„Средновековно“ и „вознемирувачко“: американскиот план за пренос во живо на егзекуција предизвика глобална осуда

САД се соочуваат со светска осуда поради „варварски“ план да се егзекутира човек со инвалидитет со стрелачки одред и тоа да се пренесува во живо пред јавноста, при што критичарите ја споредуваат администрацијата на претседателот Доналд Трамп со диктатурите во Иран и Авганистан.

Пентагон во четвртокот потврди дека егзекуцијата на Нидал Малик Хасан, осуден за убиство на 13 лица во воената база Форт Худ во Тексас во 2009 година, ќе биде пренесувана во живо на 3 декември.

Канцеларијата на Високиот комесар за човекови права на Обединетите нации вчера предупреди дека емитувањето на убиството ќе претставува јавна егзекуција и „прекршување на апсолутната забрана за тортура“. Планот предизвика осуда и кај политичари, верски водачи и застапници за човекови права во САД и во странство. Хилари Клинтон, поранешна американска државна секретарка, напиша на социјалните мрежи: „Варварска идеја, недостојна за една држава како нашата. Спротивставете се на ова.“

Јасамин Ансари, првата иранско-американска демократка избрана во американскиот Конгрес, објави: „Во Америка на Трамп, сега правиме јавни егзекуции. Што, по ѓаволите. Ова е она што се случува под брутални диктатури како Иран и Авганистан. Сè е дел од авторитарното преземање на Соединетите Американски Држави од страна на Трамп.“

Британија, која ја укина смртната казна во шеесеттите години од минатиот век, се обиде да се дистанцира од егзекуцијата. Бриџет Филипсон, британската министерка за еднаквост и претседателка на Лабуристичката партија, во програмата „Тудеј“ на Би-Би-Си радио 4 изјави дека концептот ѝ е „доста вознемирувачки“. Филипсон нагласи дека одлуката е работа на американската влада, додавајќи: „Тие се блиски сојузници. Дали тоа значи дека поддржуваме сè што прави американската влада? Не.“

Според американскиот воен закон, претседателот мора да ја одобри егзекуцијата со стрелачки одред. Трамп го стори тоа по препорака на својот министер за одбрана, Пит Хегсет, според Пентагон.

Џеј Ди Венс, побожен католик, вчера изјави пред новинарите дека нема да ја гледа егзекуцијата на Хасан што ќе се пренесува во живо, но се воздржа од критика на одлуката на администрацијата.

Кога беше прашан како неговите христијански убедувања влијаат врз неговиот став кон јавната егзекуција, Венс ја отфрли контроверзноста околу начинот на егзекуцијата и се чинеше дека се сомнева дали преносот во живо воопшто ќе се случи.

„Каква и да е контроверзноста околу методот на егзекуцијата, се надевам дека луѓето нема да заборават дека ова е човек кој брутално уби многу невини луѓе“, им рече американскиот потпретседател на новинарите. „Сепак, ако на крајот се пренесува во живо, нема да гледам.“

Хегсет со задоволство го потврди планот за пренос во живо откако претходно рече дека егзекуцијата ќе биде јавна. Во разговор за конзервативниот емитер „Реал Америкас војс“, тој рече дека луѓето треба да можат да гледаат затоа што треба да разберат дека постојат „сериозни последици“ за такви злосторства. Кога беше прашан дали Хасан имал некакви последни барања, Хегсет одговори: „Не ме интересира. Ќе го видиме на 3 декември.“

Сега има 56 години. Хасан беше осуден на смрт од воен суд во 2013 година, откако беше прогласен за виновен по 13 точки од обвинението за убиство со умисла и по 32 точки од обвинението за обид за убиство со умисла. Дванаесет од убиените и триесет од ранетите биле војници.

Поранешниот армиски психијатар отвори оган со пиштол во медицинска установа во Форт Худ на 5 ноември 2009 година, додека војниците чекале медицински прегледи пред распоредување. Беше застрелан од полициски службеник при апсењето и остана делумно парализиран, а сега користи инвалидска количка.

Егзекуцијата се очекува да биде првата што ја извршува американската војска со стрелачки одред од 1945 година, кога војникот Еди Словик беше егзекутиран поради дезертерство за време на Втората светска војна. Последната американска воена егзекуција од кој било вид се случи во 1961 година, кога Џон Бенет беше обесен.

Случајот на Хасан доаѓа среде засилено преиспитување на смртната казна во САД по неуспешната смртоносна инјекција на осудената на смрт затвореничка во Тенеси, Криста Пајк, минатата недела. Нејзините адвокати рекоа дека се разбудила во болница „лута и збунета“ и останала тешко болна и окована за болничкиот кревет.

Медиумите и порано се обидувале да ги пренесуваат американските егзекуции, но биле блокирани од судовите. Експертите велат дека не е познато ниедна друга земја да емитува или да пренесува во живо законски егзекуции.

Навистина, јавните егзекуции во голема мера исчезнаа низ светот. „Амнести интернешнл“ евидентираше најмалку 17 во 2025 година, од кои 11 во Иран и шест во Авганистан под контрола на талибанците.

Во САД егзекуциите веќе околу девет децении се спроведуваат приватно. Обесувањето на Рејни Бетеа во Кентаки во 1936 година, на кое присуствувале илјадници, општо се смета за последната јавна егзекуција во земјата, иако друго бесење се случило во Мисури следната година. (Гардијан)