Пазарот на нафта влегува во „црвена зона“: Европа би можела да го почувствува првиот голем енергетски шок веќе ова лето

Глобалните нафтени резерви се приближуваат кон критични нивоа, а енергетските аналитичари предупредуваат дека Европа веќе би можела да почувствува сериозен притисок врз снабдувањето со гориво и зголемувањето на цените на енергијата ова лето.

Проблемот повеќе не е само цената на барелот. Сè повеќе станува прашање колку нафта е навистина достапна на пазарот во време кога војната со Иран и нарушувањата во Ормускиот теснец ги дестабилизираат глобалните енергетски текови.

Токму ова го предупреди Џеф Кари, главен енергетски стратег на инвестициската компанија „Карлајл груп“, кој тврди дека Азија е веќе блиску до минималните оперативни нивоа на нафтени резерви, додека Европа би можела да биде следна.

Според него, пазарот е под притисок од почетокот на војната со Иран и прекинот на транспортот низ Ормускиот теснец – еден од најважните енергетски коридори во светот.

На хартија, глобалните нафтени резерви сè уште изгледаат релативно стабилни.

Сепак, енергетската индустрија прави разлика помеѓу вкупните залихи и таканаречените минимални оперативни нивоа – количини што мора да останат во системот за безбедно функционирање на цевководите, терминалите и складиштата.

Со други зборови, дел од нафтата технички постои, но всушност не е достапна на пазарот.

Ова е причината зошто одредени деривати веќе почнаа да покажуваат знаци на сериозно нарушување.

Кури предупредува дека цените на дизелот се зголемија нагло, а понекогаш станаа дури и поскапи од горивото за авиони. Таквата инверзија обично сигнализира дека логистиката и индустриските системи почнуваат да чувствуваат недостиг.

За деловниот сектор, ова е многу поважно од самата цена на бензинот.

Дизелот е гориво на глобалната економија. Тој го движи камионскиот транспорт, индустријата, земјоделството, бродовите и голем дел од европската логистика. Кога дизелот станува проблем, инфлаторните притисоци брзо се шират на целиот синџир на снабдување.

Еден од најинтересните делови од предупредувањето на Кури се однесува на Европа.

Според неговата анализа, европскиот пазар во моментов изгледа постабилен, главно затоа што американските стратешки резерви се извезуваат во Европа.

Сепак, овој модел има ограничен рок на траење.

Соединетите Американски Држави во последните месеци користат дел од нафтата од стратешките резерви на САД за да го намалат глобалниот притисок врз пазарот. Дел од овие количини завршуваат во Европа, создавајќи привремено чувство на безбедност.

Проблемот е што во исто време американските акции се намалуваат.

Затоа, Кари предупредува дека во рок од неколку недели, Европа би можела да почне да го чувствува истиот притисок што веќе е видлив во Азија, особено за време на летната сезона на зголемена потрошувачка на гориво.

Ова дополнително ја зголемува загриженоста на Меѓународната агенција за енергија, чиј директор Фатих Бирол минатата недела предупреди дека пазарот би можел да влезе во „црвената зона“ во текот на јули и август ако извозот од Блискиот Исток не се стабилизира наскоро.

Она што ја прави оваа ситуација особено опасна е фактот дека енергетскиот ризик сега директно се прелева во бизнис моделите на компаниите.

Во последниве години, пазарите се навикнаа на идејата дека енергетските кризи можат релативно брзо да се амортизираат со монетарни политики, субвенции или краткорочни владини интервенции.

Сепак, физичкиот недостаток на енергија функционира поинаку.

Кари ги отфрла предлозите како што е привременото укинување на данокот на гориво во САД, бидејќи, тврди тој, таквите мерки не ја зголемуваат вистинската количина на достапна нафта.

„Единствениот начин да се реши проблемот е да се зголеми достапноста на молекули“, изјави тој за CNBC, алудирајќи на физичкото снабдување со енергија.

Ова е клучна порака и за европските компании.

Бидејќи во моментот кога глобалните акции паѓаат премногу ниско, пазарот повеќе не реагира линеарно. Потоа растот на цените станува експлозивен, волатилноста се зголемува, а синџирите на снабдување влегуваат во состојба на непредвидливост.

Ормутскиот теснец останува во центарот на целата приказна.

Околу една петтина од светската трговија со нафта поминува низ овој тесен поморски коридор. Секое сериозно нарушување на сообраќајот во моментов се одразува на целиот енергетски систем.

Дополнителен проблем е политичката динамика меѓу Вашингтон и Техеран.

За време на викендот, американскиот претседател Доналд Трамп му рече на својот тим да не брза со договор со Иран во врска со завршувањето на војната и повторното отворање на Ормутскиот теснец.

Според Кари, времето во моментов работи во корист на Иран.

Како што глобалните залихи опаѓаат, преговарачката позиција на Техеран станува посилна, бидејќи пазарот станува почувствителен на какви било дополнителни прекини во снабдувањето.