Европа не е заплашена од Трамп, подготвува силна одмазда

Одлуката на Доналд Трамп да воведе царини за земјите што покажаа поддршка за Гренланд ги турка трансатлантските односи до точка на прекин, додека лидерите на ЕУ размислуваат за начини за одмазда против Вашингтон што досега беа незамисливи.

Односите меѓу Вашингтон и Европа се нестабилни со месеци, бидејќи претседателот на САД се откажа од поддршката за Украина, изврши притисок врз земјите од ЕУ да прифатат нееднаков трговски договор и ги принуди сојузниците на НАТО масовно да ги зголемат своите трошоци за одбрана.

Дури и на врвот на тие тензии, лидерите на ЕУ не возвратија – тврдејќи дека ризикот од повлекување на САД од НАТО е поголем од кој било лош трговски договор.

Но сега, додека Трамп ги зголемува своите претензии за Гренланд, предизвикувајќи протести во текот на викендот на улиците на Нуук и Копенхаген, европските лидери се соочуваат со сè погласни повици да се откажат од својот мек-мек пристап и да се подготват за конфронтација. Фактот дека Трамп ги активираше своите царини веднаш откако ЕУ потпиша голем трговски договор со латиноамериканските земји само го продлабочува чувството на решителност кај некои Европејци.

Една опција што ја предлагаат центристичките и левичарските политичари е Европа да го искористи својот инструмент против принуда, таканаречената трговска „базука“ на ЕУ – моќна алатка за трговска одмазда што првично беше замислена за да се одбрани од малтретирањето од Кина и што ќе ѝ овозможи на Европа да воведува тарифи и инвестициски ограничувања против нациите што го нарушуваат законот.

„ЕУ треба да биде подготвена да распореди насочени и пропорционални контрамерки“, објави Валери Хајер, шефица на центристичката група Обнови ја Европа во Европскиот парламент, на Икс доцна во саботата. „Активирањето на инструментот против принуда на ЕУ треба експлицитно да се разгледа, бидејќи е дизајниран токму за ситуации на економско заплашување од ваков вид“.

Во свој пост на Икс, францускиот претседател Емануел Макрон – кој припаѓа на истата партија како и Хајер – не го поддржа експлицитно тој повик, но наговести за потенцијална одмазда велејќи дека Европејците „ќе одговорат на обединет и координиран начин доколку [царините на Трамп] бидат потврдени“.

Европскиот парламент веќе е подготвен да преземе акција со блокирање на ратификацијата на трговскиот договор меѓу ЕУ и САД договорен минатото лето, откако шефот на Европската народна партија (ЕПП)  Манфред Вебер изјави во саботата дека „не е можно во оваа фаза“ да се одобри договорот.

Трговскиот договор меѓу ЕУ и САД беше постигнат под значителен притисок од Трамп на неговото шкотско голф игралиште минатиот јули. Сепак, иако стапи на сила во САД, царините од 0 проценти ветени на САД сè уште не се законски ратификувани во ЕУ.

„ЕПП е за трговскиот договор меѓу ЕУ и САД, но со оглед на заканите на Доналд Трамп во врска со Гренланд, одобрувањето не е можно во оваа фаза“, рече Манфред Вебер, лидерот на ЕПП. „Тарифите од 0% за американските производи мора да се стават на чекање“.

Кетлин Ван Бремпт, потпретседател за трговија на С&Д, рече дека не може да има „трговски договор под дадените околности“.

Трговскиот договор на Велика Британија, како што беше опишан минатиот мај, веќе е во сила, но се однесува на ограничен број производи – автомобили, говедско месо, воздухопловство, етанол и челик – со царински договор од 10% за друг извоз.

Иако Италија не е меѓу земјите загрозени од новите американски царини, премиерката Џорџа Мелони рече дека ја смета одлуката на Доналд Трамп за „грешка“. Зборувајќи со новинарите за време на посетата на Јужна Кореја, Мелони потврди дека го пренела својот став на самиот Трамп пред неколку часа.

