ЕЦБ: Чешка, Унгарија, Полска, Романија и Шведска уште не ги исполнуваат критериумите за приклучување кон еврозоната
Европската централна банка (ЕЦБ) соопшти за ограничен напредок на патот кон воведување на еврото од страна на Чешка, Унгарија, Полска, Романија и Шведска, бидејќи ниту една од петте земји не ги исполнува целосно сите економски и правни критериуми за приклучување кон еврозоната. Ова се посочува во денешното објавување на Конвергентниот извештај за ЕЦБ за 2026 година, подготвен од институцијата од Франкфурт.
Извештајот го проценува степенот на економска и правна конвергенција на земјите-членки на Европската Унија надвор од Еврозоната врз основа на Мастришките критериуми. Тие вклучуваат барања за стабилност на цените, буџетски дефицит под три проценти од бруто домашниот производ (БДП), државен долг под 60 проценти од БДП, одржливи долгорочни каматни стапки и учество во Монетарниот механизам II (ERM II) најмалку две години.
Се оценуваат и критериумите за правна конвергенција, главно поврзани со независноста на централните банки и нивната интеграција во Евросистемот.
Според ЕЦБ, и покрај отпорноста на економијата на надворешни шокови, остануваат значајни пречки пред приклучувањето кон единствената европска валута. Војната на Русија против Украина, глобалната трговска тензија и конфликтот на Блискиот Исток се споменуваат како главни фактори што го забавуваат процесот на приближување.
Според ЕЦБ, второто доведе до поголема нестабилност на енергетските пазари и до зголемување на трошоците за енергија, што имаше влијание врз инфлацијата и економските притисоци. Според критериумот за стабилност на цените, три од пет земји ја надминуваат референтната вредност од 2,7 проценти. Таа се пресметува врз основа на просечната инфлација во трите земји на ЕУ со најниски стапки на раст во последните 12 месеци – Кипар (0,9 проценти), Франција (1,2 проценти) и Данска (1,6 проценти), на кои се додадени 1,5 процентни поени.
Највисока инфлација е пријавена во Романија – 8,4 проценти во мај годинава, по што следуваат Унгарија со 3,3 проценти и Полска со 2,9 проценти. Чешка и Шведска ги исполнуваат критериумите со инфлација од 1,9 и 2,2 проценти.
ЕЦБ предупредува дека инфлацискиот притисок може да се интензивира во наредните месеци поради повисоките цени на суровините и последиците од конфликтот на Блискиот Исток. Ризици за одржливоста на инфлациската конвергенција на подолг рок се пријавени и за Унгарија и Романија.
Истражување: Граѓаните во повеќе земји надвор од еврозоната го поддржуваат приклучувањето кон единствената валута во ЕУ
Во повеќето земји надвор од еврозоната, граѓаните го поддржуваат приклучувањето кон единствената валута во Европската унија, покажува истражување на „Евробарометар“ презентирано денеска од Европската комисија.
Најсилна поддршка е забележана во Унгарија, каде што 80 проценти од испитаниците изразиле поддршка. Споредено со податоците од претходната студија, Унгарија забележа зголемување од седум проценти кај приврзаниците и намалување кај оние кои го поддржуваат принципот и оние кои се повеќе или помалку против него. Уделот на противниците на еврото во Унгарија се зголеми за еден процент (до 6 проценти).
Во Романија, приклучувањето кон еврозоната е поддржано од 65 проценти од граѓаните, додека најсилен пад е забележан кај групата на оние кои неодлучно го поддржуваат воведувањето на заедничката валута. Во Полска, поддршката за еврото е 43 проценти, а во Чешка – 42 проценти. Во овие две држави е забележан најголем дел од противниците – 36 и 35 проценти.
Во Шведска, 51 процент се „за“, 32 проценти се „повеќе или помалку против“, а 15 проценти се решително против приклучувањето на земјата кон еврозоната.
Во истражувањето нема податоци за Данска, која отстапува од општото правило, дека земјите од ЕУ воведуваат заедничка валута откако ќе исполнат соодветни услови.