Лидерите на НАТО ја прогласија Кина за глобален безбедносен предизвик

Ангела Меркел побара тонот кон Кина да не бил толку остар, но сепак лидерите прифатија најголем дел од аргументацијата на Бајден

БРИСЕЛ – Лидерите на НАТО во понеделникот ја прогласија Кина за постојан безбедносен предизвик и рекоа дека Кинезите работат на поткопување на глобалниот поредок, порака во синхронизација со напорите на претседателот Џо Бајден да ги натера сојузниците да зборуваат со поунифициран глас против кинеската трговија, активностите на војската и човековите права.

Во коминикето од Самитот, лидерите рекоа дека целите на Кина и „наметливо однесување претставуваат системски предизвици за меѓународниот поредок заснован на правила и за областите релевантни за безбедноста на алијансата“.

Додека 30-те шефови на држави и влади избегнуваа да ја нарекуваат Кина ривал, тие изразија загриженост за, како што рекоа, нејзините „заканувачки политики“, нетранспарентните начини на кои ги модернизира своите вооружени сили и употребата на дезинформации.

Тие го повикаа Пекинг да ги почитува своите меѓународни обврски и да дејствува одговорно во меѓународниот систем.

Бајден, кој пристигна на самитот по тридневна консултација со сојузниците од Групата 7 во Англија, се заложи во соопштението на Г-7 да бидат наведени практиките за присилна работа и други повреди на човековите права на муслиманите Ујгури и малцинства во западната провинција Ксинџијанг. Претседателот рече дека е задоволен од коминикето, иако остануваат разлики меѓу сојузниците за тоа колку остро да се критикува Пекинг.

Бајден исто така го искористи своето осумдневно патување во Европа за да ги поттикне сојузниците да работат поблиску во притискање на рускиот претседател Владимир Путин во врска со третманот на неговата влада кон политичките неистомисленици и да стори повеќе за да се запрат сајбер нападите што потекнуваат од Русија, а кои беа насочени кон приватни компании и влади околу светот.

Но некои сојузници сакаа помек тон кон Кина.

Германската канцеларка Ангела Меркел рече дека одлуката на НАТО да ја именува Кина како закана „не треба да се претерува“ затоа што Пекинг, како и Русија, е исто така партнер во некои области. Кина е најголем трговски партнер на Германија и во голема мера зависи од Русија во исполнувањето на енергетските потреби на земјата.

Меркел истакна дека „кога ќе ги погледнете заканите за сајбер, хибридните закани, кога ќе ја погледнете соработката меѓу Русија и Кина, не можете едноставно да ја игнорирате Кина“.

Но, таа додаде дека е важно да се „најде вистинската рамнотежа“ бидејќи Кина е исто така партнер за многу прашања.

„Мислам дека е многу важно, исто како што правиме во Русија, секогаш да даваме понуда за политички дискусии, политички дискурси, со цел да се изнајдат решенија“, рече Меркел. „Но, таму каде што има закани, и реков и тие се на хибридно поле, тогаш како НАТО треба да бидете подготвени“.

Францускиот претседател Емануел Макрон ја повика алијансата да не дозволува Кина да го одвлекува вниманието од, како што смета, поитните прашања со кои се соочува НАТО, вклучително и борбата против тероризмот и безбедносните прашања поврзани со Русија.

„Мислам дека е многу важно да не ги расфрламе нашите напори и да немаме пристрасност во нашиот однос со Кина“, рече Макрон.

Кинеската амбасада во Велика Британија во понеделникот издаде соопштение во кое се вели дека коминикето на Г7 „намерно ја клевети Кина и произволно се меша во кинеските внатрешни работи“ и ги разоткри „злобните намери на неколку земји, како што се Соединетите Држави“. Немаше реакција од кинеската влада на новата изјава на НАТО.

Бајден пристигна на неговиот прв самит на НАТО како претседател, бидејќи водечките членки го прогласија за клучен момент за алијансата по претседателствувањето на Доналд Трамп, кој ја доведе во прашање релевантноста на мултилатералната организација.

Набргу по пристигнувањето во седиштето на алијансата за првиот самит на НАТО на неговото претседателствување, Бајден седна со генералниот секретар на НАТО, Јенс Столтенберг и ја истакна посветеноста на САД на членот 5 од повелбата на алијансата, во кој се вели дека нападот врз една членка е напад врз сите и дека треба да биде исполнет со колективен одговор.

„Членот 5 го сфаќаме како света обврска“, рече Бајден. „Сакам НАТО да знае дека Америка е таму“.

Тоа беше нагло поместување на тонот од изминатите четири години, кога Трамп го нарече сојузот „застарен“ и се пожали дека им дозволува на земјите „глобално ослободување на товарот“ да трошат помалку на воена одбрана на сметка на САД.

Бајден беше дочекан од колегите водачи со топлина и дури и со малку олеснување.

Бајден се состана во понеделникот вечерта со претседателот на Турција, Ердоган, на маргините на самитот.

Бајден се познава со Ердоган со години, но нивната врска честопати беше напната. Бајден, за време на неговата кампања, привлече бес од турските официјални лица откако тој го опиша Ердоган како „автократ“. Во април, Бајден ја разбесни Анкара изјавувајќи дека масовните убиства и депортациите на Ерменците во османлиската ера биле „геноцид“ – термин што избегнуваа да го употребуваат претседателите на САД.

Во краткиот разговор со новинарите, Бајден го опиша состанокот како „многу добра средба“. Тој и Ердоган се сретнаа приватно пред да им се придружат други официјални лица. Вкупно поминаа повеќе од еден час заедно. (АП)