Колкав е лавиринтот од тунели на Хамас што е главна мета на Израел?

Израел објави дека го напаѓа тајниот лавиринт од тунели изграден под Појасот Газа, додека продолжува да се одмаздува за нападот на палестински Хамас. 

„Замислете го Појасот Газа како еден слој за цивилите, а потоа друг слој за Хамас. Ние се обидуваме да дојдеме до вториот слој што го изгради Хамас“, рече портпаролот на израелските одбранбени сили (ИДФ).

„Ова не се бункери за цивилите во Газа. Тие се само за Хамас и другите терористи за да можат да продолжат да гаѓаат ракети врз Израел, да планираат операции, да лансираат терористи во Израел“, тврдат тие.

Многу е тешко да се процени големината на мрежата, која Израел ја нарече „Метро на Газа“, бидејќи се верува дека се протега под територија долга само 41 км  и широка 10 км. По конфликтот во 2021 година, ИДФ соопшти дека уништила повеќе од 100 километри тунели во воздушни напади. Хамас во меѓувреме тврдеше дека неговите тунели се протегаат на 500 километри и дека само 5 отсто биле погодени. За да се стават овие бројки во перспектива, лондонското метро е долго 400 километри и е главно над земја.

Графика базирана на израелска воена мапа од 2021 година  прикажува уништени делови од тунелскиот систем на Хамас „Метро во Газа“. Изградбата на тунели започна пред Израел да ги повлече своите војници и доселеници во 2005 година. Но, таа беше зголемена откако Хамас ја презеде контролата две години подоцна, што ги натера Израел и Египет да почнат да го ограничуваат движењето на стоки и луѓе внатре и надвор од безбедносни причини. Во својот врв, речиси 2.500 тунели што минуваат под египетската граница беа користени за шверц на комерцијални стоки, гориво и оружје од страна на Хамас и други милитантни групи.

Шверцот стана помалку важен за Газа по 2010 година, кога Израел почна да дозволува увоз на повеќе стоки преку нејзините премини. Египет подоцна го затвори шверцот со поплавување или уништување на тунелите. Во 2006 година, милитантите употребија еден тунел под границата со Израел за да убијат двајца израелски војници и да го заробат третиот, Гилад Шалит, кој го држеа заробени пет години.

Во 2013 година, ИДФ откри тунел долг 1,6 километри и длабок 18 метри, обложен со бетонски покрив и ѕидови што водат од Појасот до израелски кибуц, откако жителите слушнале чудни звуци.Следната година, Израел ја наведе потребата да се искорени заканата од напади од милитантите користејќи такви „терористички тунели“ под границата за голема воздушна и копнена офанзива во Газа. ИДФ соопшти дека нивните сили уништиле повеќе од 30 тунели за време на војната. Но, група милитанти искористи еден за да изврши напад во кој беа убиени четворица израелски војници.

„Прекуграничните тунели се рудиментирани, што значи дека едвај имаат некакво утврдување. Тие се ископани за еднократна цел – инвазија на израелска територија“, вели  Дафне Ричемонд-Барак, експерт за подземна војна која предава на Универзитетот Рајхман во Израел.

„Тунелите во Газа се различни бидејќи Хамас ги користи редовно. Веројатно е поудобно да се биде во нив подолг временски период. Водачите се кријат таму, имаат центри за команда и контрола, ги користат за транспорт и линии за комуникација. Опремени се со електрична енергија, осветлување и железнички пруги. Можете да се движите повеќе и да стоите“, вели таа.

Според неа, Хамас ја „усовршил уметноста“ на градење тунели и војување во последниве години набљудувајќи ги тактиките на сириските бунтовнички борци во Алепо и џихадистичките милитанти од групата Исламска држава (ИД) во Мосул.

Се верува дека тунелите во Газа се дури 30 метри под површината и имаат влезови лоцирани на долните катови на куќите, џамиите, училиштата и другите јавни згради за да им овозможат на милитантите да избегнат откривање.

