Русите поставиле експлозиви во нуклеарката Запорожје, Украинците се евакуираат
Ако Запорожје, најголемата нуклеарка во Европа, поради напад изгуби енергија, последиците ќе бидат помеѓу она што се случи во Чернобил и она во Фукушима
Инаку, во регионот последните две недели се врши обука за заштита при нуклеарен напад, а денес жителите се евакуираа.
Украинските власти изминатите денови објавија проценка какви ќе бидат последиците од напад на нуклеарката. Според таа проценка, ако Запорожје, најголемата нуклеарка во Европа, изгуби енергија последиците ќе бидат некаде помеѓу она што се случи во Чернобил и она што се случи во Фукушима. Ветровите се клучниот фактор: радијацијата би можела да се прошири на два милиони квадратни километри што би создало зона на исклучување од 30.000 квадратни километри и потенцијално може да влијае на сите земји во регионот. Два милиони Украинци ќе треба веднаш да се преселат, а за расчистување по инцидентот ќе биде неопходно да се вклучат повеќе од милион луѓе. Инцидент во Запорожје ќе ја направи реката Днепар неупотреблива 200 години и ќе биде зафатено Црното Море. Ќе постои ризик од зголемување на повеќе канцерогени заболувања, при што зоните на 40 километри одалеченост се сметаат за зони со опасно загадување, на 50 километри за зони во кои е потребна итна задолжителна евакуација на населението, а на 100 километри се зони опишани како „големо загадување“.
Генерално, според проценките во Украина, има две сценарија за можни последици од несреќа во централата:
Сценарио „Чорнобил“
Сега ситуацијата е променета во однос на минатото лето бидејќи пред една година две нуклеарни единици работеа и обезбедуваа енергија на енергетскиот систем на Украина. Минатиот септември беа затворени така што нуклеарката сега фабриката е во побезбедна состојба: 5 единици се во режим на ладно исклучување и еден во топол. Што е најважно, сега нема верижна реакција кај ниту еден од нив. Во 5 реактори горивото се лади, а во топлиот има постојана температура од околу 250 степени за да се произведе пареа за загревање на Енерходар и за други потреби на домаќинствата. Според тоа, состојбата во неоперативниот реактор е побезбедна отколку во оперативниот.
Зошто? Кога реакторите работат, постои верижна реакција при која се произведуваат нуспроизводи. Тоа се многу опасни производи – билиниум и радиоактивен јод 131. Но, јодот е многу краткотраен. Реакторите не работат, така што во ниту еден од нив сега нема јод, бидејќи она што се произведуваше кога работеа реакторите веќе се распадна. Полуживотот на различните јоди се движи од неколку часа до неколку дена. Помина долго време од исклучувањето, така што нема повеќе јод. По несреќата во Чернобил, по несреќата во Фукушима, јодот беше најопасниот фактор.
Од владината агенција Центарот за оперативна безбедност веќе имаше официјална информација дека никакво сценарио за несреќен случај со исклучени реактори нема да доведе до ослободување на радиоактивен јод и тоа значи дека влијанието ќе биде многу помало.
Сценарио „Фукушима“
Има пет реактори во ладно исклучување – што значи ова? Тоа значи дека горивото таму е жешко и треба да се излади. Ако сите реактори го изгубат ладењето, температурата постепено ќе се зголемува и ова е веќе сценариото на Фукушима кое доведе до губење на струја и неколку дена подоцна имаше експлозии. Но, тогаш реакторите работеа. Најверојатно сценарио е дека дури и да се случи тоа овде, најголемиот ризик е во областа околу 10-15 километри. Тоа се Енерходар, Никопол и големи села околу нив. Сепак, експлозиите или истекувањето на нуклеарните централи не се експлозии на нуклеарно оружје. Малкумина знаат за тоа, но никој не загинал во Фукушима.
Олена Паренјук – радиобиолог, истражувач во Институтот за безбедносни проблеми на нуклеарните централи, Националната академија на науките на Украина изјави дека сите шест реактори во нуклеарната централа Запорожје се многу побезбедни од реакторите во Фукушима бидејќи се изградени во 1960-тите. Плус, безбедноста на реакторите на нуклеарната централа Запорожје, по сите несреќи што се случија во други постројки, беше зголемена, затоа ограничувањето (подобрена армирано-бетонска рамка и саркофаг околу реакторот) сигурно ќе спречи истекување на радиоактивноста, дури и ако нема ладење на реакторите. Но, ако разузнавачките служби велат дека може да се оштети складиштето, тоа значи дека може да се оштети. Сепак, потребни се многу експлозиви за да се оштети контејнерот затоа што е од еден до два метри армиран бетон и може да издржи притисок до 5 атмосфери, како и пад на мал авион. Сепак, Русите имаат експлозиви и можат да ги искористат.
Освен тоа, може да има истекување на радиоактивност. Тоа нема да биде експлозија, како во компјутерската игра Fallout – радиоактивен испад над територијата на Украина . Може да се случи и истекувањето да не ја напушти територијата на нуклеарната централа Запорожје. Тоа не зависи исклучиво од Русите, каде ќе ставаат експлозив, колку и каков.
Доколку има истекување, најранливи ќе бидат териториите и населбите низводно од Днепар, регионот Херсон, јужно од регионот Запорожје. Луѓето кои живеат таму треба да складираат вода за пиење и да не користат вода од Днепар. Вреди да се складира со вода за пиење и техничка вода. Вреди да имаат ракавици и респиратори. Што се однесува до респираторите, обично се препорачуваат завои со вакум газа, но може да се користи маска што ја користевме за време на ковидот, односно 2-3 маски одеднаш. Главната работа е да се заштити респираторниот тракт од кревањето радиоактивна прашина. Главното ќе биде да не се вдишува прашина, односно да не ја јадете, пиете или вдишувате. Експертите препорачуваат на граѓаните во случај на несреќа на нуклеарката да се затворат во најизолираните простории и тие целосно да се изолираат и заштитат – да не влегува воздух во нив. Тие што ќе се затекнат надвор треба да ја покријат облеката со пластична кеса и да се истушираат со техничка вода.