Филмот за Газа на израелски режисери со рекордни 25-минутни овации во Венеција

Венеција – Венециска мостра завршува вечерва со главната церемонија на доделување на наградите, а филмскиот свет со нетрпение очекува кој ќе го однесе дома престижниот Златен лав за најдобар филм. Победниците на 83-то издание на фестивалот ги одлучува жири предводено од актерката и режисерка Меги Гиленхал, а во конкуренција се 21 филм од широк спектар на жанрови.

Фаворит за наградата
Иако конкуренцијата е силна, апсолутен фаворит е филмот „НАЗА“, единствениот документарец во главната програма кој исто така беше вклучен во последен момент. Филмот е режиран од израелските режисери Јувал Абрахам и Рејчел Сор, веќе познати по нивното наградувано дело „Нема друга земја“.

По премиерната проекција, „НАЗА“ беше пречекан со овации кои траеја дури 25 минути, што е најдолгиот аплауз досега забележан на фестивалот. Со ова е срушен минатогодишниот рекорд од 24 минути, поставен по филмот „Гласот на Хинд Раџаб“.

За што точно станува збор во документарецот?
Овој 80-минутен документарец, снимен тајно ноќе на покривите на Тел Авив, содржи интервјуа со 24 израелски воени разузнавачки офицери и информатори. Тие детално ги опишуваат системите зад она што во синопсисот се вели дека е пресметано масовно убивање на палестински цивили во Газа.

Самиот наслов на филмот, „НАЗА“, е воен акроним што неофицијално го користи израелската војска за очекуваниот број цивилни жртви во воздушен напад и доаѓа од терминот „Незек Агави“, што се преведува како колатерална штета.

Филмот е базиран на извештаи објавени од 2023 до 2025 година во израелско-палестинското списание +972, хебрејскиот медиум Local Call и The Guardian. Претходниот филм на дуото, „Нема друга земја“ од 2024 година, кој го следеше насилството на израелските доселеници на Западниот Брег, го освои Оскарот за најдобар документарец.

На прес-конференција, Абрахам рече: „Едноставно им рековме на овие офицери и војници: „Ве молиме опишете ни што направивте“. Секако, имаше и други прашања, но најважно за нас беа деталите – сакавме да ни скицираат и да ни објаснат точно како функционира. Понекогаш добивате одговори само со поставување на вистинските прашања.“

Во интервју за Variety, тој ги објасни своите мотиви: „Како Израелци, сакавме да ја искористиме нашата позиција и пристап до луѓето во нашето општество кои беа во војската за да го анализираме системот додека го спроведува она што сите организации за човекови права го нарекуваат геноцид.“

Филмот го продуцира„Гардијан“, заедно со Џејмс Вилсон и Џонатан Глејзер, тимот добитник на Оскар зад признатиот филм „Област на интерес“. Важно е да се напомене дека „НАЗА“ е единствениот документарец во главната конкуренција и само една од двете продукции кои ги потпиша режисерот, бидејќи Рејчел Сор ја дели режијата со Абрахам.

Други фаворити
Додека „НАЗА“ е во фокусот, и други филмови привлекоа публика, како што се холивудските филмови исполнети со ѕвезди како „Див коњ Девет“ и „Бункер“.

Темната комедија на Мартин Мекдона „Див коњ ДЕвет “, за двајца агенти на ЦИА на пат кон Велигденскиот Остров пред воениот удар во Чиле во 1973 година, ги импресионираше критичарите со острото сценарио и одличните изведби на Сем Роквел и Џон Малкович. Мекдона веќе славеше во Венеција, освојувајќи награди за сценарио за неговите претходни филмови „Три постери надвор од градот“ и „Духови на островот“, кои подоцна постигнаа значаен успех на Оскарите.

Психолошкиот трилер „Бункер“ го обедини познатиот пар, Хавиер Бардем и Пенелопе Круз, на големото платно, заработувајќи 15-минутни стоечки овации. Сепак, филмот на режисерот Флоријан Зелер за брачните борби на архитект кој дизајнира бункер за технолошки милијардер ги подели критичарите, потсетувајќи ги дека долгите овации во Венеција понекогаш кажуваат повеќе за популарноста на ѕвездите отколку за квалитетот на самиот филм.

Одлука на жирито
Сепак, конечната одлука ја носи жирито. Оваа година, покрај претседателот Гиленхал, во жирито се и тунискиот режисер Каутер Бен Ханија, чиј филм „Гласот на Хинд Раџаб“ минатата година го освои Сребрениот лав, англискиот композитор Даниел Блумберг, францускиот режисер Ксавиер Џаноли, авганистанскиот режисер Шахрбану Садат и хонгконшкиот режисер Џони То.

Со оглед на еуфоричните реакции, главното прашање е дали „НАЗА“ ќе стане само третиот документарец во историјата што го освоил Златниот лав, по „Сакро ГРА“ (2013) и „Сета убавина и крв“ (2022). Жириата во Венеција се познати по своите изненадувања, а победата на „Џокер“ пред неколку години е најдобар потсетник за ова.