Што велат Русите за состојбата во Русија?

Киргистан никогаш не видел толку многу гости од Русија во исто време. Сите хотели, хостели и ресторани се преполни со Руси кои ја напуштија својата татковина заради „специјалната операција“ и зголемената репресија против дисидентите. Илја Азар, специјален дописник за „Новаја газета“ разговараше со Русите за тоа што ги натерало да ја напуштат Русија, какви планови имаат за нивниот иден живот и дали се загрижени за односот кон Русите во странство.

Станислав, вработен во научен институт: Само што подлегнав на општата паника. Во принцип, не бев многу оптимист околу случувањата во Русија во изминатите неколку години, но сега властите ја преминаа границата, така што имам морално право да се откажам од сѐ и да почнам да размислувам за емигрирање. Генерално размислував што ја чека нашата лабораторија и мене лично, иако првично немав планови веднаш да ја напуштам земјата.

Почнавме да разгледуваме различни опции, што може да се направи, какви опции можат да се изберат. Имам мал тим и како негов лидер сакав да се погрижам вработените да имаат можност да се преселат доколку сакаат. А, за оние кои не сакаат исчезнувањето на институтот да не биде удар. Паничните расположенија минатата недела пораснаа толку што се очекуваше границата да биде затворена и да биде прогласена воена состојба. Веројатноста да се случи ова изгледа мала, но, од друга страна, и веројатноста за „специјалната операција“ исто така изгледаше мала. Бев речиси сигурен дека ништо нема да се случи, дека само ќе се заплашуваат меѓусебно, но  тогаш ситуација се разви како лавина и во паника решив дека моите планови треба да се променат и да одам да се одморам во Киргистан. Ерменија е преполна од нас, се чини дека целата ИТ заедница на Москва се пресели таму, а билетите се многу скапи.

 Јас и моите колеги успеавме да направиме кул приказна – институтот кој работи на светско ниво. Но, во последно време работите се движат многу тешко. Во Русија, објективно стана многу тешко да се занимавате со наука и технологија, да купите странска опрема. Сега странските колеги многу јасно ставија до знаење дека нема да има интеракција со Русија во блиска иднина, а постои чувство дека таквите работи се воведуваат многу брзо и ќе бидат откажани уште долго време. Ова е веќе психолошки момент. Ние навистина се плашиме. Во Германија, на ниво на речиси сите министерства, се донесуваат декрети во кои се наведува дека сите заеднички проекти со руските научници веќе не постојат.

Бројот на кривични случаи за т.н. предавство против научниците исто така пораснаа многукратно, што е повик за будење. Ме налути тоа што, на пример, морам да известувам за средби со странците. Не работам во затворена институција, но Министерството за образование и наука смета дека секој контакт со странци треба да биде документиран. Имам колега од странство во Сколково и, теоретски, по секоја средба треба да известувам што сум разговарал со него. Излегува дека е шизофрена ситуацијата. Ме нервира што ќе биде невозможно да се напише став на Фејсбук. Иако не ни пишувам многу сакам да имам таква можност. Едно е да не ја искористиш шансата, а друго е да ја немаш. Го потпишав писмото на научниците против „специјална операција“  бидејќи не верував дека ќе почнат со репресии врз сите шест илјади потписници од сите универзитети и институти. Тоа би било апсолутно лудило! Ако научниците се исплашени до тој степен што почнуваат да се разбегуваат како бубашваби, тогаш кој во Русија ќе направи нешто?

И толку е очигледно дека сега технологиите целосно ќе престанат да се развиваат. Раководството, секако, се надева дека ќе има некаква замена за увозот, но треба некако да ги инспирираат луѓето. Очекувањата се дека сега ќе го произведуваме она што отсекогаш сме го купувале. Мора да се разбере дека модерната лабораторија во експерименталната наука се состои од 98 отсто увезена опрема. Наместо да се занимаваме со наука, ние прво ќе ги правиме овие уреди 10 години и никогаш нема да победиме во оваа трка. Значи, нема да можеме да дојдеме до некаква технолошка еднаквост. Сега сите ќе знаат дека нашите фабрики за полупроводници не се способни да произведат никакви модерни чипови.

