Дали Орбан ја намами ЕУ во стапица?

Веројатно откако Маргарет Тачер беше на власт, лидерите на ЕУ не биле толку огорчени од еден од своите колеги, како што беа минатата недела кога Виктор Орбан повторно блокираше критичен заем од 90 милијарди евра за финансирање на воените напори на Украина.

Секако, јазикот не беше толку шарен како што понекогаш се користи за британската Железна Лејди. Разлутениот Жак Ширак еднаш беше фатен на микрофон како се жали на Тачер: „Што сака таа од мене, оваа домаќинка? Моите тестиси на чинија?“

Сепак, немаше можност да се прикрие длабочината на гневот на состанокот на Европскиот совет минатата недела, каде што Орбан беше негативецот бидејќи тврдоглаво одби уште еднаш да го одобри критичниот финансиски спас за Украина. Тој би го сторил тоа само кога руската нафта слободно ќе тече во Унгарија преку нафтоводот Дружба, оштетен во рускиот воздушен напад. Орбан го обвинува Киев за одложување на поправките на него; украинскиот лидер го негира ова.

„Никогаш не сум слушнал толку остри критики на самит на ЕУ за некого, никогаш“, изјави шведскиот премиер Улф Кристерсон за новинарите подоцна.

Иако можеби се лути на Орбан, некои од неговите најжестоки европски критичари се загрижени дека лидерите на ЕУ паднале во стапица што тој внимателно ја наместил и совршено ја темпирал за последниот дел од тесните унгарски парламентарни избори. Тие се загрижени дека лидерите на ЕУ ненамерно ги зголемиле неговите изборни шанси со тоа што се здружиле против него и му дозволиле да се прикаже дома како единствениот човек способен да ги заштити унгарските интереси, негова омилена реторика.

„ЕУ требаше да почека на резултатот од унгарските избори“, изјави француската европратеничка Клое Ридел за ПОЛИТИКО. „Орбан не стои добро во анкетите на јавното мислење. И очигледно тој се труди најдобро што може да се бори до крај, а тие требаше да ја избегнат конфронтацијата околу украинскиот заем, да го одложат судирот и да не му дозволат да го добие она што очигледно го сакаше“, додаде таа.

Како копретседател на Интергрупата на Европскиот парламент за борба против корупцијата, Ридел е страствен критичар на Орбан и таа тврди дека ако тој извојува уште една победа на изборите следниот месец, тогаш ЕУ треба да ги задржи сите средства од ЕУ за Унгарија, за да ја казни за демократско назадување и да ја истражи нуклеарната опција – за одземање на нејзините права на глас во ЕУ.

Но, најдобро е засега да се молчи, бидејќи политичката доминација на долгогодишниот унгарски лидер е доведена во прашање за прв пат по деценија и пол, бидејќи неговата партија Фидес заостанува зад партијата ТИСА на ривалот Петер Маѓар во анкетите на јавното мислење, верува таа. Зошто да се игра во изборното сценарио на Орбан и да му се даде можност да ја разгори својата изборна база и да организира митинг околу знамето и евентуално да ги убеди неодлучните гласачи да гласаат за Фидес?

Изборна шема на Орбан

Секако, кога го напушти Брисел по самитот во петок наутро, Орбан не изгледаше вознемирен или потресен од поразот. Карактеристично е што се насмевна неколку пати додека им кажуваше на новинарите дека сè што лидерите на ЕУ можеа да направат е да „упатат неколку закани, а потоа да сфатат дека тоа нема да функционира“. Тој додаде: „Немаше аргумент од нив против кој немавме посилен аргумент. Тие не кажаа убави работи, но не можеа да изнесат ништо за што Унгарија би можела морално, правно или политички да биде обвинета“.

Сето ова е многу надвор од изборната шема на Орбан, според Мајкл Игнатиев, поранешен канадски политичар. Тој ја набљудувал унгарската политика одблизу како професор по историја на Централноевропскиот универзитет, порано со седиште во Будимпешта, сè додека не бил принуден од Орбан да го смени седиштето во Виена.

„Секогаш постои ризик да паднете во стапица со Орбан. Тој се бори за својот политички живот“, изјави Игнатиев за ПОЛИТИКО.

Но, тој не ги обвинува лидерите на ЕУ за ставот што го зазедоа минатата недела.