„Разговарав со Трамп и му кажав што мислам. Зголемувањето на царините против оние нации кои одлучиле да придонесат за безбедноста на Гренланд е грешка и не се согласувам со тоа“, рече Мелони.

Италијанската премиерка откри дека разговарала директно со Трамп за царините. „Мислам дека бил заинтересиран да слуша, но ми се чини дека од американска гледна точка пораката што доаѓа од оваа страна на Атлантикот не била јасна“, рече Мелони, без да прецизира како Трамп реагирал на нејзините зборови.

Мелони посочи дека веројатно имало „проблем со разбирање и комуникација“ меѓу Европа и САД околу одлуката на неколку европски земји да распоредат ограничен број војници на Гренланд. Таа нагласи дека оваа одлука не треба да се толкува како „антиамериканска“ и дека затоа „дијалогот мора да продолжи и ескалацијата мора да се избегне“.

Но, активирањето на Инструментот против принуда би бил многу поголем чекор бидејќи би значело распоредување алатка првично дизајнирана за непријателски држави против најголемиот сојузник на ЕУ и главен добротвор на НАТО. Фактот дека сега отворено се дискутира за тоа – среде невидени распоредувања на европски трупи во Гренланд – зборува за тоа колку сериозно Европејците ги сфаќаат тврдењата на Трамп за островот, кој е дел од Кралството Данска со стотици години.

Во разговор за Дојче веле во саботата, комесарот за трговија на ЕУ, Марош Шефчовиќ, рече дека ќе биде „многу комплицирано“ да се одобри трговскиот договор меѓу ЕУ и САД во светлината на моменталните тензии, но не спомена ниту употреба на инструментот против принуда.

„Она што само би сакал да го истакнам е фактот дека овој [трговски договор со Меркосур] треба да ни помогне повеќе од неутрализирање на негативните последици од зголемените тарифи наметнати од САД“, изјави Шефчовиќ за медиумот.

Новите американски тарифи би можеле да предизвикаат „многу опасна спирала надолу“ – таква што лидерите на ЕУ треба „едноставно да ја избегнат“.

Со оглед на тоа што европските амбасадори треба да се состанат во недела на итен состанок за да разговараат за тоа како да одговорат на најновите тарифи, еден функционер на ЕУ изјави за „Политико“ дека апетитот за конфронтација веројатно ќе биде многу помал во главните градови отколку во Европскиот парламент, каде што политичарите се соочуваат со притисок од своите гласачи.

Амбасадорите „ќе имаат многу поинаков начин на работа“, рече функционерот, на кого му беше дадена анонимност за да разговара за чувствителни внатрешни размислувања за трговската политика. „Ретко се случува Европскиот парламент и Советот да се целосно усогласени, особено по прашање како ова“.

Финскиот претседател се придружи на долгиот список на европски лидери кои ги осудија најновите царини на Доналд Трамп.

Александар Стуб, кој е добар голф пријател на Трамп, ги повтори забелешките на финскиот премиер, Петери Орпо, велејќи: „Финска поаѓа од принципот дека прашањата меѓу сојузниците се решаваат преку дискусија и заеднички правила на игра, а не преку создавање притисок“.

Тој додаде: „Европските земји се обединети. Ги нагласуваме принципите на територијален интегритет и суверенитет. Ги поддржуваме Данска и Гренланд.

Дијалогот со Соединетите Американски Држави продолжува. Тарифите би биле штетни за трансатлантските односи и би можеле да доведат до штетна спирала.“

Финскиот премиер предупреди дека најновите тарифи на Доналд Трамп не се во „ничиј интерес“.

Петери Орпо ги призна загриженостите за безбедноста на Арктикот што ги покренаа САД, но рече дека „Финска поаѓа од премисата дека прашањата меѓу сојузниците се решаваат преку дискусија и заеднички правила на игра, а не преку создавање притисок“.

Заканите на Трамп за американски царини врз европските сојузници им одат во прилог на Кина и Русија, изјави шефицата за надворешна политика на ЕУ, Каја Калас.

„Кина и Русија сигурно имаат добар ден. Тие се оние кои имаат корист од поделбите меѓу сојузниците“, рече Калас во објава на Икс.

