блиските односи на Сингапур со Кина, неговиот најголем трговски партнер, додека одржува силен безбедносен и политички сојуз со САД, се најдоа под невиден притисок откако Трамп ја презеде функцијата.

Кина се обидува да го врати своето влијание во Југоисточна Азија откако Трамп започна трговска војна, а кинескиот лидер Ши Џинпинг посети неколку земји во регионот оваа година.

Сепак, Вонг верува дека Кина во моментов не е во можност или не е подготвена да ги замени САД како доминантна сила во глобалниот систем.

„Кина е сè уште земја со среден приход со многу предизвици дома. Нема нов глобален лидер на повидок и ние сме во овој многу непредвидлив, хаотичен период на транзиција“, предупреди тој.

Вонг рече дека често ја посетува Кина за подобро да разбере како се развива земјата. „Подемот на Кина предизвика вознемиреност во многу делови од светот, не само затоа што е растечка сила од огромни размери, туку и затоа што е сила со различен економски модел и политички систем“, рече тој.