Како потфрли државата Израел?
Израелците деновиве се прашуваат што се случи со државата , каде исчезна кога требаше да биде најприсутна и зошто потфрли во најважниот – безбедносен аспект, и два дена не можеше да одговори соодветно на нападите од Хамас.
Јувал Ноа Харари, автор на „Sapiens“, „Homo Deus“ и „Unstoppable Us“ и професор по историја на Хебрејскиот универзитет во Ерусалим причината за оваа безбедносна катастрофа ја наоѓа во популизмот на актуелната влада и во премиерот Бенџамин Нетанјаху бидејќи повеќе водеше сметка за својата фотелја отколку за државата.
-На едно ниво, Израелците ја плаќаат цената на годините на хубриз, во кои нашите влади и многу обични Израелци чувствуваа дека сме толку многу посилни од Палестинците, што едноставно можевме да ги игнорираме. Има многу да се критикува за начинот на кој Израел се откажа од обидот да постигне мир со Палестинците и со децении држеше милиони Палестинци под окупација. Но, ова не ги оправдува злосторствата извршени од Хамас, кој се спротивстави на каква било можност за мировен договор со Израел и направи се што е во негова моќ за да го саботира мировниот процес во Осло. Секој кој сака мир мора да го осуди и да воведе санкциите кон Хамас, да го разоружа и да побара итно ослободување на сите заложници.
Но, без оглед на тоа колкава вина се припишува на Израел, ова не ја објаснува нефункционалноста на државата. Историјата не е приказна за морал. Вистинско објаснување за дисфункционалноста на Израел е популизмот, а не каков било наводен неморал. Долги години, Израел е управуван од популистички моќник, Бенјамин Нетанјаху, кој е гениј за односи со јавноста, но неспособен премиер. Тој постојано ги претпочита своите лични интереси пред националниот интерес и својата кариера ја градеше на поделба на нацијата. Тој назначуваше луѓе на клучни позиции врз основа на лојалност повеќе отколку врз основа на квалификации, ја земаше заслугата за секој успех а никогаш не ја преземаше одговорноста за неуспесите и се чинеше дека му дава мало значење на кажувањето или слушањето на вистината.
Коалицијата која Нетанјаху ја формираше во декември 2022 година беше убедливо најлоша досега. Тоа е сојуз на месијански ревнисти и бесрамни опортунисти, кои ги игнорираа многуте проблеми на Израел – вклучувајќи ја и влошената безбедносна ситуација – и наместо тоа се фокусираа на зграпчување на неограничена моќ за себе. Во извршувањето на оваа цел тие усвоија екстремно поделени политики, ширеа безобразни теории на заговор за државните институции кои се спротивставуваат на нивните политики и ги етикетираа елитите кои служат во земјата како предавници на „длабоката држава“.
Владата постојано беше предупредувана од сопствените безбедносни сили и од бројни експерти дека нејзината политика го загрозува Израел и го еродира израелското одвраќање во време на зголемени надворешни закани. Сепак, кога началникот на Генералштабот на ИДФ (вооружените сили) побара средба со Нетанјаху за да го предупреди за безбедносните импликации од владините политики, Нетанјаху одби да се сретне со него. Кога министерот за одбрана Јоав Галант сепак го вклучи алармот, Нетанјаху го отпушти. Потоа беше принуден да го врати Галант само поради избувнувањето на народниот гнев. Таквото однесување во текот на многу години овозможи несреќа да го погоди Израел.
Без разлика што некој мисли за Израел и за израелско-палестинскиот конфликт, начинот на кој популизмот ја кородира израелската држава треба да служи како предупредување за другите демократии ширум светот. Израел се уште може да се спаси од катастрофа. Тој сè уште ужива одлучувачка воена предност пред Хамас, како и пред многу други негови непријатели. Долгото сеќавање на еврејското страдање сега ја галванизира нацијата. ИДФ и другите државни органи се опоравуваат од почетниот шок. Граѓанското општество се мобилизира како никогаш досега, пополнувајќи многу празнини што ги остави владината дисфункција. Граѓаните стојат во долги редици за да даруваат крв, да ги пречекаат бегалците од воената зона во нивните домови и да донираат храна, облека и други потреби.
Во овој час на потреба, ги повикуваме нашите пријатели ширум светот да застанат покрај нас. Има многу место за критика за однесувањето на Израел во минатото. Минатото не може да се смени, но се надеваме дека откако ќе се обезбеди победа над Хамас, Израелците не само што ќе бараат одговорност од нашата сегашна влада, туку и ќе ги напуштат популистичките заговори и месијанските фантазии – и ќе направат искрен напор да ги реализираат израелските основачки идеали за демократија дома и мир во странство“, напиша Јувал Ноа Харари за „Вашингтон пост“.