Шефицата на ЕЦБ: ЕУ мора да избере нов модел на раст

Европската економија се соочува со крајот на моделот на раст кој со децении се базираше на силна глобална трговија, конкурентна индустрија и стабилен меѓународен поредок, изјави претседателката на Европската централна банка (ЕЦБ), Кристин Лагард, повикувајќи ја Европа подобро да го искористи својот единствен пазар и потенцијалот за развој на нови технологии.

Повоениот модел на раст на Европа слабее бидејќи условите врз кои се базираше се менуваат, објави ЕЦБ на својата веб-страница говорот на Лагард на Светскиот економски форум во Женева.

Како една од најотворените економии во светот, Европа има голема корист од глобализацијата, но трговските ограничувања сè повеќе го отежнуваат таквиот модел на раст. Само минатата година, повеќе од 2.500 нови трговски ограничувања беа воведени низ целиот свет, рече таа.

Во исто време, Кина сè повеќе се натпреварува со европската индустрија во секторите со повисока додадена вредност, додека предноста на релативно евтината енергија на која некогаш се потпираше европската индустрија исчезна.

Цените на електричната енергија за енергетски интензивните индустрии во ЕУ беа во просек повеќе од двојно повисоки отколку во САД минатата година и околу 50 проценти повисоки отколку во Кина, истакна Лагард.

Европската економија е дополнително погодена од геополитичките тензии и промените во глобалниот безбедносен поредок.

И покрај предизвиците, Европа има важни предности, вклучувајќи ја најголемата мрежа на трговски договори, силна индустриска база, квалификувана работна сила и единствен пазар со 450 милиони потрошувачи. Економијата на еврозоната порасна за 1,5 проценти минатата година, а растот беше целосно поттикнат од домашната побарувачка. Таа, исто така, позитивно придонесе за раст од 0,4 проценти во вториот квартал од оваа година и треба да остане главен двигател на растот во 2026 година.

Според Лагард, Европа сега мора да ја искористи отпорноста на домашната побарувачка за да го поттикне економскиот раст на долг рок, вклучително и со подобро искористување на потенцијалот на единствениот пазар. Особено е важно да се забрза имплементацијата на вештачката интелигенција за Европа да не го повтори искуството од првата дигитална револуција, кога најголемите економски придобивки од новите технологии беа постигнати надвор од Европа.

„Не можеме да си дозволиме да повториме такво искуство со вештачката интелигенција – втората индустриска револуција“, рече Лагард.

Европските компании треба да насочат просечно околу девет проценти од нивните вкупни инвестиции во вештачка интелигенција оваа година, според податоците презентирани од Лагард.

Но, ширењето на новите технологии е попречено од фрагментацијата на единствениот пазар и пазарите на капитал. Компаниите сè уште главно се натпреваруваат на националните пазари, додека иновативните компании имаат потешкотии да пристапат до капиталот потребен за понатамошен раст по почетната фаза на развој.

Според Европската инвестициска банка, европските компании со висок раст собираат приближно иста количина капитал во првите пет години од работењето како оние во Сан Франциско, но до десеттата година собираат околу 50 проценти помалку.

Околу 12 проценти од европските компании што се зголемуваат се преселиле надвор од ЕУ, главно во САД.

Затоа, Европа работи на подобро интегрирање на единствениот пазар и пазарите на капитал. Меѓу предлозите е и „EU Inc.“, правна рамка на ниво на цела ЕУ што би им овозможила на компаниите да се основаат според единствени правила и да работат низ целата Унија.

Во исто време, во тек е работа за интегрирање на пазарите на капитал, а лидерите на ЕУ ги повикаа пратениците да постигнат договор за пакет мерки за нивно поврзување до крајот на 2026 година.

„Подоброто искористување на големината на европскиот пазар би им овозможило на компаниите да растат побрзо, да го забрзаат ширењето на новите технологии и да ја зголемат продуктивноста“, заклучи Лагард.