Николај Младенов и уште еден Бугарин ќе управуваат со Газа со поддршка од САД

Вашингтон се подготвува да објави нова структура на управување за Појасот Газа во среда, бидејќи администрацијата на претседателот Доналд Трамп се обидува да премине во следната фаза од договорот за прекин на огнот, и покрај скептицизмот од сојузниците и недостатокот на широка меѓународна поддршка и финансирање досега, според анализата на „Фајненшл тајмс“.

Американските и израелските претставници задолжени за одржување на кревкото примирје инсистираат дека напредокот е можен, иако истите тие претставници имаат контроверзно минато поврзано со Хуманитарната фондација Газа (GHF), неуспешна шема за дистрибуција на помош чии пристапни патишта беа место на неколку пукања од страна на израелски војници.

Тие имаат намера да ги поткрепат главните политички пораки со таканаречени „брзи победи“ олеснети од Израел, изјавија четири лица запознаени со плановите. Тие вклучуваат целосно отворање на граничниот премин Рафах со Египет, обезбедување дополнителна медицинска помош за Палестинците и ублажување на ограничувањата за увоз во Газа.

Се очекува поранешниот бугарски министер за одбрана и поранешен претставник на ОН, Николај Младенов, да биде именуван за „висок претставник“ за опустошената палестинска територија, велат извори запознаени со ситуацијата. Младенов, почитуван дипломат кој не бил поврзан со GHF, ќе предводи палестински технократски комитет од 14 члена одговорен за секојдневното управување.

Откривањето на таканаречениот „одбор за мир“ предводен од претседателот Доналд Трамп и други светски лидери веројатно ќе биде одложено засега, велат изворите. Но, се очекува Соединетите Американски Држави да објават извршен комитет за заедничкиот „одбор“, вклучувајќи ги клучните меѓународни личности, специјалниот претставник на САД, Стив Виткоф и Џаред Кушнер, зет на Трамп и клучен архитект на неговата политика за Газа.Времето на објавувањата може да биде под влијание на одлуката на Трамп дали да преземе воена акција против Иран, можност со која тој претходно се закани.

Следните чекори во „втората фаза“ од примирјето вклучуваат распоредување палестински технократи во Газа кои ќе преземат цивилни функции од Хамас, како што е предвидено во примирјето посредувано од САД со кое заврши двегодишната војна. Регрутирањето е на прагот да започне и во самата Газа и за канцеларијата на Младенов.

„Треба да покажеме дека тие можат да испорачаат“, рече регионален дипломат, осврнувајќи се на палестинскиот технократски комитет.

Но, остануваат голем број посериозни проблеми, велат неколку лица запознаени со плановите. Западните и муслиманските земји сè уште се неподготвени да обезбедат мировни сили или средства за Газа, додека израелските сили сè уште контролираат половина од енклавата, а Хамас го затегнува својот стисок врз остатокот. Досега се собрани само 1 милијарда долари, додека потребните средства се проценуваат на десетици милијарди, рече дипломатот.

Американските претставници планираат да го искористат Светскиот економски форум во Давос овој месец за да мобилизираат финансиска и политичка поддршка за нивните планови за Газа.

Меѓу главните пречки за напредок се планираното разоружување на Хамас, чии перспективи остануваат нејасни, и одбивањето на израелската влада да дозволи реконструкција од големи размери или понатамошно повлекување на трупите без тој услов.

Младенов отпатува во Израел минатата недела на состаноци со високи американски и израелски претставници, вклучувајќи го и Бенјамин Нетанјаху. Многу од луѓето кои сега се задолжени за повоената транзиција во Газа беа присутни во канцеларијата на премиерот на 8 јануари, вклучувајќи го и Мирослав Зафиров, десна рака на Младенов и поранешен бугарски дипломат со долгогодишно искуство на Блискиот Исток.

На „американската“ страна од масата беа Ари Лајтстоун, висок американски пратеник и шеф на тимот за Газа со седиште во Израел, и Лиран Танцман, израелски технолошки претприемач и поранешен резервист кој го советува американскиот тим на доброволна основа. На „израелската“ страна им се спротивставија Мајкл Ајзенберг, израелско-американски ризичен капиталист и советник на Нетанјаху за Газа и САД, и генералот Роман Гофман, воениот секретар на премиерот кој е номиниран да раководи со разузнавачката агенција Мосад подоцна оваа година.

Неколку извори велат дека сите четворица американски и израелски функционери играле клучни улоги во планирањето и промовирањето на Хуманитарната фондација за Газа. Според луѓе кои работеле во GHF и со организацијата, Лајтстоун помогнал во собирањето средства и меѓународна поддршка, додека Ајзенберг, Танцман и Гофман ја развиле и ја промовирале идејата во рамките на израелскиот систем. Шемата за дистрибуција на приватна помош била поврзана со обидите на Израел да ја ослабне административната и економската контрола на Хамас врз Газа, цел која во голема мера не е постигната.

