Големиот мраз од јануари 1709: Кога Европа се разбудила замрзната

Годината 1709 само што започнала кога некоја студена и невидлива сила ја покрила Европа, поробувајќи ја со снег и мраз. Во ноќта помеѓу 5 и 6 јануари, хроничарите низ целиот континент го забележале истиот настан – температурите паднале под границите што повеќето луѓе некогаш ги доживеале.

Реките замрзнале, езерата се претвориле во џиновски ледени брегови, а ветровите завивале толку силно што носеле сè пред себе – оставајќи зад себе пусти предели.

Луѓето барале засолниште каде што можеле, но она што било забележано е дека многумина не успеале да преживеат до средината на април истата година, кога температурната состојба малку се стабилизирала. Некаде оваа демонстрација на моќта на природата била наречена Great Frost (Голем мраз), на други места Le Grand Hiver (Големата зима), меѓутоа, суштината била иста – тоа бил Голем мраз.

Последиците од овој настан се чувствувале во наредните месеци.

Зимата го зафатила целиот континент
Во Лондон, на бреговите на Темза, биле забележани најниските температурни рекорди според претходните мерења, а рибарите меѓу себе коментирале дека никогаш порано не виделе замрзната риба во своите мрежи.

Французите, од друга страна, ги виделе своите посеви како замрзнуваат, не претпоставувајќи дека тоа ќе резултира со голем глад што ќе однесе десетици илјади жртви. А, пак, Данците виделе замрзнати птици како паѓаат од небото.

Големиот мраз не ги заобиколил ниту бојните полиња. Шведските трупи за време на Големата северна војна морале да се повлечат, додека руските армии ја користеле ледената зима како сојузник, добро знаејќи ги сите нејзини тајни. Иако војната продолжила по Полтавската битка во 1709 година, Русија излегла од овој конфликт како нова голема сила во Европа, и за тоа делумно може да му се заблагодари на Големиот мраз.

И откако поминал ледениот бран, дошле поплавите. Рамнините биле поплавени, а луѓето биле уште поочајни, бидејќи онаа малку храна и земјоделски култури што успеале да преживеат под мразот сега биле неповратно изгубени во калта. Хрониките од тоа време биле полни со приказни за луѓе што преживувале јадејќи корења и мраз. Таа зима од 1708/1709 година и од денешна перспектива сѐ уште важи за најстудена во последните 500 години, од кога почнала се мери температурата на воздухот во XVII век.

Временската аномалија од зимата 1708/1709
Денес, многу експерти се согласуваат дека приказната не е само метеоролошки феномен, туку и симбол на кршливоста на човечкиот живот во лицето на силите на природата. Неговите приказни нè потсетуваат дека, без оглед на напредокот, човекот е секогаш зависен од светот околу него.