Договорот е познат, сега Вучиќ и Курти ги чекаат критиките за предавство

Медиумите со месеци шпекулираа за точките од француско-германскиот предлог, односно европскиот предлог со поддршка на Соединетите Американски Држави, порано познат како договор Шолц-Макрон, за решавање на косовското прашање, натпреварувајќи се во објавување различни наводни верзии.

По средбата во Брисел меѓу Александар Вучиќ и Албин Курти познат е текстот на договорот, откако Белград и Приштина го прифатија, а за оние кои го следеа развојот на ситуацијата – нема изненадувања.

Развојот на нормални добрососедски односи и признавањето на националните симболи и личните карти треба да ги решат различните кризи предизвикани од едностраните потези на Приштина, во кои беа искористени различните ставови што ги имаат двете страни за прашањето на личните карти и таблички, да го „одмрзне“ дијалогот.

Во предлогот свое место најде и почитувањето на Повелбата на Обединетите нации, точката дека „Србија нема да се спротивстави на влезот на Косово во ниту една меѓународна организација“, но и дека ниту една страна нема да го блокира, или да ги охрабри другите да го блокираат влезот на другата страна во Европската унија.

И токму оваа точка за непротивењето на Србија за влез на Косово во која било меѓународна организација е можеби најспорна за официјален Белград, со оглед на изјавата на српскиот претседател дека влезот на Косово во Обединетите нации „нема да помине“. Но, во него не се наведува, како што е случајот со евроинтеграциите, обврската на Србија да не го блокира влезот, што отвора простор за толкувања дека Србија може да игра на картата за вето на Кина или Русија, но тоа веќе зависи од Пекинг и Москва.

Одредбата дека нема да го блокира влезот на друга земја во ЕУ се однесува на писмата што Србија ги испрати до членките на ЕУ кои не го признаа Косово.

Се зборува и за нови договори кои ќе произлезат од ова – правно обврзувачкиот за сеопфатна нормализација на односите, но и оние кои се занимаваат со конкретни теми од областа на соработката меѓу Белград и Приштина во областа на економијата, науката и технологијата, сообраќај и поврзување, судски и полициски односи, пошта и телекомуникации, здравство, култура, религија, спорт, заштита на животната средина, исчезнати, раселени лица и други слични области.

Деталите за таа соработка ќе бидат договорени преку дополнителни договори во дијалогот под покровителство на ЕУ.

И токму за многу од овие прашања се расправаат Белград и Приштина, главно поради неспроведувањето на договорите, од кои некои беа потпишани и пред 2013 година, кога властите на Белград и Приштина го ставија својот потпис на Договорот од Брисел. Меѓу другото, тоа е Договорот за слобода на движење од 2011 година, како и енергетските договори потпишани во 2013 и 2015 година.

Иако конкретно не зборува за ЗСО, предлогот зборува за обврската за воспоставување посебни аранжмани и гаранции, во согласност со инструментите на Советот на Европа и европските искуства „за да се обезбеди соодветно ниво на самоуправа за српската заедницата во Косово и можноста за обезбедување услуги во одредени области, вклучувајќи ја и можноста за финансиска поддршка од Србија и директен канал на комуникација меѓу српската заедница и Владата на Косово“.

Србија ја задржува можноста да ѝ даде пари на српската заедница во Косово и да придонесе за опстанокот на српскиот народ таму, а Владата на Косово се залага за директен канал за комуникација со српската заедница. Белград и Приштина се обврзуваат да „разменуваат постојани мисии“, кои ќе бидат формирани во седиштата на Владата. Постои и обврска поврзана со статусот на СПЦ и заштитата на верското и културното наследство.

„Партиите ќе го официјализираат статусот на Српската православна црква во Косово и ќе обезбедат силно ниво на заштита на српските места на верско и културно наследство, во согласност со постоечките европски модели“, се наведува во договорот.

А изјавите на Вучиќ и Курти, иако се контрадикторни и насочени кон внатрешната јавност, укажуваат на тоа дека сега е време да се разговара за начинот на кој самиот договор ќе се спроведува, а како што рече, претседателот на Србија ќе разговара со Лајчак на 18 март, кога овој претставник на ЕУ ќе престојува во Македонија.

Самата „Мапа за имплементација“ сè уште се развива, но важно е текстот на самиот договор да не биде оспорен од двете страни.

Европскиот совет се одржува во средината на март, кога ќе се очекува извештај за овој договор, кој ќе влијае на евроинтеграциите на Србија и Косово, потврди Вучиќ во својата изјава.

Јасно е дека потпишувањето мора да се случи пред тоа, а дали ќе се случи – зависи од подготвеноста на Приштина да формира ЗСО или од подготвеноста на Белград да ја прифати ЗСО, која ќе биде на ниво на некоја невладина организација. т.е. во согласност со Уставот на Косово, а не во согласност со Бриселскиот договор.

Зависи и од способноста на Европската Унија и САД да ја натераат едната или другата страна на нешто, а изминатиот период покажа дека им е полесно да го тераат Белград, поради многу ригидниот однос на Албин Курти.

Функционерите од Белград и Приштина сега треба да се соочат со критики од дел од домашната јавност – десничарите го обвинуваат Вучиќ за предавство. Некои од нив ги негуваше со години давајќи им простор преку режимските телевизии и ги „хранеше“ со русофилски и путинофилски наратив, а денес ќе се покаже дали опозицијата која се собра околу паролата „Не за ултиматумот“ ќе ги напушти општинските сали каде што држат трибини и ќе излезе на улица.

И Курти има проблем, пред се за ЗСО. Наративот дека „ЗСО нема да помине“, што беше и предизборен слоган на Самоопределување, партијата чиј претседател е, Курти го пропагира и натаму. Приштина се обидува да изврши притисок и со покренување на прашањето за албанската заедница во Македонија и општините Бујановац, Медвеѓа и Прешево преку прашањето за „Заедницата на албански општини“.

Ситуацијата на Вучиќ беше малку олеснета со апсењето на лидерот на Народните патроли Дамњан Кнежевиќ и уредникот на SRBIN.info Дејан Петар Златановиќ. (Данас)