Каде во Европа најмногу се користи вештачката интелигенција: Македонија во долниот дел на рангирањето
Генеративната вештачка интелигенција (Gen AI) брзо се претвори од нова технологија во секојдневна алатка. Од приватна употреба до работа и образование, милиони луѓе низ Европа сега се потпираат на алатки како ChatGPT, Gemini и Grok, но стапките на усвојување на технологијата драматично варираат меѓу земјите, пишува Euronews Next.
Алатките за генеративна вештачка интелигенција им овозможуваат на корисниците да креираат нова содржина како што се текст, слики, код или видео врз основа на едноставни барања. Според податоците на Евростат за 2025 година, околу една третина од населението на Европската Унија на возраст од 16 до 74 години користи една од овие алатки барем еднаш.
Големи разлики од север кон југ
Сепак, податоците за 33 европски земји откриваат огромен јаз во употребата на вештачката интелигенција – од само 17 проценти во Турција до дури 56 проценти во Норвешка. Во самата Европска Унија, опсегот се движи од 18 проценти во Романија до 48 проценти во Данска.
Во 13 европски земји, повеќе од 40 проценти од населението користело алатки за генеративна вештачка интелигенција. Оваа група, заедно со Норвешка и Данска, ги вклучува Швајцарија (47%), Естонија (47%), Малта (46%), Финска (46%), Ирска (45%), Холандија (45%), Кипар (44%), Грција (44%), Луксембург (43%), Белгија (42%) и Шведска (42%).
Од друга страна, во осум земји, помалку од една четвртина од населението ги користи овие алатки. Заедно со Турција и Романија, тоа се Србија (19%), Италија (20%), Босна и Херцеговина (20%), Северна Македонија (22%), Бугарија (23%) и Полска (23%).
Меѓу најголемите економии на ЕУ, Италија (20%) и Германија (32%) се под просекот на ЕУ, додека Шпанија (38%) и Франција (37%) се малку над него, покажувајќи јасна поделба помеѓу дигитално понапредниот север и запад и заостанатиот југ и исток од Европа.
Дигиталната писменост е клучна
Експертите објаснуваат дека овие разлики не се случајни. „Прво, стапките на усвојување на вештачката интелигенција имаат тенденција да ја следат општата дигитална база на земјата. Земјите што покажуваат највисока усвојување, како што се Данска и Швајцарија, веќе се многу напредни во дигитализацијата“, изјави за Euronews Next Колин ван Нордт, истражувач на Универзитетот KU Leuven во Белгија.
Тој истакнува дека луѓето во овие земји веќе имаат дигитални вештини, го користат интернетот почесто и генерално се повеќе технолошки упатени. „Ова се рефлектира во податоците: во земјите со помала усвојување, луѓето не ја користат затоа што не знаеле дека постои генеративна вештачка интелигенција или не знаат како да ја користат“, додаде тој.
Ван Нордт нагласува дека едно е да се има пристап до технологијата, а сосема друго е да се разбере како да се користи. „Многу луѓе низ Европа велат дека не ја користат генеративната вештачка интелигенција едноставно затоа што не знаат за што да ја користат. Ова покажува дека „писменоста за вештачката интелигенција“ е огромен фактор“, рече тој.
Иако владите можат да го поттикнат усвојувањето, Ван Нордт заклучува дека „фундаменталната дигитална култура и практичните вештини на граѓаните се чини дека имаат поголемо влијание“.
Повеќе за лични отколку за работни цели
Податоците исто така откриваат дека вештачката интелигенција се користи многу повеќе за лични отколку за работни цели. Во просек низ ЕУ, 25 проценти од луѓето користеле алатки за вештачка интелигенција за лични причини, додека 15 проценти ги користеле за деловни цели. Личната употреба е доминантна употреба во сите анализирани земји, но јазот драматично се менува.
На пример, во Холандија, односот е речиси еднаков (28 проценти за лични причини, 27 проценти за деловни), додека во Грција, 41 процент од луѓето користат вештачка интелигенција за лични причини, додека само 16 проценти за работа.
Според Ван Нордт, пониските стапки на употреба на работното место се должат на фактот дека „сè уште не е јасно за што може да се користи со позитивен придонес“. Вештачката интелигенција се користи најмалку во формалното образование – само 9 проценти на ниво на ЕУ. Овој удел е највисок во Шведска и Швајцарија (21 процент), а најнизок во Унгарија, каде што е само 1 процент.