Правичната застапеност ќе се гласа со „мал Бадентер“ за да се заобиколи ДУИ
Претседателот на Собранието, Африм Гаши денеска ги повика сите пратеници да покажат конструктивност и заеднички да работат во насока на донесување на подобар закон за правична застапеност.
За најавите на опозицијата дека ќе го блокира законот, Гаши денеска одговарајќи на новинарски прашања, по презентацијата на извештајот за неговата двoгодишна работа, нагласи дека што се однесува до најавите на опозицијата, тоа е начин како може да се дојде до поквалитетен закон.
– Можеме да дебатираме, да поднесуваме амандмани, да предлагаме, да повикуваме, имаме свикано јавна дебата, ќе ги слушнеме експертите, правниците, ајде да го подобриме законот, а не да го блокираме, не е тоа начинот. Не можеме да останеме имуни на навиките од минатото. Ќе ни треба уште повеќе време за менување на политичката култура. Јас ги повикувам сите пратеници да работиме заедно за подобар закон, не за блокада, тоа не е начин како би дошле до посакуваната цел, но сепак, пратениците, вклучувајќи ги и опозициските можат да ги употребат сите легитимни алакти кои ги имаат на располагање – рече Гаши.
Предлог на закон за соодветна и правична застапеност во прво читање е ставен на дневен ред на 104. седница на Собранието, в среда, на 10 јуни.
Собраниската Комисија за политички систем и односи меѓу заедниците минатата недела со девет гласови „за“ изгласа дека предлог на законот за соодветна и правична застапеност е прифатлив и проследен на понатамошно читање. Членовите на Комисијата, исто така, дадоа поддршка за одржување на јавна расправа по овој Предлог на закон.
Претходно Комитетот за односи меѓу заедниците со 11 гласа „за“ и двајца „против“, изгласа предлог-законот за соодветна и правична застапеност да се носи со мал Бадентер, односно со мнозинство гласови од присутните пратеници и мнозинство гласови од припадниците што припаѓаат на немнозинските заедници. Пратениците од Европскиот фронт и Албанската лига сметаа дека законот треба да се носи со т.н. голем Бадентер (потребно мнозинство од вкупниот број пратеници што припаѓаат на немнозинските заедници), но нивниот предлог не беше поддржан од мнозинството.
Основната цел на предлог-законот за соодветна и правична застапеност е да обезбеди јасна, прецизна и применлива правна рамка за остварување на едно од темелните начела на уставниот поредок на земјата – соодветната и правична застапеност на граѓаните што припаѓаат на сите заедници во органите на државната власт и другите јавни институции. Интенцијата е да се обезбеди доследна примена на овој принцип преку воспоставување јасни правила и механизми, кои ќе овозможат еднаков пристап до вработување и унапредување, како и фер и транспарентни постапки во јавниот сектор.
Воедно, се настојува да се постигне соодветен баланс помеѓу потребата од застапеност на припадниците на сите заедници во земјата, од една страна, и неопходноста од обезбедување на професионална, ефикасна и политички неутрална администрација, од друга. Законот е во прво читање и се носи во редовна постапка, а според најавите, пред да биде донесен за него треба да има јавна расправа.
„Мал Бадентер“ ќе биде процедурата по која во Собранието ќе се носи Предлог-законот за соодветна и правична застапеност, откако Комитетот за односи меѓу заедниците одлучи дека за законот ќе биде потребно мнозинство од присутните пратеници и мнозинство од присутните пратеници што припаѓаат на немнозинските заедници.
Одлуката на Комитетот ја отвори политичката расправа околу тоа дали ваква процедура е доволна за закон што ја регулира правичната застапеност во институциите. Опозициските партии на Албанците и Албанската лига бараа законот да се носи со „голем Бадентер“, односно со мнозинство од вкупниот број пратеници што припаѓаат на заедниците што не се мнозинство во државата.
Нивниот предлог не доби поддршка. Комитетот одлучи предлог-законот да оди со „мал Бадентер“, што значи пониска процедурна летвичка во споредба со барањето на опозицијата. Одлуката беше донесена со 11 гласа „за“ и два гласа „против“.
Противниците на ваквиот пристап предупредуваат дека законот не треба да се третира како обично техничко прашање, бидејќи правичната и соодветна застапеност е еден од столбовите на Охридскиот рамковен договор. Според нив, во предложеното решение недостигаат јасни квоти и механизми за контрола дали застапеноста навистина ќе се почитува во институциите.
Владејачката Влен, пак, ја брани процедурата и тврди дека „малиот Бадентер“ е доволен за ваков закон. Од таму посочуваат дека забелешките треба да се преточат во амандмани, наместо процесот да се блокира на процедурално ниво.
Предлог-законот доаѓа по укинувањето на „балансерот“, дигиталната алатка што со години се користеше при вработувања во јавниот сектор. Владината логика е дека новото законско решение треба да ја замени таа алатка со поширока правна рамка за застапеноста на заедниците.