„Фундаментални несогласувања“ меѓу Данска и САД по разговорите во Вашингтон за Гренланд

Доналд Трамп останува решен да го „освои“ Гренланд, изјави данскиот министер за надворешни работи, откако клучните разговори со американските претставници не успеаја да решат „фундаментално несогласување“ што доведе до невидени тензии меѓу Вашингтон и сојузник на НАТО.

„Апсолутно не е потребно“ САД да го заземат Гренланд, во голема мера самоуправен дел од данското кралство, изјави данскиот министер за надворешни работи, Ларс Локе Расмусен, доцна во средата. „Не успеавме да ја промениме американската позиција. Јасно е дека претседателот има желба да го освои Гренланд. И ние многу, многу јасно ставивме до знаење дека ова не е во интерес на кралството“.

Расмусен го повика Вашингтон да се вклучи во „почитувачка“ соработка околу арктичкиот остров што го контролира Копенхаген.

Одговарајќи на прашања, Расмусен уште еднаш јасно стави до знаење колку е невообичаено за него да се соочи со притисокот од САД, велејќи дека американскиот претседател ги формулирал работите „сосема поинаку од она што тој би го направил“, но вели дека генерално се согласува со неговите безбедносни загрижености.

Тој вели дека „дефинитивно има нова безбедносна ситуација на Арктикот“ и дека „дивидендата на мирот“ е завршена, но забележува дека одлуката на САД била драматично да го намалат бројот на американски персонал стациониран во Гренланд од 10.000 на 200 со текот на годините.

„Сега ситуацијата е сосема поинаква и секако, ние мора да одговориме на ова. Големата разлика е дали тоа мора да доведе до ситуација каде што САД ќе го стекнат Гренланд, а тоа апсолутно не е потребно“, вели тој.

Тој, исто така, даде подолг коментар за тоа колку е деструктивно да се водат овие дискусии преку социјалните и другите медиуми и рече дека тоа било добра можност да се намалат овие тензии.

Тој, исто така, рече дека тоа било шанса да се исправат некои од тврдењата, бидејќи вели „немаме кинески воен брод во Гренланд веќе една деценија или слично“.

Расмусен рече дека е „секако многу емотивно за сите нас“, вклучително и за Гренландците и гренландската заедница во Данска.

„Се гледаме себеси како најблиски сојузници на САД“, вели тој, потсетувајќи на поддршката на Данска за САД во Авганистан.

Дипломатски нагласи:

„Знам многу добро дека иднината не е за минатото, но мислам дека е важно да се има предвид минатото.

Ние сме желни да ги исполниме нашите ветувања. Иако нашиот став за ситуацијата во моментов околу Гренланд се разликува од јавните изјави во САД, сакаме тесно да соработуваме со САД, но секако тоа мора да биде еден вид почитувана соработка“.

Но, рече тој, дека двајцата министри им рекле на американските колеги дека „не е лесно да се размислува иновативно за решенија кога се будите секое утро со различни закани“.

„Во интерес на сите е, иако не се согласуваме, да се согласиме да се обидеме да истражиме дали е можно да се прифатат некои од загриженостите, а во исто време да се почитува интегритетот на територијата на данското кралство и самоопределувањето на гренландскиот народ“, вели тој.

Во знак на европска поддршка, Франција, Германија и Норвешка изјавија дека ќе придонесат со војници во мултинационалните сили предводени од Данска, што би довело до „зголемено воено присуство во и околу Гренланд, составено од авиони, бродови и војници, вклучително и од сојузниците на НАТО“, се вели во соопштението на данското министерство за одбрана.

Двете страни се согласија да создадат работна група за да разговараат за начините за надминување на разликите, додека Трамп продолжува да повикува на преземање од страна на САД на полуавтономната територија на сојузникот на НАТО, Данска.

„Според нас, групата треба да се фокусира на тоа како да се справи со американските безбедносни загрижености, а во исто време да ги почитува црвените линии на Кралството Данска“, изјави Расмусен пред новинарите откако ѝ се придружи на министерката за надворешни работи на Гренланд, Вивијан Моцфелд, на разговорите.

Мотцфелд од Гренланд има сличен тон, велејќи дека треба да се разговара за тоа како да се зајакне соработката со САД, но тоа не значи дека Гренланд треба да биде во сопственост на САД.

Внимателно следените разговори за барањата на Доналд Трамп за преземање на Гренланд завршија во Вашингтон по речиси еден час.

Потпретседателот, Џ.Д. Венс, и државниот секретар, Марко Рубио, беа домаќини на министрите за надворешни работи на Данска и Гренланд во она што набљудувачите беа загрижени дека може да биде заседа со цел да се изврши притисок врз Данците да ја отстапат територијата под економски и воен притисок на САД.

Данската амбасада во Вашингтон требаше да ги информира новинарите за резултатите од разговорите во рок од еден час.

Претходно, Трамп изјави дека би било „неприфатливо“ Гренланд – полуавтономна територија на членката на НАТО, Данска – да биде „во рацете“ на која било друга земја освен САД, повторувајќи го своето барање да го преземе арктичкиот остров неколку часа пред разговорите со висок ризик за неговата иднина.

„На САД им е потребен Гренланд заради националната безбедност. НАТО треба да го води патот за да го добиеме“, рече американскиот претседател на социјалните медиуми. Алијансата би станала „далеку посилна и поефикасна“ со територијата под контрола на САД, тврдеше тој.

„Ова е од витално значење за Златната купола што ја градиме“, рече тој, осврнувајќи се на предложениот систем за ракетна одбрана.

Експертските извештаи сугерираат дека преземањето на територијата би можело да ги чини САД дури 700 милијарди долари, според американските медиуми, а европските претставници ја намалија веројатноста за директен американски напад за преземање на контролата врз островот.

Додека двете страни се среќаваа, данскиот министер за одбрана, Троелс Лунд Поулсен, рече дека земјата ќе воспостави „потрајно“ и поголемо воено присуство во Гренланд и дека е „многу хипотетички“ САД да започнат напад за да ја преземат територијата.

За време на разговорите, Белата куќа ја продолжи својата офанзива на социјалните медиуми против својот сојузник во НАТО, прикажувајќи две санки со кучиња како се упатуваат кон САД или кон Русија и Кина, со наслов: „На која страна, човече од Гренланд?“ Трамп претходно рече дека одбраната на територијата од страна на Данска е составена од „две санки со кучиња“.

Министерот за надворешни работи на Данска, Расмусен, и неговата колешка од Гренланд, Моцфелд, првично побараа разговори со Рубио, но средбата се одржа во Белата куќа откако Венс побара да присуствува, а потоа и да биде домаќин на разговорите.

Гренланд и Данска постојано повторуваат дека територијата не е на продажба, дека САД вршат „неприфатлив притисок“ врз долгогодишен сојузник и дека билатералниот договор од 1951 година веќе им дозволил на САД масовно да го прошират своето воено присуство на островот.

Неколку лидери на ЕУ ја поддржаа Данска, ветувајќи поддршка за нејзиниот територијален интегритет и правото на самоопределување. Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, во средата изјави дека островот „му припаѓа на неговиот народ“.

„За мене е важно Гренландците да знаат и го знаат ова со дела, а не само со зборови, дека ги почитуваме желбите на Гренландците и нивните интереси и дека можат да сметаат на нас“, рече таа во Брисел.

Францускиот претседател, Емануел Макрон, изјави дека доколку „суверенитетот на земја-членка на ЕУ и сојузник биде засегнат, последиците би биле без преседан“. Франција „ќе дејствува во целосна солидарност со Данска и нејзиниот суверенитет“, рече тој.