Бизнисмен пријател на Орбан фатен како плови со јахта од 70 милиони евра

Уште еден преставник на унгарската елита е фатен  како  одмара на супер луксузна јахта. Лоринч Мезарош, најбогатиот човек во Унгарија, е вистински семеен човек. Летово, тој ги однесе сопругата, децата и внуците на ексклузивно крстарење по француската и италијанската ривиера на „Златна роза“ (Rose d’Or), нова суперјахта долга 62 метри.

Мезарош беше снимен од унгарскиот фоторепортер Даниел Неметкако излегува од базенот на бродот додека неговата сопруга, Андреа Варкоњи, поранешен ТВ водител, пиеше ледено кафе. Таа подоцна беше забележана облечена во маица од Диор и шорцеви вредни преку 4.000 евра за време на прошетката во Монако.

„Златната роза“ може да прими до 12 гости и 13 членови на екипажот, а се проценува на 70 милиони евра. Станува збор за чудовиште кое троши гас, а има резервоар за 220.000 евра дизел. Ова е убедливо најголемата јахта на која некој од елитата поврзан со унгарската влада досега бил фатен на одмор.

Сосема очекувано, јахтата има матна финансиска позадина. Таа е изнајмена од Евролизинг, компанија загубар во сопственост на MBH, нов унгарски банкарски конгломерат кој припаѓа на Мезарош и на унгарската држава. На хартија, Евролизинг не може да ги издржи ниту оперативните трошоци на јахтата, а не пак закупот. Имаше шпекулации дека јахтата всушност му припаѓа на рускиот рударски магнат Константин Струков, член на партијата Единствена Русија на Владимир Путин.

Сликите на Мезарош како ужива во својот одмор беа објавени во август, кога многу Унгарци се мачеа да си дозволат соодветен одмор поради неконтролираната инфлација и осакатувачката економска криза. Чувствувајќи извесна нелагодност во таборот на  Фидес поради расфрлањето со такво богатство, шефот на кабинетот на Орбан, Гергели Гуљас, откако првично ја отфрли приказната како приватна работа, понуди претпазливи критики.

„Помал брод, повеќе скромност“, забележа тој за RTL.hu, додавајќи го предупредувањето до унгарските „бизнисмени“ дека и тие се дел од националната заедница која се соочува со „невидени економски тешкотии поради војната и последиците од пандемијата на коронавирус“.Неговите зборови беа изненадување за земја која не беше навикната да слуша каква било критика меѓу блиските до Виктор Орбан.

Еден од најблиските е секако Лоринч Мезарос, кој започна како скромен монтер на гас, но уживаше во метеорскиот подем што го доведе до богатство од 1,7 милијарди евра откако неговиот пријател од детството стана премиер во 2010 година. Тој е инкарнација на блискиот капитализам од типот на Виктор Орбан, каде што лојалните бизнисмени градат деловни империи – во случајот на Мезарос кои опфаќаат финансиски, медиумски и енергетски компании – речиси исклучиво на грб на јавните набавки.

Сепак, колку е побогат Мезарос, толку повеќе иритира многу основни гласачи на Фидес, кои со задоцнување почнаа да се жалат дека средната класа што Орбан ја вети дека ќе ја создаде нема многу врска со напорната работа, конкуренцијата, талентот и слободниот пазар, туку повеќе со пристапот до неограничени износи на пари од даночните обврзници. Режицерот на документарни филмови лојален на Фидес, Ласло Пести, отворено ги критикуваше бизнисмените слични на Мезарос како „кретени кои не знаат да користат вилушка и нож“ и чиј став е штетен за конзервативните идеали. 

Но, Золтан Кизели, директор на фондацијата Сазадвег, блиска до владата, ги омаловажува таквите критики.

„Само левицата се обидува да го врами наративот со овие приказни за јахти, тоа се случува секое лето“, вели тој за БИРН. „Месзарош е богат човек, па очигледно ги поминува своите одмори поинаку од просечниот граѓанин“, вели тој, отфрлајќи ја јавната осуда дека најголемиот дел од богатството на Мезарош е дојдено преку јавните набавки, што значи парите на даночните обврзници на ЕУ или на Унгарија.

„За среќа, овие приказни изумираат за неколку недели, ако не и за денови, и имаат мал ефект врз какви било претстојни избори“, самоуверено вели Кизели, мислејќи на европските избори во 2024 година и парламентарните избори во 2026 година.

Независниот политиколог Золтан Лакнер се согласува. „Иако гласачите на Фидес обично се свесни за корупциски приказни, тие не се меѓу главните приоритети кога одлучуваат за кого да гласаат“, вели тој за БИРН. „Дали би имало одржливи алтернативи од опозицијата, ова може да биде проблем, но во моментов не е“.

Добро е документирано дека поранешниот локален градоначалник, кој стана бизнисмен, Ласло Шиј, соработник на Мезарос на многу јавни тендери и четвртиот најбогат човек во земјата, редовно беше домаќин на колеги-претприемачи, а понекогаш и политичари на неговите две луксузни јахти, Lady MDR и Галеб. Лејди МДР беше продадена за 14 милиони евра, додека Галеб неодамна беше ставен на продажба за 33 милиони евра.

Најблиску до голем политички скандал беше кога министерот за надворешни работи Петер Сијарто беше фотографиран на бродот Лејди МРД во 2020 година, дури и кога објави на Фејсбук дека напорно работи на решение за белоруската криза, наводно упатувајќи повеќе повици до високиот претставник за надворешни работи Жозеп Борел и тогашниот министер за надворешни работи на Германија, Хајко Маас.Фотографиите го докажаат спротивното, дека тој всушност бил на јахта крстарејќи по Јадранот со сопругата, што предизвика избрзан одговор дека министерот често работи за време на годишните одмори. Сепак, тоа што беше забележан на луксузна јахта во сопственост на олигарх беше удар за имиџот на Сијарто како строг и вреден политичар.

Сепак, единствената вистинска последица беше тоа што системот за автоматска идентификација на бродот веднаш беше исклучен и исчезна од радарите. Официјалната реакција на владата беше дека одморите се приватни и секој треба да се грижи за својата работа. Сепак, забележливо е дека оттогаш членовите на владата внимаваа да не ја повторат грешката на Сијарто.

Познато е дека премиерот Орбан никогаш не стапнал на јахта – или барем не бил забележан на некоја, а  морал да биде спасуван од хрватски новинар кога неговиот мал моторен чамец се расипал за време на минатогодишниот одмор во Брач. Учебнички пример како да се претставите како скромен државник.

Единствената прилика кога екскурзијата со јахта имаше реални политички последици беше во пресрет на општинските избори во октомври 2019 година. Золт Боркаи, тогашен градоначалник на Ѓер, град кој е домаќин на еден од најголемите инвеститори, германскиот производител на автомобили Ауди, пловел покрај на хрватскиот брег со релативно скромна јахта, но на која поранешниот олимписки шампион по гимнастика и татко на две деца приредил забава со див секс и дрога со група проститутки. Тајната снимка од забавата во полн ек беше објавена на интернет.И покрај скандалот, кој шокираше многу гласачи на Фидес и доведе до прашања за тоа колку сериозно партијата ги сфаќа своите конзервативни вредности, Боркаи беше реизбран за градоначалник, иако беше принуден да се повлече неколку недели подоцна.

„Случајот Боркаи покажа одредена ранливост на системот, но имаше помалку врска со газење на семејните вредности, а многу повеќе со грижата за понижување на владата, бидејќи целата земја се смееше на вулгарната забава на политичар од Фидес“, објаснува политикологот Лакнер.
(Балкан Инсајт)