И навистина не разбирам што е добро ако го замениме Западот со Кина. Тогаш ќе станеме привезок на Кина. За неа ќе ја играме истата улога што ни ја играа „ДПР“ и „ЛПР“ во украинскиот конфликт. Тоа беа премрзнати момци со пиштоли, а ние ќе бидеме премрзнати момци со боеви глави за Кина.

Мислам исто така дека Русите во странство сега нема да бидат добредојдени, дека некое време ќе има алергија на зборот „руски“, бидејќи имаи некоја хистерија од другата страна. Навистина би сакал да го избегнам ова, да бидам искрен, но луѓето се секаде исти. На пример, кога ги прегледуваат нашите научни написи, луѓето чисто потсвесно ќе оценат пониско, па дури и официјално ќе одлучат да ја минираат нашата работа. Речиси сите меѓу оние со кои активно комуницирам размислуваат да заминат и размислуваат што да прават со недвижниот имот и работа. Едноставно, повеќе не сакам да помагам во изградбата на оваа држава, таква каква што стана сега. Во основа, јас работам за владата. Можам да се оправдам со тоа што сме надвор од политиката и се занимаваме со наука, но тоа не е сосема точно. Работиме во државна институција, добиваме државни грантови од различни извори на финансирање, вклучувајќи и воени. И, психолошки не е многу пријатно“, вели тој.

Алексеј, ИТ специјалист:  Сфатив дека морам да заминам од земјата кога излегов надвор и ги видов насликани симболите „Z“. Сфатив дека обичните луѓе навистина го поддржуваат тоа што се случува. Се зачудив кога слушнав што зборуваат луѓето на улиците. Се чувствував нелагодно и сфатив дека не сакам да останам со овие луѓе. Кога донесовме одлука, полетавме истиот ден. Компанијата ни понуди да нѐ пресели, а ние ја искористивме понудата. Останаа многу колеги – семејства, деца, училишта, родители, баби и дедовци, кои треба да се чуваат. Многу луѓе од ИТ заминаа затоа што компаниите често имаат канцеларии во Европа или Америка и повеќе можности за преместување на  вработени.

Фактот што не можете да напишете одредени зборови на Фејсбук исто така е непријатен, но поважна причина е тоа што ИТ бизнисот во Русија прво ќе се обиде да се регулира, потоа полека да се потчини и на крајот да се затвори. Европскиот и американскиот пазар за Русија постепено ќе се затвораат и однадвор и одвнатре. И некако можат да се издржат надворешните санкции, но ситуацијата внатре е посложена. Ако државата реши да ја потчини ИТ, тогаш ова е конечно. Затоа одлуката за заминување за многумина е тешка и непријатна, но најверојатно единствена.

Кога Телевизија Дожд објави дека ги откажува сите програми и дека ќе има само музика на медиумот, тоа беше еден од мотивите за заминување. Сега е тешко да не се биде политизиран човек, затоа што е тешко да се затворат очите пред тоа што се случува. Но, сето тоа е природен резултат на процес кој се одвива последните две децении. Претходно сѐ уште имаше надеж дека претседателот и политиката на власт ќе се сменат, но сега веќе нема надеж. Бидејќи сега никаде не се добродојдени Русите, единствената опција е да заборавите на вашата националност и да одите како специјалист. Сега е тешко за Русите, бидејќи расположението во меѓународната  заедница е разбирливо и тешко е да се најдат контрааргументи. Но, некој сепак ќе мора да ја брани честа на Русите.

Иван, продукт менаџер во ИТ: Постојат одредени ризици – краткорочни и долгорочни – со кои можеме да се соочиме во земјата. Секој си одредува некое критично ниво на овие ризици. За некои тоа беа објавата за забранетиот збор (војна) и луѓето со оружје на улиците, а за други причина за заминување беше кога беа растерани првите собири на улицата „Болотнаја“. И јас со моите пријатели отидов на „Болотнаја“, но политиката на заплашување на државата се покажа ефикасна. Можам да се наречам пасивен опозиционер, но кога добив порака дека може да забранат заминување за мажи помлади од 60 години од земјата, дека може да прогласат воена состојба и дека се криминализира ширењето на наводни лажни вести, мојот праг беше надминат. Беше пет часот навечер, последниот работен ден, а веќе почнав да ги гледам авионските летови. До 11 часот не  можев да резервирам билет и успеав дури следното утро, во третиот обид. Можам да живеам со законот за „специјалната операција“, но тој навистина не се вклопува во моите морални вредности. Јас сум возрасен и донесувам свесна одлука. Јас не ја избрав оваа власт, но секој народ има владетел што го заслужува. 

