Може ли Јанез Јанша да се врати пак како премиер по изборите во Словенија?

Словенија се упатува кон напнати парламентарни избори оваа недела, при што конзервативната опозиција се стреми да се врати на власт. Таквиот исход би можел да сигнализира нов политички пресврт на однесувањето на земјата во ЕУ.

Ветеранот конзервативец Јанез Јанша долго време водеше на анкетите пред либералниот премиер Роберт Голоб, но разликата меѓу двата политички табора се намалува.

За време на кампањата, Јанша, еден од најсилните политички сојузници на унгарскиот премиер Виктор Орбан и отворен симпатизер на американскиот претседател Доналд Трамп, вети дека ќе ги врати „словенечките вредности“, вклучително и „традиционалното семејство“. Тој исто така рече дека ќе го прекине државното финансирање за невладините организации за кои рече дека се однесуваат како политички партии.

За време на неговиот трет мандат како премиер до 2022 година, 67-годишниот Јанша честопати се судираше со европските институции и предизвикуваше масовни протести во земјата. Неговите критичари го обвинија за напади врз слободата на медиумите, судството и владеењето на правото.

„Доколку десничарскиот блок победи, тоа ќе значи пад на уште едно либерално упориште во Европа, уште една шајка во ковчегот на либералната демократија“, изјави за АФП политичкиот аналитичар Аљаж Пенгов Битенц.

Во последниве години, десничарските и крајно десничарските партии добиваат зголемена поддршка во Европа поради економските проблеми и војната на Русија во Украина.

„Бог, татковина, семејство“

Јанша го искористи растечкото незадоволство од владеењето на централно-левичарската коалиција на Голоб. Критиките се фокусираа на новиот придонес за финансирање на грижата за стари лица, како и на честите промени во законодавството и даночните правила за бизнисите.

Премиерот Голоб, исто така, беше критикуван за наводна злоупотреба на моќ при назначувањето на врвни полициски службеници.

„Оваа влада спроведува експерименти како во Куба“, изјави Јанша за АФП на изборен митинг во Целје.

Тој рече дека кабинетот на Голоб се однесува како „парите да растат на дрвја“.

Гаја Гарчар, 22-годишна студентка која присуствуваше на митингот, рече дека владата на Голоб, која ги легализираше истополовите бракови, „не ги брани нашите вредности, туку оди против нив“.

„Бог, татковина и семејство – ова се словенечки вредности“, рече таа.

Разликата се намалува

За разлика од неговиот противник, Голоб избегнува масовни собири и претпочита да присуствува на инаугурацијата на нови здравствени и инфраструктурни проекти. Во интервју за јавната телевизија, тој ги повика гласачите да „изберат градење пред уништување“ и „пат кон подобра иднина“.

Партијата на Јанша, Словенечката демократска партија, долго време водеше во анкетите на јавното мислење, но нејзиното водство постепено се намалува. Ова се должи и на владините мерки како што се задолжителните божиќни бонуси, зголемувањето на пензиите и минималната плата.

Анкетата на весникот „Дело“ дава 22,4 отсто поддршка за Словенечката демократска партија, додека Движењето за слобода на премиерот Голоб добива 20,3 проценти.

Анкетата на дневниот весник „Дневник“, објавена за време на викендот, ја стави партијата на Голоб во водство за прв пат со 24,1%, во споредба со 23,2% за партијата на Јанша.

„Јазот меѓу главните кандидати се намалува“, коментираше уредникот на „Дело“, Али Жердин.

На меѓународната сцена, Голоб, поранешен раководител на енергетска компанија, е меѓу најгласните критичари на руската војна против Украина. Тој, исто така, ги критикуваше трговските тарифи на САД, ставот на Вашингтон за Гренланд и поддршката на САД за војната на Израел во Газа.

Голоб, кој влезе во политиката во 2022 година, победи на изборите таа година со убедлива победа, поткрепен од јавното незадоволство од ограничувањата на граѓанските слободи за време на владеењето на Јанша.

Движењето за слобода освои 34,5% од гласовите, во споредба со 23,6% за Словенечката демократска партија.

„Многумина ја гледаа оваа влада како спасител, месија… и разочарувањето неизбежно следеше“, вели аналитичарот Пенгов Битенц. (АФП)