Шефицата на ММФ открива кој ќе биде најтешко погоден од кризата со војната во Иран

Војната на Блискиот Исток ќе доведе до повисока инфлација и побавен глобален раст, изјави шефицата на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), Кристалина Георгиева, за Ројтерс во пресрет на планираното објавување на глобалните економски прогнози.

Војната предизвика најголемо нарушување на глобалните резерви на енергија досега откако блокадата на Ормускиот теснец од страна на Иран, клучен за транспорт на една петтина од светската нафта и гас, го запре производството на милиони барели нафта. Дури и ако конфликтот се реши брзо, ММФ ќе ја намали својата прогноза за економски раст и ќе ги зголеми прогнозите за инфлација, изјави директорката на ММФ, Кристалина Георгиева.

Се очекува војната да доминира во дискусиите меѓу финансиските претставници од целиот свет на пролетните состаноци на ММФ и Светската банка во Вашингтон следната недела. Фондот треба да објави серија сценарија на 14 април, а веќе сигнализираше за можно намалување на рејтингот кон крајот на март, наведувајќи го асиметричниот шок од војната и построгите финансиски услови.

Георгиева рече дека без војната, ММФ очекувала мало подобрување на својата проекција за глобален раст од 3,3 проценти во 2026 година и 3,2 проценти во 2027 година, бидејќи економиите продолжуваат да се опоравуваат од пандемијата.

„Наместо тоа, сите патишта сега водат кон повисоки цени и побавен раст. Ние сме во свет на зголемена неизвесност“, рече Георгиева, наведувајќи ги геополитичките тензии, технолошкиот напредок, климатските шокови и демографските промени.

Тоа значи дека откако ќе се опоравиме од овој шок, додаде таа, мора да ги држиме очите отворени за следниот.

Георгиева, исто така, рече дека војната ги намалила глобалните залихи на нафта за 13 проценти, со ефекти на прелевање врз испораките на нафта и гас и поврзаните синџири на снабдување како што се хелиум и ѓубрива.

Дури и брзото завршување на непријателствата и брзото закрепнување ќе резултираат со „релативно мало“ намалување на прогнозата за раст и зголемување на прогнозата за инфлација, додаде таа, и ако војната продолжи, ефектот врз инфлацијата и растот ќе биде поголем.

Сиромашните, ранливи земји без резерви на енергија ќе бидат најтешко погодени, додаде Георгиева, истакнувајќи дека многу земји имаат малку или воопшто немаат фискален простор за да им помогнат на своите популации да издржат зголемување на цените предизвикано од војната, што пак го зголемува ризикот од социјални немири.

Георгиева изјави дека некои земји веќе побарале финансиска помош, но не ги именувала. Таа рече дека ММФ би можел да прошири некои постојни програми за кредитирање за да ги задоволи потребите на земјите, а дури 85 проценти од членовите на ММФ се увозници на енергија.

Широките субвенции за енергија не се одговорот, додаде таа, повикувајќи ги креаторите на политиките да избегнуваат владини плаќања што би можеле дополнително да ги поттикнат инфлациските притисоци.

Влијанието е асиметрично, при што земјите што увезуваат енергија се најтешко погодени, но дури и извозниците на енергија како Катар ги чувствуваат ефектите од иранските напади врз нивните производствени капацитети.

Катар очекува дека ќе бидат потребни од три до пет години за да се обнови 17 проценти од производството на природен гас поради штетата, рече Георгиева, додека Меѓународната агенција за енергија објави дека 72 енергетски објекти биле оштетени во војната, од кои една третина претрпеле значителна штета.

„Дури и ако војната заврши денес, сепак ќе има негативно влијание врз остатокот од светот“, предупреди таа.

Меѓу другото, Светската програма за храна (WFP) кон средината на март изјави дека милиони луѓе ќе се соочат со акутен глад ако војната продолжи до јуни. Георгиева рече дека ММФ сè уште не гледа криза со храна, но дека може да се случи ако се прекинат испораките на ѓубрива.