„Царините ризикуваат да ги осиромашат Европа и САД и да го поткопаат нашиот заеднички просперитет. Ако безбедноста на Гренланд е во опасност, можеме да се справиме со ова во рамките на НАТО“.

Лидерите на ЕУ го предупредија Доналд Трамп дека „царините би ги поткопале трансатлантските односи и би ризикувале опасна спирала надолу“ во растечката криза околу Гренланд.

Во заедничка изјава од Парагвај, каде што го потпишаа историскиот трговски договор Меркосур, претседателот на Европскиот совет на лидерите на ЕУ, Антонио Кошта, и претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, силно застанаа зад аргументите за суверенитетот на Гренланд.

Емануел Макрон возврати на најновите закани на Доналд Трамп за воведување царини врз секоја земја што се спротивставува на неговото преземање на Гренланд, предупредувајќи дека „никакво заплашување“ нема да ги убеди европските нации да го променат својот курс во врска со Гренланд.

Пораката на Макрон ја повторија и шведскиот премиер, Улф Кристерсон, кој предупреди дека ЕУ нема да биде „уценета“ од Трамп, и норвешкиот премиер, Јонас Гар Сторе, кој рече дека „заканите немаат место меѓу сојузниците“.

Во заедничка изјава, лидерите на ЕУ рекоа дека „тарифите ќе ги поткопаат трансатлантските односи и ќе ризикуваат опасна спирала надолу“.

Макрон веднаш ги нарече заканите со царини „неприфатливи“. Тој рече дека тие „немаат место“ во контекст во кој Европа се обидува да го одбрани Гренланд, а во кој Данска е земја-членка на ЕУ, членка на НАТО и потписничка на Повелбата на ОН што го отелотворува меѓународното право.

„Франција е посветена на суверенитетот и независноста на народите, во Европа и на други места. Ова ги води нашите избори. Тоа ја поткрепува нашата посветеност на Обединетите нации и нашата повелба“, рече Макрон.

„Поради оваа причина ја поддржуваме и ќе продолжиме да ја поддржуваме Украина, и затоа изградивме коалиција на оние што се подготвени за робустен и траен мир, за да ги одбраниме овие принципи и нашата безбедност.

Исто така, поради оваа причина решивме да се придружиме на вежбата што ја одлучи Данска во Гренланд. Ние стоиме зад оваа одлука, не само затоа што се однесува на безбедноста на Арктикот и на границите на Европа.

Никакво заплашување или закани нема да влијаат врз нас, без разлика дали сме во Украина, Гренланд или било каде на друго место во светот, кога ќе се соочиме со вакви ситуации.“

Кристерсон предупреди: „Нема да дозволиме да бидеме уценувани. Само Данска и Гренланд одлучуваат за прашања што се однесуваат на Данска и Гренланд. Јас секогаш ќе се залагам за мојата земја и за нашите сојузнички соседи“.

Данска се обиде да ја намали дипломатската температура во растечката криза. Во соопштението, нејзиниот министер за надворешни работи, Ларс Локе Расмусен, се осврна на „конструктивните“ разговори со Марко Рубио минатата недела и признание дека треба да се направи повеќе за да се зголеми безбедноста на Арктикот. „Затоа ние и партнерите од НАТО се залагаме во целосна транспарентност со нашите американски сојузници“, рече тој.

Британскиот премиер Кир Стармер рече дека одлуката на Доналд Трамп да воведе тарифи од 10% за Велика Британија и седум други европски земји поради Гренланд е „целосно погрешна“.

Стармер изјави во саботата навечер:

„Нашиот став за Гренланд е многу јасен – тој е дел од Кралството Данска и неговата иднина е прашање за Гренландците и Данците.

Исто така, јасно ставивме до знаење дека безбедноста на Арктикот е важна за целото НАТО и сојузниците треба да сторат повеќе заедно за да се справат со заканата од Русија низ различни делови од Арктикот.

Применувањето тарифи на сојузниците за остварување на колективната безбедност на сојузниците од НАТО е сосема погрешно. Секако, ќе го продолжиме ова директно со американската администрација“.