За мене, катализатор беше  лекцијата на 3 март. Ширење пропаганда меѓу возрасни е во ред, но кажувањето на децата во училиште за „специјалната операција“ е веќе премногу. Ова не е прв пат да ја напуштам Русија, одамна формирав одредено мислење. Генерално сум космополит и ги споделувам концептите „државјанство“, „земја“, „држава“. Можеби е моја професионална деформација како менаџер на производи, но за мене земја е одреден производ, збир на услуги што ги добивате во замена за даноци. Која е поентата да плаќате за услуги кои се лоши за вас или не ви одговараат? Секој човек има право да ја промени земјата на живеење како вид на услуга што ја добива за себе и за своето семејство. Можеш да бидеш Русин додека живееш во Русија, а можеш да бидеш Русин и додека живееш во Австралија.

Ми се чини дека сите во странство разбираат дека рускиот народ е едно, но она што го прави владата е друго. Нема русофобија. Додека живеев во две земји на ЕУ една година, никогаш не наидов на антируски чувства, иако тогаш имаше веќе „кримска приказна“. Повеќето мои пријатели си заминаа изминатите две недели, почнувајќи од 22 февруари, па дури и тие со националистички и империјалистички ставови. Решивме дека е подобро да ја поддржиме империјата преку Интернет. 

Игор, фриленсер во ИТ: Ме боли кога некои соговорници прашуваат: „Зошто го толерирате режимот? Јас ги прашувам: Дали сте комуницирале со Путин [мисли на лидерите на другите држави] од кого до неодамна се сметаше сосема нормално да се купува нафта и гас? И за нас, за Русите, одлуката за започнување на „специјална операција“ беше исто толку изненадување колку и за Западот.

Генерално, како човек со либерални ставови, секогаш сум го поддржувал Навални, но не сум голем љубител ниту на опозицијата, бидејќи таа не разбира дека се занимава со бескорисни активности. Борбата внатре сега е бескорисна, бидејќи, за жал, мнозинството од населението не е на наша страна. Очекував дека Путин во одреден момент ќе стане премногу токсичен за руската елита, но сега гледам дека тие изгубија сè и ништо не можат да направат околу тоа.

Николај, специјалист за набавка на индустриска опрема:  Роден сум во Украина, живеев таму 12 години, потоа добив руско државјанство и се преселив во Москва. Јас сум човек што зборува руски, но мислам дека имам две татковини – и Русија и Украина. Пристигнувајќи во Москва, студирав, служев во руската армија, работев во Русија. Решив дека треба да заминам, бидејќи се прочу гласина дека ќе биде прогласена воена состојба. Се плашам да не ме испратат да се борам во Украина, а јас сум Украинец. Се плашам од затворање на границите, претреси и надзор. Овде буквално има целосна цензура и беззаконие. Одев на митинзи, но сега се плашам дека можат да ме затворат.

Марија, дизајнер: Се плашам, се  тресам, имам анксиозно растројство. Луѓе што ги следам на Инстаграм гледам како заминуваат. Мој пријател го бара полиција заради објави.  Порано објавував некои ставови на социјалните мрежи, но избришав сè пред донесувањето на законот.

Инаку, се занимавам со внатрешен дизајн и јасно е дека во Русија сега никому воопшто не му треба тоа. Јас не сум активист, но се плашам за мојот живот, се срамам од тоа, но се трудам да го живеам својот живот.

Артем, вработен во финансиска институција: Работам за финансиска институција, санкциите нè погодија прилично тешко. Во секој случај, околностите поврзани со мојата работа се променија. Но, морално нокаутиран бев од од забраната да се именуваат дејствата во Украина како војна. Да бидам искрен, воопшто не очекував вакво ѓубре. Читам дека ќе има мобилизација и евентуално воена состојба, дека ќе ограничат купување девизи… Портпаролот Песков рече дека нема да има мобилизација, но откако тој го кажа тоа, веројатноста дека ќе има веднаш се зголеми. И, бидејќи не сакам да останам во опколена тврдина, решив да заминам. Збогум на сите. Имам тешка параноја од 24 февруари, дека ме слушаат, дека ме гледаат и бидејќи сите медиуми и социјални мрежи се блокирани.