Израел воведе смртна казна за Палестинците осудени за смртоносни напади

Израелскиот парламент донесе закон со кој се воведува смртна казна за Палестинците осудени за смртоносни напади, мерка остро критикувана како дискриминаторска од европските земји и групите за човекови права.

Законодавството ја прави смртната казна стандардна казна за Палестинците во Западниот Брег окупиран од Израел, прогласени за виновни за намерно извршување смртоносни напади што од воен суд се сметаат за терористички акти.

Според законот, осудените на смрт ќе бидат сместени во посебен објект без посети освен за овластен персонал, а правните консултации ќе се спроведуваат само преку видео врска. Егзекуциите ќе се извршуваат во рок од 90 дена од изрекувањето на пресудата.

Израел ретко ја користел смртната казна, применувајќи ја само во исклучителни случаи. Нацистичкиот воен злосторник Адолф Ајхман беше последното лице кое беше погубено, во 1962 година.

Министерот за национална безбедност, Итамар Бен-Гвир, еден од најсилните поддржувачи на законот, постојано носеше значка во облик на нос на реверот, што симболизира егзекуции според предлогот. Тој го опиша бесењето како „една од опциите“ заедно со електричната столица или „евтаназијата“, тврдејќи дека некои лекари понудиле помош. По усвојувањето на законот тој прослави со шампањско порачувајќи „наскоро ќе ги броиме еден по еден“.

Комитетот за безбедност направи некои измени на законот, кој го усвои своето прво гласање минатата недела. Израелскиот јавен радиодифузен сервис КАН објави дека егзекуциите ќе се извршуваат со бесење.

Мерката ќе им овозможи на судовите да изрекуваат смртна казна без барање од обвинителите и без да се бара едногласност, наместо тоа дозволувајќи одлука со просто мнозинство. Воените судови во окупираниот Западен Брег исто така ќе бидат овластени да изрекуваат смртни казни, а министерот за одбрана ќе може да поднесе мислење. За Палестинците под окупација, законот ги затвора можностите за жалба или помилување, додека затворениците судени во Израел би можеле да добијат преиначени казни во доживотен затвор.

Законодавството, иницирано од крајно десничарската партија Оцма Јехудит предводена од Бен-Гвир, предизвика остри критики од противниците кои предупредија дека тоа ќе означи значителна ескалација на казнената политика на Израел. Воените претставници и министерствата изјавија дека законот може да го прекрши меѓународното право и да го изложи израелскиот персонал на апсење во странство.

Откако ќе биде донесен, законот формално стапува на сила, но сепак може да биде разгледан – и потенцијално поништен – од страна на Врховниот суд на Израел.

Непосредно пред почетокот на гласањето, Бен-Гвир одржа еуфоричен говор од говорницата, опишувајќи го законот како одамна задоцнет и знак на сила и национална гордост.

VIDEO | Israeli National Security Minister Ben Gvir, outside the Knesset chamber, celebrates the passing of the death penalty law for Palestinian detainees, describing it as historic and saying, “Soon we will count them one by one.” pic.twitter.com/yc4Aan0dLf

— The Cradle (@TheCradleMedia) March 30, 2026

„Од денес, секој терорист ќе знае, и целиот свет ќе знае, дека кој и да одземе живот, државата Израел ќе му го одземе животот“, рече тој.

Кога мерката беше усвоена, салата одекна во навивање, а Бен-Гвир мавташе со шише во знак на прослава. Израелскиот премиер, Бенјамин Нетанјаху, кој дојде во салата за да гласа „за“ лично, седеше неподвижен.

Водечките групи за човекови права во Израел го осудија законот како „чин на институционализирана дискриминација и расистичко насилство врз Палестинците“. Здружението за граѓански права во Израел соопшти дека поднело жалба против законот до Врховниот суд на Израел. Палестинскиот претседател, Махмуд Абас, го осуди законодавството како кршење на меѓународното право и осуден обид за заплашување на Палестинците.

„Ваквите закони и мерки нема да ја скршат волјата на палестинскиот народ ниту ќе ја поткопаат неговата непоколебливост“, се вели во соопштението на неговата канцеларија. „Ниту пак ќе ги одвратат од продолжување на нивната легитимна борба за слобода, независност и воспоставување независна палестинска држава со Источен Ерусалим како главен град“.

Минатиот месец, експертите на ОН го повикаа Израел да го повлече законот, предупредувајќи дека тој ќе го прекрши правото на живот и ќе ги дискриминира Палестинците на окупираните територии. Тие рекоа дека мерката ги отстранува судските дискрециони права, спречувајќи ги судовите да ги оценуваат индивидуалните околности или да изрекуваат пропорционални казни. Тие рекоа дека бесењето претставува тортура или сурова, нечовечка или понижувачка казна според меѓународното право.

Дипломатската служба на ЕУ, исто така, го осуди предлогот, велејќи дека смртната казна го крши правото на живот и ризикува да ја прекрши апсолутната забрана за тортура.

Во февруари, Амнести Интернешнл ги повика израелските пратеници да го отфрлат законодавството, за кое, како што рече, „ќе им овозможи на израелските судови да ја прошират употребата на смртни казни со дискриминаторска примена против Палестинците“.

Во неделата, Велика Британија, Франција, Германија и Италија изразија „длабока загриженост“ во врска со законодавството, за кое, како што рекоа, ризикува „да ги поткопа обврските на Израел во однос на демократските принципи“.

Законот, усвоен со 62 пратеници „за“ и 48 „против“, означува пресвртница во кривичната политика и дополнително го поткопува владеењето на правото во Израел. Законот воведува смртна казна за мажи и жени прогласени за виновни за убиство извршено во име на отфрлање на „постоењето на Израел“. Во пракса, ова значи дека Евреите не подлежат на законот; ова ги вклучува и доселениците кои вршат терористички акти против Палестинците на окупираниот Западен Брег.

„Единствената околност под која би се изрекла смртна казна би била за кривично дело чија намера е да се избрише Државата Израел, што најверојатно ќе се однесува исклучиво на палестинските обвинети“, забележа Здружението за граѓански права во Израел (ACRI).

„Двата закона што моментално се разгледуваат во Кнесетот имаат за цел да ја изречат смртната казна исклучиво на Палестинците, заканувајќи се да создадат режим на расизирана смртна казна“, предупредија групите за застапување Хамокед и Адалах.