Политички сенки над Берлинале: Молк, критики и отворено писмо

Берлин – Се почна од изјавата на претседателот на жирито, германскиот режисер Вим Вендерс, на првата прес-конференција дека „уметноста не треба да биде политичка“. Потоа, познатата индиска авторка Арундати Рој (The God of Small Things) се повлече од Берлинскиот филмски фестивал како одговор на коментарите на Вендерс за Газа.  

И Мишел Јео (која доби почесна Златна мечка) и Нил Патрик Харис подоцна се соочија со онлајн критики за нивната реакција на прашањата за политиката и подемот на фашизмот, а Харис тврдеше дека е заинтересиран да „прави работи што се „аполитични“.

„Да ги чуеш како велат дека уметноста не треба да биде политичка е неверојатно“, рече Рој во изјава, објавувајќи дека ќе го напушти жирито на Берлинале. „Тоа е начин да се запре разговорот за злосторство против човештвото, дури и кога се одвива пред нас во реално време – кога уметниците, писателите и филмските работници треба да прават сè што е во нивна моќ да го спречат.“

Таа додаде: „Шокирана сум и згрозена.“

По критиките со кои се соочија повеќе учесници поради коментарите за политиката, особено жирито на прес-конференцијата на денот на отворањето, Берлинскиот филмски фестивал издаде долго соопштение од директорката Триша Татл во врска со она што го опишува како „медиумска бура“ што го зафати фестивалот.

„Додека влегуваме во првите 48 часа од овогодинешниот фестивал, медиумска бура го зафати Берлиналето“, се вели во соопштението на фестивалот. „Сметаме дека е важно да проговориме – во одбрана на нашите филмски работници, а особено на нашето жири и претседател на жирито“.

Во соопштението се вели дека медиумското известување ги извадило забелешките дадени на прес-конференциите надвор од контекст и одвоено од работата на уметниците и вредностите за кои тие се залагаат. Во текст објавен од фестивалот, директорката на Берлиналето, Триша Татл, напиша дека имало повици за слобода на изразување на фестивалот – и дека таквото изразување се случува. Сепак, од филмските работници сè повеќе се очекуваше да одговорат на секое прашање што им е поставено, напиша таа.

„Тие се критикувани ако не одговорат. Тие се критикувани ако одговорат и нивниот одговор не се допаѓа. И се критикувани ако не можат да ги компресираат сложените мисли во кратка изјава кога микрофон е поставен пред нив и кога мислат дека зборуваат за нешто друго“, напиша Татл.

„Она што поврзува толку многу од овие филмски режисери на Берлинале е длабокото почитување на човечкото достоинство. Не веруваме дека на овој фестивал има проекција на филмски режисер кој е рамнодушен кон она што се случува во овој свет, кој не ги сфаќа сериозно правата, животите и огромното страдање на луѓето во Газа и на Западниот Брег, во Демократска Република Конго, во Судан, во Иран, во Украина, во Минеаполис и на застрашувачки голем број места. Уметниците се слободни да го остварат своето право на слобода на говор на кој било начин што ќе го изберат. Од уметниците не треба да се очекува да коментираат за сите пошироки дебати за претходните или тековните практики на фестивалот врз кои немаат контрола. Ниту пак треба да се очекува да зборуваат за секое политичко прашање што им се поставува, освен ако не сакаат“, вели Татл.

Повеќе од 80 сегашни и поранешни учесници на Берлиналето синоќа потпишаа отворено писмо до фестивалот во кое го осудуваат она што го нарекуваат „молчење“ кога станува збор за конфликтот во Газа и „цензурата“ на уметниците кои проговориле. Актерите Тилда Свинтон, Хавиер Бардем, Анџелики Папуља, Салех Бакри, Татјана Маслани, Питер Мулан и Тобијас Мензиес, како и режисерите Мајк Ли, Лукас Донт, Нан Голдин, Мигел Гомес, Адам Мекеј и Ави Мограби се меѓу потписниците на писмото, во кое се вели дека „очекуваат институциите во нашата индустрија да одбијат соучество во ужасното насилство што продолжува да се води против Палестинците“.