Истрагата покажа дека САД го погодиле училиштето со девојчиња во Иран, објави „Њујорк тајмс“

Тековната воена истрага утврди дека САД се одговорни за смртоносен ракетен напад врз основно училиште во Иран, потврдија американски официјални лица и други извори запознаени со прелиминарните наоди. Нападот со ракетата „Томахавк“ од 28 февруари се случил поради грешка во насочувањето од страна на американската војска, која користела застарени податоци од Агенцијата за одбранбено разузнавање, објавува „Њујорк тајмс“.

Нападот врз основното училиште „Шаџара Тајебех“ во градот Минаб, во кој според иранските официјални лица загинаа најмалку 175 лица, претежно деца, беше резултат на напад врз соседната иранска воена база од која порано беше дел училишната зграда. Претставници на Централната команда на САД (ЦЕНТКОМ) ги утврдија координатите на целта користејќи застарени податоци. Официјалните лица нагласуваат дека наодите се прелиминарни и дека остануваат клучни прашања за тоа зошто застарените информации не беа потврдени.

Иако заклучокот на истрагата беше во голема мера очекуван, со оглед на тоа што САД се единствената страна во конфликтот што користи ракети „Томахавк“, тој веќе фрли сенка врз американската воена операција во Иран. Нападот врз училиште полно со деца ќе остане запишан во историјата како една од најлошите поединечни воени грешки во последните децении.

Изјавите на Трамп ја комплицираа истрагата

Обидите на претседателот Доналд Трамп да ја префрли вината на Иран дополнително ја комплицираа истрагата, создавајќи вознемиреност кај функционерите запознаени со наодите за одговорноста на САД. Изворите зборуваа под услов да останат анонимни за оваа сторија поради чувствителноста на истрагата и тврдењата на Трамп. „Како што самиот ‘Њујорк тајмс’ наведува во својот извештај, истрагата сè уште е во тек“, изјави портпаролката на Белата куќа, Каролин Ливит.

Училиштето во Минаб е на истиот блок со зградите што ги користи морнарицата на Иранската револуционерна гарда, главна цел на американските напади. Училишната зграда првично беше дел од таа база. Визуелна истрага на „Њујорк тајмс“ покажа дека зградата каде што се наоѓа училиштето била опколена од воена база помеѓу 2013 и 2016 година.

Сателитските снимки прегледани од „Тајмс“ покажаа дека стражарските кули што некогаш стоеле во близина на зградата биле отстранети, три јавни влеза во училиштето биле отворени, дворот бил уреден, а на асфалтот биле нацртани игралишта, додека ѕидовите биле обоени во сина и розова боја.

Комплексен процес на таргетирање

Според прелиминарните наоди, Агенцијата за одбранбено разузнавање (ДИА) ѝ доставила на Централната команда податоци со кои се идентификувала училишната зграда како воена цел. Истражителите сè уште не разбираат целосно како застарените податоци биле испратени до Централната команда или дали ДИА имала ажурирани информации.

Военото таргетирање е исклучително сложен процес во кој се вклучени повеќе агенции. Иако повеќе службеници се одговорни за проверка на точноста на податоците, во брзи ситуации, како што се раните денови на војната, информациите понекогаш не се проверуваат. Покрај ДИА и ЦЕНТКОМ, истражувачите ја испитуваат и работата на Националната агенција за геопросторно разузнавање (НГА), која обезбедува и анализира сателитски снимки од потенцијални цели. Службениците од вклучените агенции одбија да коментираат за истрагата.

Истражителите, исто така, испитаа дали моделите на вештачка интелигенција се виновни за погрешното таргетирање, но функционерите веруваат дека грешката веројатно не е резултат на нова технологија, туку е честа, но понекогаш и катастрофална, човечка грешка во воено време.

Министерот за одбрана Пит Хегсет и други службеници на администрацијата одбија да коментираат за нападот, велејќи дека е под истрага. Сепак, претседателот постојано се обидуваше да ја префрли вината на Иран. „Од она што го видов, Иран беше тој што го стори тоа“, им рече Трамп на новинарите во саботата. „Тие се многу неточни со нивната муниција, како што знаете. Тие немаат прецизност. Тоа беше Иран“.

Во понеделник, кога новинарите го прашаа зошто тој е единствениот функционер што го обвинува Иран, Трамп одговори: „Затоа што едноставно не знам доволно за тоа“, погрешно додавајќи дека Иран можеби има и ракети „Томахавк“, но на крајот рече дека ќе ги прифати наодите од истрагата.

Случај сличен на бомбардирањето на кинеската амбасада

Употребата на стари податоци потсети на најголемата грешка од војната во СР Југославија. Во 1999 година, застарените мапи и лошите разузнавачки практики ја наведоа ЦИА да ѝ даде неточни координати на војската, што резултираше со воздушен напад врз кинеската амбасада во Белград во кој загинаа тројца кинески државјани. Во тоа време, ЦИА погрешно процени дека во зградата се наоѓа седиштето на југословенската агенција за оружје.

„Одржувањето на базата на податоци е еден од основните елементи на нашите разузнавачки напори, но тоа страдаше во последните години бидејќи нашите луѓе беа преоптоварени“, изјави тогашниот директор на ЦИА, Џорџ Тенет, пред конгресниот комитет во 1999 година. Дури и тогаш, воените планери претпоставија дека разузнавачката агенција ја проверила локацијата и го наредила нападот.