Бугарија бара нов национален празник за да ѝ сврти грб на Русија

Партијата ГЕРБ на Бојко Борисов предложи национален празник на Бугарија да биде 24 мај. Ова се случи ден откако помина годинешниот празник и откако 12 години, додека беше на власт, оваа партија не помислида го направи тоа како владејачка партија. Според осумте пратеници на ГЕРБ кои го потпишаа предлог-законот, националниот празник „не само што треба да обединува, туку и да содржи трансцендентни симболи кои продираат во јавното ткиво низ генерациите и негуваат одредени вредности“.

Зошто Бугарија да се откаже од 3 март?

Според анализата во бугарскиот весник „Дневник“,  24 мај е еден од најобединувачките државни празници во Бугарија.

„Тој го истакнува придонесот на цивилизацијата, јавната преродба и градењето на државата. Ретко кој би бил против овој ден да биде наш државен празник. Меѓутоа, прашањето не е зошто 24 мај е наш државен празник, туку зошто да не е 3 март“, коментира „Дневник“. Понатаму во анализата стои:

„Очигледно е дека војната на Русија против Украина и ревизијата на русофилските масовни историски идеи во последните три децении се причина за обидот за симнување од тронот на 3 март. Нашиот сегашен национален празник не само што не го велича нашиот национален напор и ги крунисува туѓите заслуги, туку го одржува сонот за голема Санстефанска Бугарија, осудена на земја на катастрофи и реваншизам. Бугарија со соборувањето на 3 март ќе направи ново читање на своето минато и напуштање на идејата за ‘Бугарија на три мориња’.

Се разбира, ќе има критики за ново пишување на историјата. Посебно ако 3 март не се сведе само на официјален, туку е целосно избришан како празник. И веројатно борбата за нова доминантна во јавното разбирање ќе продолжи да ја симнува од тронот благодарноста кон Русија, поставена во срцето на бугарскиот национален пантеон. Тогаш отстранувањето на споменикот на советската армија повеќе нема да биде единствена причина за остра опозиција. Паралелно со депутинизацијата, ќе има и поширок процес на дерусизација, по кој ќе биде проблематично и натаму во Народното собрание да гледа Александар II на коњ, главната национална катедрала да биде именувана по неговиот патрон ‘Александар Невски’, а булеварот со жолтата калдрма да се вика ‘Цар ослободител’. Главниот центар на суверената бугарска држава се чини дека е создаден како пофалба за рускиот император.

Затоа 24 мај ќе престане да биде таков обединувачки празник кога ќе го замени 3 март. Надминувањето на националниот комплекс на благодарност кон ослободителот и на  романтичните сфаќања за братскиот руски народ ќе биде долг процес – ако некогаш е можно да се заврши.

Кои се другите земји што го слават 24 мај?

Национализацијата на 24 мај трае веќе подолго време – последниве години, покрај гардискиот дувачки оркестар и гардата кои положуваат венци на споменикот на Кирил и Методиј пред Националната библиотека, почнаа да доминираат студентски фанфари и „цивилни“ демонстрации. На 9 декември 2020 година парламентот ја засили бугаризацијата на 24 мај, додавајќи ја „бугарската азбука“ и Кирил и Методиј во подолгото име на празникот – Ден на Светите браќа Кирил и Методиј, бугарската азбука, образованието и културата и словенска литература. Подигнувањето на денот на Кирил и Методиј како национален празник повеќе или помалку ќе биде сфатено како националистичко присвојување во земјите каде што исто така се слави официјално – како во Северна Македонија и Чешка.

Промената на државниот празник, колку што е политички чин во актуелен контекст, предизвикува и политички поделби. Демократска Бугарија и ИТН најверојатно ќе ја поддржат замената на 3-ти март со 24-ти мај, БСП ќе се спротивстави на тоа, а владејачката Продолжуваме со промените ќе го заобиколи прашањето за да избегне раскол во владејачката коалиција. Меѓутоа, ако мнозинството владејачки и опозициски групи се соберат да го сменат празникот, ќе испадне дека бугарскиот парламент е способен само за „празничен“, а не „делничен“ консензус. И, на пример, најголемите путинофоби и русофоби би рекле – не можете да се обедините за испраќањето оружјето за Украина, а можете да го смените националниот празник.

Но, за вакво прашање таквиот консензус е премногу кревок – националниот празник не е фиксиран во устав и може да се менува со просто парламентарно мнозинство. Во оваа линија на размислување: што ќе се случи ако утре си заминат овие власти  и русофилските сили дојдат на власт и го „вратат“ 3 март?

ДА за 24 мај. Но, под еден услов.

Празникот 24 мај е одличен ден за државен празник. Но, би станало карикатура ако народот кој го подигнал образованието и културата на својот државен пиедестал остане еден од лидерите во ЕУ по функционално неписмени студенти и скудни пари за наука. 24 мај има смисла да биде национален празник ако може да стане знаме на нов преродбенски култ на образованието и нова, ослободен од комплекси на инфериорност или на величина во националната самодоверба. Ако не, подобро е да нема државен празник – ништо не не обврзува за тоа. Може да имаме многу државни празници, плус еден намален на официјален 3 март,  кој веќе се слави. Така секој може да го види својот национален во некој официјален празник. (Дневник.бг)