Искоренети болести од викторијанската ера – се вратија на Запад
Ендемична лепра во Флорида, закана од десетици илјади случаи на сипаници во Лондон и над 50 проценти зголемен број на случаи на сифилис во Ирска и Португалија. Ова не е извадок од викторијански роман, туку отрезнувачка слика од западниот свет во 2023 година.
Падот на стапките на вакцинација кај децата, промените во однесувањето и навиките во исхраната и, се разбира, климатските промени – придонесоа за совршена бура каде опасните болести, за кои се сметаше дека се префрлени во минато време, се вратија во земјите кои претходно практично ги елиминираа. Додадено на ова, бактериите стануваат сè поотпорни на нашите антибиотици, што значи дека еден од најтрансформациските лекови во изминатите 100 години сега е под закана.
Додека богатите нации можеа да елиминираат многу од епидемиите од претходните векови преку усогласени кампањи за вакцинација, паметни пораки за јавно здравје и пуштање во употреба на ефективни современи лекови, 21-от век доживеа пресврт. Со пандемијата Ковид 19 и со „ерата на глобално вриење“ во комбинација, здравствените системи беа на последно место кога станува збор за справување со некои од најстарите болести. Еве ги петте болести од минатото што сега се вратија:
Сипаници
Малите сипаници се една од најзаразните човечки болести и најчесто пристигнуваат во епидемии на секои две до три години, предизвикувајќи повеќе од два милиони смртни случаи. Но, сето тоа се промени кога таканаречениот татко на модерните вакцини, Џон Френклин Ендерс, разви вакцина. Но, бидејќи болеста е толку заразна, имунитетот во заедниците треба да биде навистина висок – 95 проценти – за да се спречи ширењето на болеста.
Во денешно време, тие бројки не се постигнуваат, а резултатот беа епидемии низ Европа. Во последниве години, Велика Британија, Грција, Чешка и Албанија го загубија статусот на земји без морбили. Само во два месеци во 2023 година имало 900 случаи на мали сипаници во европскиот регион – што го надминува вкупниот број од 2022 година.
Холандија предупреди дека намалувањето на опфатот во земјата значи дека сипаниците најверојатно повторно ќе се појават. Во Лондон, Агенцијата за здравствена безбедност во јули соопшти дека главниот град е подготвен за десетици илјади случаи поради пониските нивоа на вакцинација во текот на неколку години, што беше надополнето со пандемијата. „Податоците од Лондон прикажуваат „пострашна слика“, рече Ендрју Полард, директор на Групата за вакцини Оксфорд. „Не смееме да ја потцениме сериозноста на оваа порака“, рече тој тогаш.
Сифилис
Сифилисот, исто така познат како венерична болест (ВД) или сипаница, е сексуално пренослива бактериска болест која може да се лекува со пеницилин ако се открие рано. Ако не, напредува во фази, при што првата е безболна рана, втората е осип со други симптоми како треска или замор, а третата латентна фаза каде што бактеријата останува во телото, но не предизвикува проблеми. Последната фаза може да се случи неколку децении по првата инфекција и може да ги оштети органите и да доведе до смрт.
Кон крајот на 18 век секој петти лондончанец имал сифилис до средината на 30-тите години. Сега, Агенцијата за здравствена безбедност на земјата повторно забележува масивни скокови, при што бројот на случаи во 2022 година е 8.692 и е најголемиот годишен број од 1948 година.
Најновата годишна епидемиолошка анкета од Европскиот центар за превенција и контрола на болести покажува дека случаите низ ЕУ и ЕЕА се на нагорна траекторија. Највисока стапка во 2019 година беше во Малта, по што следи Ирска.
Обичните сексуални средби се полесни од кога било, со сеприсутните апликации за запознавање и порастот на хемискиот секс. Но, не се само поризичните однесувања причините што го поттикнаа зголемувањето. Скратувањето на одвојувањата за сексуално здравје – на пример една милијарда фунти намалени во Англија – исто така се смета дека е одговорно за порастот.
Гихт
Болеста на кралевите се врати и ово пат не е заболено само кралското семејство. Гихтот е болен тип на артритис каде што се формираат мали кристали околу зглобовите – често палецот. Случаите се зголемуваат ширум светот, при што САД и Канада имаат најголеми зголемувања во проценките на преваленцата на гихт помеѓу 1990 и 2017 година.
Факторите на ризик за гихт вклучуваат машки и дебели лица, со здравствени проблеми како што се висок крвен притисок и дијабетес и јадење храна богата со фруктоза. Исто така, ризикот се зголемува во согласност со консумирањето алкохол. Бидејќи стапките на дебелина во европскиот регион не покажуваат знаци на забавување, се чини дека болеста на кралевите нема да исчезне наскоро.
Лепра
Тешката кожна болест предизвикана од бактерија што доведува до оштетување на нервите и губење на чувствителноста на кожата, очите и носот е нешто што малку луѓе што живеат во западните земји некогаш би го виделе. До сега. Нов извештај покажува дека лепрата можеби станала ендемична на Флорида во САД. Бројот на пријавени случаи е повеќе од двојно зголемен во последната деценија во југоисточните држави на САД по лошото управување со состојбата.
Историски гледано, политиката била да се испраќаат луѓето со оваа болест на оддалечените карантински острови, познати како колонии на лепрозни. Сега, може да се лечи со повеќемесечна терапија со повеќе лекови и со рана терапија може да се избегне инвалидитет.
Маларија
Маларијата не била секогаш болест која се јавувала само во тропските региони во Африка, Азија и Латинска Америка. Случаи со маларија беа забележани во мочурливите области на Париз и покрај лондонската река Темза, при што италијанска Сардинија забележа 300 смртни случаи на 100.000 жители во доцните 1800-ти. Но, Европа успеа да ја искорени маларијата преку огромна повоена програма за прскање со инсектициди, одводнување на мочуриштата и терапија со лекови.
Иако маларијата допрва треба целосно да се врати во регионот , порастот на други болести пренесени од комарци, како што се денга и вирусот Западен Нил, треба да се гледаат како трепкачки предупредувачки знак. Преку Атлантикот, во јуни, Центрите за контрола и превенција на болести на САД објавија предупредување за неколку локално стекнати случаи на маларија.
Што се однесува до судбината на Европа, шефот на Глобалниот фонд за борба против СИДА, туперкулоза и маларија, Питер Сендс, рече дека со зголемувањето на екстремните временски настани во регионот, Европа „можеби ќе види дека маларијата ќе се врати“.