„Ние сме мала нација, но не сме питачи. Сакаме почитување“: Претседателот на Таџикистан отворено кон Путин
„Не сакаме да бидеме третирани како во Советскиот Сојуз. Затоа тој и се распадна“, му рече таџикистанскиот претседател Емомали Рахмон на Путин на собирот во Казахстан
На 14 октомври, главниот град на Казахстан, Астана, за прв пат беше домаќин на самитот Русија-Централна Азија. На него присуствуваа шефовите на Руската Федерација, Казахстан, Киргистан, Туркменистан, Узбекистан и Таџикистан. За време на самитот, таџикистанскиот лидер Емомали Рахмон му се обрати на рускиот претседател Владимир Путин. Тој зборуваше за односите на Русија со земјите од Централна Азија и особено со Таџикистан. Според Рахмон, Душанбе секогаш ги почитувал интересите на Москва и би сакал исто почитување за возврат. И Еве делови од говорот на претседателот на Таџикистан.
„Почитуван Владимир Владимирович, имаме проблем? Нешто недостига. Нешто не функционира. Бидејќи тоа беше главната причина за распадот на Советскиот Сојуз. Со вас бевме сведоци како [Советскиот Сојуз] се распадна. Бев присутен во оваа конгресна сала. Тогаш, ќе ме извините, како и сега, немаше внимание на малите републики, малите народи. Не беа земени предвид традициите, обичаите, сѐ останато. Тие не го поддржаа развојот.
Каде одат луѓето сега? Вчера рековте дека два милиони [граѓани на Таџикистан живеат и работат во Русија]. Сакав да ви кажам дека не се два милиони, туку се повеќе од два милиони наши граѓани кои летаат во Русија не само за да работат. Да работат – не повеќе од 600 илјади луѓе. Преку вас летаат во други земји. Следната година [протокот] ќе се намали за 50%, бидејќи патот е затворен, не можат да полетаат. Традиционално [Русија] ги привлекува [луѓето на Таџикистан]. Живееле во иста земја, каде одат? Ниту во Иран, ниту во Пакистан, ниту во Саудиска Арабија. Никој не нѐ чека таму. Тие одат во Русија. 30 години сум сведок. Каде одржуваме бизнис форуми?. Во Астана, Ташкент, како што беше во поранешниот Советски Сојуз. Во Киев, Минск, Алмати, Ташкент. Останатите републики беа такви какви што беа: „Дај млеко, дај памук, дај“.
Немаше инфраструктура. Таџикистан беше поделен на три дела, северот [беше отсечен] половина година, немаше пат. Сега зошто се молиме [да дојдеме] на некој несреќен форум во Таџикистан? Му наложив на министерот за надворешни работи: излезете, да биде присутен барем на ниво на министер [некој од Русија]. Чекаме, дури и зборував со вас. Таџикистан го заслужува тоа. Стратешки партнер.
И што? Зарем не го правиме ова? Имаме два и пол милиони ученици кои учат руски, нема доволно учебници. Имаме задолжителна обука за руски јазик од градинка. Има воени бази, полигони, какви што беа, и останаа.
Да, ние сме мали народи, не сме 100 милиони, не 200 милиони. Но, ние имаме историја, култура. Ние сакаме да нѐ почитуваат. Не треба ништо. Почитување.
Ние не сме питачи. Имаме богата земја, резервите на минерални суровини се поголеми отколку во периодниот систем. Јаглеводородни суровини, нафта и гас се од интерес за нив бизнисмените од Русија. И зошто [не ги интересира] рударската индустрија, обоената металургија, благородните метали и камења, па дури и стратешките суровини за војската, кои ги нема во светот?
Ние никогаш не сме ги прекршиле, секогаш сме ги почитувале и почитувале интересите на нашиот главен стратешки партнер [Русија]. И ние сакаме да бидеме почитувани. Дали сме некој вид вонземјани? И не треба да вложувате многу пари. Да, потребно е да се инвестира, милијарди. Но, се исплати за кратко време во сите области. На крајот на краиштата, нашите печалбари доаѓаат кај вас, тие работат.
Да, претходно имаше многу проблеми. Затоа, Владимир Владимирович, нашето барање е да нема политика кон Централна Азија како во поранешниот Советски Сојуз. Секоја земја има свои проблеми, свои прашања, свои традиции и обичаи. Треба да ја најдеме златната средина. Мора да работиме со секоја од републиките посебно“.