Како Моџтаба Хамнеи склучи договор за примирје со Трамп: Сите чекори

Американскиот медиум „Аксиос“ дава детална анализа за трескавичните чекори што беа направени од понеделникот и вторникот за да се стигне до договор за примирје меѓу Доналд Трамп и лидерите на Иран. Во разговори со 11 официјални лица „Аксиос“ го објаснува чекор по чекор развојот на настаните. Новинарот на „Аксиос“, Барак Равид, е еден од најдобро информираните за тоа што се случува во војната и на Блискиот Исток и според него и уште еден друг новинар клучна улога во склучувањето примирје одиграл новиот врховен лидер на Иран, Моџтаба Хамнеи, за кого се шират гласови дека бил обезличен, тешко ранет, па дури и во кома. Според приказната на „Аксиос“ тоа не е така.

Еве го извештајот на „Аксиос“:

Официјални лица во САД и Израел дознаа за интригантен развој на настаните во понеделникот, со претстојниот ултиматум на претседателот Трамп: врховниот лидер Моџтаба Хамнеи им наложил на своите преговарачи, за прв пат откако започна војната, да се движат кон договор, според израелски функционер, регионален функционер и трет извор со информации.

Додека Трамп јавно се закануваше со тотално уништување, имаше знаци на дипломатски моментум зад сцената – иако дури и извори блиски до Трамп не знаеја каков исход да очекуваат сè додека не беше објавен прекин на огнот.

Американските сили на Блискиот Исток и функционерите во Пентагон ги поминаа тие последни часови подготвувајќи се за масовна кампања на бомбардирање на иранската инфраструктура и обидувајќи се да сфатат на што се потпира Трамп. „Немавме поим што ќе се случи. Беше диво“, рече функционер од одбраната.

Сојузниците во регионот се подготвуваа за иранска одмазда од невидени размери. Во Иран, некои цивили бегаа од своите домови во обид да го избегнат ударот на нападите.

Овој опис на дипломатијата што ја спречи таа ескалација, засега, се базира на разговори со единаесет извори запознаени со разговорите.

Поставување на сцената: Во понеделник наутро, додека Трамп се занимаваше со насобраните на прославата на Велигден во Белата куќа, „многу лутиот“ Стив Виткоф работеше на телефоните.

Американскиот претставник им кажа на медијаторите дека контрапредлогот од 10 точки што САД штотуку го добиле од Иран е „катастрофа, катастрофа“, рече извор со директно познавање.

Со тоа започна „хаотичен“ ден на амандмани, при што пакистанските медијатори усвоија нови нацрти меѓу Виткоф и иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи, а египетскиот и турскиот министер за надворешни работи се обидоа да помогнат во премостувањето на јазот.

До понеделник вечерта, медијаторите имаа одобрение од САД за ажуриран предлог за двонеделен прекин на огнот. Потоа, на Хамнеи – за кого изворите рекоа дека бил активно вклучен во процесот во понеделникот и вторникот – му остана да донесе одлука.

Интригата: Вклученоста на новиот врховен лидер беше нужно тајна и макотрпна. Соочен со активна закана од атентат од страна на Израел, Хамнеи комуницираше првенствено преку асистенти кои пренесуваа белешки.

Два извори го опишале благословот на Хамнеи за неговите преговарачи да постигнат договор како „пробив“.

Регионалниот извор рече дека Арагчи, исто така, одиграл централна улога и во водењето на преговорите и во притисокот врз командантите од Револуционерната гарда да прифатат договор.

Кина, исто така, му советуваше на Иран да најде некаков пат.

Но, на крајот на денот, сите големи одлуки во понеделник и вторник поминаа преку Хамнеи. „Без неговото зелено светло, немаше да има договор“, рече регионалниот извор.

Како се случи тоа: До вторник наутро беше јасно дека се постигнува напредок, но тоа не го спречи Трамп да ја упати својата најстрашна закана: „Цела цивилизација ќе умре вечерва“.

Некои американски медиуми објавија дека Иран ги прекинува разговорите како одговор. Извори вклучени во преговорите му кажаа на „Аксиос“ дека тоа не е случај и дека всушност имало одреден моментум. Потпретседателот Венс работеше преку телефон од Унгарија, првенствено со Пакистанците.

Во меѓувреме, израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху беше во чест контакт во текот на денот со Трамп и неговиот тим – иако Израелците беа сè повеќе загрижени дека ја изгубиле контролата врз процесот.

До околу пладне по американско источно време во вторникот, имаше општо разбирање дека страните се приближуваат кон двонеделен прекин на огнот.

Три часа подоцна, пакистанскиот премиер Шехбаз Шариф ги објави условите на Икс и ги повика двете страни да ги прифатат.

Трамп веднаш почна да добива повици и СМС-пораки од „јастрепски“ сојузници и доверливи лица кои го повикуваа да ги отфрли.

Толкава беше конфузијата околу размислувањето на Трамп дури и меѓу неговите блиски соработници, што повеќе луѓе кои разговарале со Трамп само еден или два часа претходно, сè уште верувале дека тој ќе ја отфрли понудата за прекин на огнот – сè додека не ја прифатил.

Кратко пред да го објави својот одговор, Трамп разговарал со Нетанјаху за да ја добие неговата посветеност да се придржува до прекинот на огнот.

Потоа разговарал со пакистанскиот фелдмаршал Асим Мунир за да го склучи договорот.

Американските сили добиле наредба да бидат мирни 15 минути по објавата на Трамп.

Арагчи продолжил, наведувајќи дека Иран ќе се придржува до прекинот на огнот и ќе го отвори Ормускиот теснец за бродови што работат „во координација со вооружените сили на Иран“.

Останува да се види до кој степен Иран ќе дозволи продолжување на пловењето или колку цврсто ќе се држи Нетанјаху на договорот за прекин на огнот.

Висок израелски функционер изјави за „Аксиос“ дека Нетанјаху добил уверувања дека САД ќе инсистираат во мировните преговори Иран да се откаже од својот нуклеарен материјал, да престане со збогатувањето и да се откаже од заканата со балистички ракети.

Венс веројатно ќе ја предводи американската делегација на разговорите планирани за петок во Пакистан – без сомнение најзначајната задача во неговата политичка кариера.

Сè уште постојат големи разлики помеѓу визијата на САД и Иран за договор, оставајќи ја многу реалната можност војната да продолжи.