Централите на GHF честопати биле место на хаос. Според здравствените службеници на територијата контролирана од Хамас, стотици Палестинци биле убиени од израелски оган по должината на пристапните патишта. Израелската војска негира дека нејзините војници намерно пукале во цивили и вели дека бројот на жртви е значително помал.Службениците на GHF сега ја обвинуваат израелската влада за создавање акутна криза со храна со целосно прекинување на протокот на помош токму кога фондацијата започна со работа во мај минатата година. Сепак, до нејзиното затворање во ноември, GHF тврдеше дека е успешна, дистрибуирајќи 187 милиони бесплатни оброци – бројка што ја оспоруваат дури и некои израелски службеници.

Од прекинот на огнот, приливот на помош во Газа се зголеми, но ветеното зголемување на Израел на 4.200 камиони неделно не е целосно исполнето, велат меѓународните хуманитарни работници. Израелската влада овој месец објави дека ќе забрани повеќе од триесет невладини организации да работат во Газа, дополнително загрозувајќи ја дистрибуцијата на помош.

Критичарите на напорите за примирје предводени од САД во „втората фаза“ – вклучувајќи израелски и западни претставници и аналитичари – велат дека најновите планови не се во допир со политичката реалност и безбедносната ситуација во Газа. Тие велат дека малиот тим од американски и израелски претставници – дипломати, бизнисмени и неформални советници – е амбициозен, но лошо информиран и премногу близок до десничарската влада на Нетанјаху.

Истата група разви амбициозен план од 32 страници наречен „Проект Изгрејсонце“ – план од 112 милијарди долари за трансформирање на Газа во луксузна, футуристичка енклава со вештачка интелигенција во рок од една деценија.

„Тие се фокусирани на „Изгрејсонце“ и работат наназад, но нема средина помеѓу моменталната ситуација во Газа и таа визија“, рече лице запознаено со работите во Газа. „Извршувањето е важно, деталите се важни“, додаде тој, наведувајќи го недостатокот на поширока структура за градење капацитети во Газа, слабата поддршка од арапските држави и отсуството на улога за Палестинската самоуправа поддржана од Западот.

Дипломатот од регионот рече дека тимот зад „Изгрејсонце“ „мисли дека сонцето изгрева затоа што се разбудиле“. Но, тој додаде: „Може да се каже дека планот е лош или несоодветен, но ако нема подобри идеи, тоа е она што ќе се случи“.

Двајца израелски функционери рекоа дека најновото планирање за Газа го одразува неконвенционалниот стил што го усвои Трамп во неговиот втор мандат, во кој политиката ја водат приватни бизнисмени кои користат методи од технолошкиот сектор и „неофицијално официјални“ претставници.

Групата американски и израелски цивилни претставници, исто така, го замени влијанието на воениот штаб предводен од САД во јужен Израел, Центарот за цивилно-воена координација (CMCC), основан по октомвриското примирје.CMCC, кој е задолжен за следење на примирјето и координирање на активностите меѓу Израел, САД, други земји и невладини организации, е заглавен во бесконечни состаноци за ситни прашања и неплодни судири со израелската бирократија, според четири лица запознаени со ситуацијата.

Друг член на израелскиот внатрешен круг кој исто така учествувал во GHF – Јотам ХаКоен, израелски резервист – е стациониран во CMCC како претставник на премиерот.

„CMCC е диверзија“, рече еден израелски функционер. „Лесно е да се пишуваат работи на бела табла, но ништо вистинско не произлегува од тоа. Вистинската работа се врши во Кемпински“, додаде тој, осврнувајќи се на луксузниот хотел Дејвид Кемпински на медитеранскиот брег на Тел Авив, каде што е сместен американскиот тим во Газа.Тимот од 12 члена на САД известува директно до Џаред Кушнер, кој во моментов е главен двигател на повоената транзиција, велат пет извори запознаени со ова прашање. Американскиот тим инсистира дека неговите планови за Газа се реални и укажува на достигнувањата на администрацијата на Трамп во посредувањето за прекин на огнот и ослободувањето на израелските заложници.

„Никој не мислеше дека тоа е можно“, рече извор запознаен со размислувањето во Вашингтон. „Не би се обложувал против Џаред на Блискиот Исток“.

Надвор од оружјето на Хамас, клучно прашање за многу аналитичари и дипломати останува дали – со оглед на блискоста меѓу американскиот и израелскиот тим – администрацијата на Трамп ќе го наметне напредокот врз Нетанјаху доколку е потребно. Некои веруваат дека е во интерес на двете завојувани страни да се одложи „втората фаза“, што би го намалило притисокот за вистински отстапки.