„Не сум во позиција да ја критикувам Комисијата или Советот или кој било друг. Поентата што треба да се запомни е дека Орбан се кандидираше против Брисел во понеделник, вторник, среда, четврток и петок, 16 години и ги наплаќаше чековите во сабота и недела. Тоа е играта, нели? Не мислам дека има нешто што ЕУ може да го направи на еден или друг начин овде. Ако игра меко, тој сепак ќе игра тврдо“, додаде тој.

Четирите претходни изборни кампањи на Орбан беа изградени околу идејата дека Унгарија се соочува со темна и опасна надворешна закана, прикажувајќи се себеси како човек на судбината – единствениот способен да ја заштити опколената земја опкружена со лукави непријатели. Тие непријатели беа различни безлични финансиски господари на универзумот, меѓународни институции, транснационални левичарски елити и, се разбира, секогаш Европската Унија.

„Премногу добро ја знаеме природата на непоканетите другари-помошници и ги препознаваме дури и кога наместо униформи со еполети, носат добро скроени одела“, рече Орбан еднаш, кога неговите контроверзни измени во уставот на Унгарија беа оспорени од ЕУ.

Тешкашите на MAGA не се срамеа во последните недели да се мобилизираат за да го поддржат својот најлојален европски идеолошки сојузник – оваа недела Ројтерс објави дека потпретседателот на САД, Џ.Д. Венс, може да биде испратен во Будимпешта во обид да му даде на Орбан изборен поттик. Но, лидерите на ЕУ до минатата недела беа повнимателни во обидот да останат над изборната кавга за да избегнат да бидат обвинети за мешање во изборите.

„Пирова победа“

Иако оспоруваше дека Орбан на кој било начин ги намамил лидерите на ЕУ во стапица, европратеникот од Фидес, Андраш Ласло, призна дека судирот би можел да му помогне на унгарскиот лидер да обезбеди петти мандат по ред како премиер.

„Орбан всушност го одржа својот збор. Не е ли тоа она што секој граѓанин го сака од политичарите?“ И со допир на софистицираност, тој изјави за ПОЛИТИКО: „Не беше реакцијата на партнерите од ЕУ таа што можеше да ни помогне на овие избори, туку фактот дека Орбан всушност стоеше на својата позиција и не попушти на притисокот.“

Ласло го обвинува Володимир Зеленски за судирот, тврдејќи дека украинскиот претседател намерно не го поправа нафтоводот „од политички причини, за да се меша во изборите, да создаде хаос, да создаде страв со надеж дека Унгарците ќе се свртат против Орбан“.

Од летото, Орбан се потруди, секако, да го претстави Маѓар како марионета на ЕУ, па дури и како украински агент на влијание кој сака да ја турне Унгарија во војна. Прикажувањето на Маѓар како инструмент на Брисел е лажно. Европратениците од ТИСА гласаа во Европскиот парламент против заемот од 90 милијарди евра за Украина, а Маѓар е исто така критичен кон забрзувањето на барањето на Киев за членство во ЕУ. Сепак, Орбан упорно го карактеризира Маѓар како човек на Брисел.

„Во согласност со Брисел и Киев, наместо национална влада, тие [ТИСА] сакаат да донесат проукраинска влада на власт во Унгарија. Затоа тие не се залагаат за интересите на унгарскиот народ и Унгарија“, тврдеше Орбан во објава на Фејсбук минатата недела.

И со неговата доминација врз традиционалните медиуми во Унгарија, заедно со неговото фокусирање на Маѓар, на ЕУ и на Украина како еден колективен непријател Орбан можеби ќе се пробие, барем во руралните области што треба да ги држи ако сака да им се спротивстави на своите критичари и да извојува уште една победа.

Но, ако го стори тоа по судирот од минатата недела со другите лидери на ЕУ, тоа ќе биде „пирова победа за него“, рече Петер Креко, директор на Институтот за политички капитал.

„Орбан може да го искористи тоа во кампањата за да ја демонстрира својата борба против Брисел на домашен терен, но ако остане на власт, Советот ќе игра тврдо. Тоа е лошо за ЕУ ​​сега, но ќе биде многу полошо за Унгарија на среден и долг рок – ако Орбан остане на власт“, ​​изјави Креко за ПОЛИТИКО.