Четири дански партии бараат укинување на законот за Куранот: „Тоа е капитулација“

Во декември 2023 година, данскиот парламент го усвои таканаречениот „Закон за Куранот“ со релативно тесно мнозинство (94-77), кој забранува несоодветно ракување со религиозни текстови од значење за признатите религиозни заедници. Четири опозициски партии сега покренаа иницијатива за укинување на законот.

Иако се однесува и на Библијата, Тората и други религиозни книги, Законот за Куранот го доби ова колоквијално име бидејќи првенствено имаше за цел да го спречи зголеменото палење на светата книга на исламот. Муслиманите веруваат дека Куранот е откровение од Бога (зборот на Алах) што пророкот Мухамед го примил преку ангелот Џибрил (Габриел), а потоа бил пренесен усно, а подоцна и запишан.

Палењето на Куранот ескалираше во 2019 година
Куранот стана цел на палење и сквернавење во Скандинавија и воопшто во западноевропските земји по бранот на имиграција во кој најмалку четири милиони муслимани пристигнаа од Блискиот и Блискиот Исток и Северна Африка во последните петнаесет години.

Палењето на Куранот ескалираше во 2019 година, а најчести сторители беа екстремно десничарски и антиисламистички активисти кои ги користеа своите настапи за да го привлечат вниманието на јавноста кон своите политички цели, да го поларизираат општеството и да укажат на наводна замена на населението.

Со оглед на тоа што систематските напади врз Куранот во Данска предизвикаа незадоволство и лути реакции од исламскиот свет и придонесоа за зголемување на терористичката закана и дипломатските тензии, данската централно-левичарска влада на премиерката Мете Фредериксен одлучи да реагира од надворешнополитички и безбедносни причини.

Објаснувањето за законската промена се однесува на нагло зголемување на инцидентите поврзани со религиозни книги и знамиња. Данската полиција регистрирала 483 вакви инциденти само од 21 јули до 24 октомври 2023 година. Владата заклучи дека повеќе вакви инциденти носат поголем ризик од радикализација, одмазда и безбедносни последици.

Ограничување на слободата на изразување
Сепак, критичарите истакнаа дека Законот за Куранот воведува фактичко ограничување на слободата на изразување и дека тоа е отстапка пред надворешен притисок. Седум месеци пред следните парламентарни избори, партиските лидери на Конзервативците, Либералната алијанса, Данската народна партија и Данските демократи ги изнесуваат истите аргументи.

Сузи Јесен, политички портпарол на десничарските Дански демократи, смета дека Законот за Куранот бил владина отстапка под притисок од исламскиот свет: „Не треба да дозволиме арапските земји да диктираат данско законодавство. Ако се плашиме секој пат кога ќе бидеме притиснати од исламистите и повторно попуштаме, тогаш ги компромитираме сопствените вредности – правото да кажеме, правиме и цртаме точно она што го сакаме.“

Според законот, несоодветното однесување може да вклучува горење, обезличување, газење, клоцање, сечење на парчиња, бодење и завиткување религиозна книга во свинско месо. Сепак, завиткувањето религиозна книга во виножито знаме не е казниво.

Законот не се однесува на изјави и цртежи
Во уметноста, несоодветното однесување е прифатливо ако е мал или спореден дел од уметничкото дело. На пример, ако Библијата или Куранот се искинат на парчиња за време на концерт. Законот не се однесува на усни изјави или пишани текстови и цртежи за религиозни книги и теми.

Расмус Палудан, лидерот на данската крајно десничарска партија Страм Курс, беше првиот што беше осуден според Законот за Куранот. Во последните години, Палудан јавно запали десетици примероци од Куранот во Данска и Шведска, а за кинење страници од Куранот што ги емитуваше во живо на Фејсбук во јуни 2024 година, беше казнет со парична казна. Данскиот закон предвидува до две години затвор за такво нешто.

Застапниците на забраната за сквернавење на религиозни книги истакнуваат дека за нешто повеќе од три месеци по усвојувањето на законот, се случиле само пет палење книги. Пребен Банг Хенриксен, пратеник во парламентот од конзервативно-либералната партија Венстра, која е дел од владејачката коалиција, истакнува дека сериозната терористичка закана е причина законот да остане на сила.

„Не е потребно да се запали Куранот за да се изрази мислење“

„Нема причина да се укине закон што има ефекти. Тоа е како да се инвестира во аларм против кражба, а потоа, бидејќи нема кражба, да се одлучите да го отстраните. Тоа нема да се случи. Не е потребно да се запали Куранот за да се изрази мислење“, рече Банг Хенриксен.

Пратеникот од Венстре истакнува дека помалку од два месеци пред да биде воведен данскиот закон, двајца шведски навивачи беа застрелани на улица во Брисел, што беше терористички одговор на исламистите на палењето на Куранот во Шведска.

Шведскиот закон, од 1971 година, не забранува експлицитно палење или уништување на религиозни книги, па дури ни на национални знамиња. Криминализацијата на ваквите дела зависи од тоа дали се поврзани со нарушување на јавниот ред или закани кон одредени религиозни, етнички или други групи на население.

Отстапка кон гласните и милитантни исламистички лидери
Нилс Функе, шведски новинар, публицист и експерт за слобода на медиумите и јавно изразување, го коментираше донесувањето на контроверзниот Закон за Куранот во Данска пред две години за дневниот весник „Гетеборгс-Постен“:

„Ова е отстапка кон милитантните и гласни исламистички лидери ширум светот кои бараат забрана за палење на Куранот. Жално е што Данците капитулираа и се плашам дека ова би можело да стане аргумент за донесување сличен закон во Шведска“.