Може ли регистар на професионални возачи да го спаси патниот транспорт во Западен Балкан?

Превозниците од Западен Балкан ги блокираа граничните премини за товарен транспорт од 26 до 30 јануари, барајќи да се најде системско решение за престојот на професионалните возачи во Шенген зоната, што во моментов подразбира максимум 90 дена во период од 180 дена.

Долгогодишниот проблем во меѓународниот транспорт ескалираше со почетокот на примената на Системот за влез и излез (EES), со кој се воведе автоматизирана контрола на влез и излез на граничните премини на ЕУ, па возачите – кои досега беа малку толерирани кога го надминуваа максималниот број денови во земјите од Шенген – почнаа да бидат апсени и депортирани.

На прекинот на патниот транспорт реагираше и Европската комисија, која за прв пат објави дека ќе работи на нова стратегија за визи, а со документот „Стратегија за визи на ЕУ“ даде и одредени насоки за поставување приоритети во спроведувањето на визната политика.

Првиот состанок на министрите од регионот со претставници на Европската комисија веќе беше одржан на 3 февруари, кога беше договорено да се формира работна група која ќе разгледа можен преоден модел на техничко ниво додека не се најде конечно решение.

Во интервју за Biznis.rs, генералниот секретар на Меѓународната транспортна бизнис асоцијација, Александар Спасиќ, потврди дека следниот состанок на ниво на работна група е планиран за 11 февруари во онлајн формат.

Според него, задачата на работната група ќе биде да најде техничко, преодно решение кое би се применувало додека не се донесат формалните акти предвидени во визната стратегија, бидејќи ова е процес што може да трае со години.

„Европската комисија е свесна за проблемите што ги имаат професионалните возачи и се чини дека постои волја да се решат. Она што најмногу нè загрижува е времето, бидејќи додека не се најде решение, возачите продолжуваат да бидат апсени и депортирани. Во просек, имаме барем еден возач дневно – најчесто во Германија и Австрија, а сега и на границите на Хрватска и Унгарија“, предупредува Спасиќ.

Како што се приближува целосната имплементација на системот EES, планирана за 10 април, земјите-членки на ЕУ сè повеќе ги спроведуваат постојните правила.

„Прописите се неприродни кога станува збор за професионалните возачи, но никој никогаш не рекол дека тие треба да бидат ослободени. Проблемот е што апсењата и депортациите не запреа во моментот кога беше кажано дека ќе се бара решение. Секој ден ни е важен сега“, нагласува соговорникот.

Регистар како привремено решение

Еден од конкретните предлози што веќе е изнесен, како што изјави Спасиќ, се однесува на воведување посебен регистар на професионални возачи.

„Министерот за европски интеграции, Немања Старовиќ, предложи формирање на заеднички регистар на професионални возачи, кој практично веќе постои во Србија. Идејата е дека за време на контролата има преглед на тој регистар и дека, доколку се потврди дека возачот е вработен во меѓународна транспортна компанија, правилото од 90 дена во 180 не важи за него“, објаснува Спасиќ.

Според него, таквото решение би претставувало преоден модел сè додека не се донесат трајни законски решенија на ниво на ЕУ.

Огромни загуби за Западен Балкан и ЕУ

Поради блокадата на граничните премини за товар, економиите на Западен Балкан претрпеа директна штета од околу 100 милиони евра дневно, и тоа само врз основа на извозот на стока.

На оваа сума треба да се додадат и казните и глобите што производствените компании ги плаќаат за неиспорачана стока, кои, според претседателот на Српската стопанска комора Марко Чадеж, се движат од 10.000 до 50.000 евра.

Штета не претрпеа само српските компании. Како што изјави претседателот на Управниот одбор на Германско-српската стопанска комора, Филип Симовиќ, германската економија беше исто така исклучително погодена од овие блокади бидејќи Србија извезува стока во вредност од пет милијарди евра во таа земја, поради што проценетата дневна загуба беше помеѓу 100 и 150 милиони евра.

Александар Спасиќ забележува дека загубите се огромни и дека штетата врз превозниците е непоправлива, бидејќи за камионите воопшто да бидат профитабилни, тие мора да бидат во постојано движење.

Генералниот секретар на Меѓународното транспортно бизнис здружение истакнува дека во Србија има околу 3.500 компании кои се занимаваат исклучиво со меѓународен патен транспорт, со приближно 25.000 камиони и помеѓу 35.000 и 36.000 професионални возачи, додека вкупниот број на луѓе кои директно и индиректно зависат од овој сектор ги надминува овие бројки многукратно.

„Кога камионите ќе престанат, можете да видите колку сите сме зависни од патниот транспорт. Немаме алтернатива во форма на пристаништа или развиен железнички и речен транспорт. Патниот транспорт е клучен, сè друго е занемарливо и за нас и за другите земји од Западен Балкан“, заклучува тој..