Изградбата на мрежата го чинеше и локалното население. ИДФ го обвини Хамас дека ги пренасочил милионите долари дадени на Газа како помош за да ги плати тунелите, како и десетици илјади тони цемент наменет за обнова на домовите уништени во претходните војни.

Можно е прекуграничен тунел да бил користен од страна на милитантите на Хамас и за време на нападите минатиот викенд во Израел, во кои загинаа најмалку 1.300 луѓе, од кои повеќето цивили, а повеќе од 150 други беа земени како заложници. Имаше извештаи дека е откриен излез од тунел во близина на кибуцот на Кфар Аза, каде што беа масакрирани десетици цивили.Доколку тоа се потврди, тунелот бил изграден под подземната бетонска бариера начичкана со софистицирани сензори за откривање тунели кои Израел ги инсталираше на крајот на 2021 година. Ричемонд-Барак вели дека тоа би било шок, но нагласува дека ниту еден систем за откривање тунели не се стопроцентно сигурни.

„Ова е причината зошто тунелите се користеле од памтивек во војна, бидејќи нема начин да се спречат“, вели таа.

Според неа, нереално е израелскиот естаблишмент и пошироката јавност да веруваат дека ќе биде можно ИДФ да ја уништи целата мрежа на тунели на Хамас во Газа, и покрај стотиците илјади војници кои се мобилизираа за можна копнена операција.

„Ќе има делови од мрежата каде што цивилите, од која било причина, нема да се евакуираат… Некои делови од подземната мрежа се непознати. А за некои од нив колатералната штета ќе биде превисока.Уништувањето на тунелите ќе доведе и до значителна загуба на животи – меѓу израелските сили на теренот, палестинските цивили и заложниците“, предупредува таа.

Повеќе од 1.500 Палестинци во Газа, од кои многу цивили, веќе се убиени во одмазднички израелски воздушни напади од саботата.

„Хамас е многу добар во користењето жив штит. Штом нападот е неизбежен и тие го знаат тоа, тие ќе стават невини цивили на врвот на зградите. Тоа го принуди Израел многупати да ги откажува нападите“, вели Ричемонд-Барак.

Совладувајќи ја техниката, Хамас лесно може да ја искористи во контекст на тунелите и едноставно да стави во нив израелски, американски и други заложници.

За време на конфликтот во 2021 година, низа разорни воздушни напади во градот Газа доведоа до уривање на три станбени згради, при што загинаа 42 лица. ИДФ соопшти дека мета биле подземни тунели, но кога тие се урнале, се урнале и темелите на зградите.

Според Ричемонд-Барак, тунелната мрежа, исто така, ќе ги негира предностите што ги има ИДФ во однос на технологијата и разузнавањето, ќе ги зголеми тешкотиите на војувањето во градовите и ќе претставува смртоносна закана за израелските трупи.

„Прво, Хамас имаше многу време да ја направи целата мрежа“, вели таа. „Тие само би можеле да ги пуштат војниците да влезат во мрежата на тунелите и потоа на крајот да ја разнесат. Тие би можеле да ги киднапираат војниците во ненадејни напади и тогаш ги имате сите други ризици – да останете без кислород, да се борите со непријателот во борба еден на еден и да спасувате ранети војници, што станува практично невозможно. Дури и да не влезете во тунелот, да обезбедите област каде што се сомневате дека може да има тунели е многу различно од обично обезбедување на област воопшто. Овде, треба да обезбедите нешто што е невидливо“, вели таа.

Меѓутоа, израелските сили ќе имаат начини да ги намалат ризиците.Според Колин Кларк, директор за истражување во безбедносната консултантска компанија Soufan Group, тие може да вклучуваат дронови и беспилотни возила во тунелите за да ги мапираат и да ги идентификуваат стапиците пред војниците да ги исчистат.Воените авиони би можеле да фрлаат  бомби за „разбивање бункер“, кои продираат длабоко во земјата пред да се детонираат. Сепак, тие би претставувале ризик од колатерална штета поради густиот урбан терен. (ББС)