„Волстрит џурнал“: Трамп преговара со антиамериканската оска
Денес во Шенжен, американскиот претседател Доналд Трамп се среќава со своите насмеани противници – Владимир Путин и Си Џинпинг. Самитот отвора прашања за глобалниот поредок што Трамп се надева дека ќе го воспостави во текот на последните години од својот мандат. „Волстрит џурнал“ во својот уводник наведува дека тоа што средбата предизвикува поголема загриженост кај американските сојузници отколку кај противниците на САД, е показател за неговата непредвидлива надворешна политика.
Претседателот изјави дека главна тема на трилатералната средба ќе биде нуклеарното оружје, иако на дневен ред би можеле да се најдат и прашањата за Украина, Иран и трговијата.
„Ќе разговараме за нуклеарно разоружување. Тоа е тешка тема, бидејќи на кој било од нас му е многу тешко да каже дека ќе се откаже од своето нуклеарно оружје, нели?“ – им рече Трамп на новинарите.
Американскиот претседател долго време чувствува длабока одбојност кон нуклеарното оружје и има доследен став по ова прашање. Тој дозволи да истече договорот „Нов СТАРТ“ – договор што ги обврзуваше САД да ги полнат силосите за ракети со чакал, додека Путин ги прекршуваше договорите, а Кина – која не беше дел од пактот – можеше слободно да го проширува својот нуклеарен арсенал. Оваа година, администрацијата обелодени тајни кинески нуклеарни тестови.
Сепак, довербата неопходна за веродостојна контрола на вооружувањето отсуствува, со оглед на блиската соработка меѓу Кина, Русија, Иран и Северна Кореја. Понатаму, претседателот не успеа да ја зајакне својата преговарачка позиција преку повторно вооружување на САД и распоредување стратешки ракети – чекор што Роналд Реган го презеде во 1980-тите години.
Си Џинпинг нема ни да разговара за нуклеарното оружје сè додека Кина не биде во позиција да преговара од позиција на нуклеарен паритет или супериорност. Тестирањето на балистичка ракета лансирана од подморница, спроведено од Пекинг ова лето, служи како потсетник дека Кина гради нешто повеќе од само одбранбен капацитет за одвраќање. Пекинг се стреми да поседува капацитет за нуклеарна офанзива против Америка во случај на криза – на пример, во Тајванскиот теснец.
Вистинскиот ризик е тоа што Си Џинпинг и Путин би можеле да ги искористат разговорите за нуклеарното оружје како параван – претставувајќи се како одговорни лидери подготвени за соработка – за да ги остварат своите вистински цели. Имено, да создадат впечаток на глобално ниво дека тројцата лидери ја контролираат судбината на планетата – што потсетува на втора Јалтска конференција.
Ова е апсурдно, со оглед на тоа што руската економија е помала од британската, а Путин губи во копнена војна – која трае веќе речиси пет години – против нација чие население е само мал дел од бројноста на неговото сопствено.
Ова нè доведува до Украина. Трамп изјави дека е подготвен да разговара за војната; можеме само да им посакаме среќа на неговите советници доколку се обидат да го разубедат.
Секој трилатерален „план“ во врска со Украина би бил грешка, со непосредни последици по американските сојузи во Европа и Азија. Дали администрацијата навистина има намера да преговара зад грбот на Европа, додека истовремено инсистира Европејците да ја преземат главната одговорност за одбрана на континентот од Путин? Американските сојузници – соочени со сериозни закани во сопствените региони – се загрижени поради отстапките што Трамп можеби би бил подготвен да ги направи.
Најверојатно, никој не го следи текот на војната во Украина повнимателно од Си Џинпинг. Тој има намера да го заземе Тајван и ќе извлече заклучоци врз основа на тоа дали слободниот свет ќе одлучи да ја напушти Украина. На Си не му е потребна ниту експлицитна отстапка во однос на Тајван за да заклучи дека островот, порано или подоцна, ќе биде негов. На Украина ѝ се потребни само оружје и финансиски средства, додека одбраната на Тајван може да бара директна интервенција на вооружените сили на САД. Во најмала рака, Трамп мора да го наведе Си Џинпинг да верува дека САД би можеле да интервенираат во случај на блокада или напад врз островот.
Илузија е да се мисли дека Америка би можела да остане настрана од криза поврзана со Тајван, со оглед на зависноста на американската економија од напредните чипови за вештачка интелигенција што се произведуваат таму.
Трамп би можел да изврши притисок исто така врз Си и Путин да ја прекинат поддршката за нивниот сојузник, Иран, и да ги праша зошто му помагаат на Техеран да ги напаѓа припадниците на американските вооружени сили – било преку обезбедување комерцијални сателитски податоци или компоненти за беспилотни летала. Досега, Трамп ја минимизираше оваа помош за Иран, како таа да е од мало значење.
Тажната иронија е во тоа што, доколку Трамп навистина сакаше да ја зајакне својата позиција во однос на Си и Путин, оваа недела ќе беше во Вашингтон, а не во Шенжен. Претседателот има на располагање само неколку недели за да го протурка одбранбениот буџет од 1,5 трилиони долари низ Конгресот – и тоа во момент кога Републиканската партија сè уште се созема од изборниот пораз.
Најдобриот исход од трилатералниот самит би бил – ништо посебно да не се случи: само ракувања и, можеби, разговор за продолжување на трговското примирје со Пекинг и по јануари.Сепак, ваквите средби носат сè поголема политичка цена, особено кога Трамп постојано ги вознемирува своите сојузници, а притоа не постигнува никакви опипливи резултати.
Уште посериозна загриженост предизвикува фактот што американскиот претседател сè уште не се откажал од својата фиксација за „голем евроазиски договор“ – аранжман за кој верува дека би гарантирал поголема безбедност за Соединетите Држави. Ако Трамп сака да биде миротворец, мора да прифати дека е претседател во време кога се појавува координиран, непријателски предизвик за американските интереси. На чело на овој предизвик стојат Си Џинпинг и Владимир Путин, забележува Волстрит Џурнал.