Како една алга што чувствува светлина доведе до овогодишната Нобелова награда за физиологија или медицина?


Нобеловото собрание при Институтот Каролинска одлучи да ја додели Нобеловата награда за физиологија или медицина за 2026 година на Карл Дајсерот, Петер Хегеман и Георг Нагел „за нивните откритија поврзани со јонските канали управувани од светлина и оптогенетиката“. Нобеловата награда за физиологија или медицина за 2026 година се доделува за оптогенетиката – метод што овозможува […]

Дигиталните медиуми се лоши за здравјето на младите, открива голема студија


Ексшертите повикуваат на координирана глобална акција за врската помеѓу прекумерната употреба на дигитални медиуми и лошото ментално здравје, лошиот сон и физичката неактивност кај младите. Во серија од три трудови објавени во „Лансет“, меѓународен тим истражувачи ги обвинува технолошките компании дека го ставаат јавното здравје на милост и немилост на нивните бизнис модели за привлекување […]

Физичарите открија суперпроводник кој ја „крши“ симетријата на времето


Новиот материјал би функционирал во внатрешноста на многу ниска температура како суперпроводник низ кој електроните можат да поминат без отпор, додека на површината би можеле да се појават такви Мајоранини возбудувања, што е интересно поради можните примени во квантното пресметување. Физичарите открија материјал кој може да покаже необично квантно својство: спонтано кршење на математичката симетрија […]

Масовно се купуваат словенечки домени. Причина е одлуката на Трамп за „прекрстување“ на ВИ


Предлогот на американскиот претседател Доналд Трамп за преименување на вештачката интелигенција (ВИ) во „супер интелигенција“ (СИ) се совпадна со рекордно зголемување на регистрациите на словенечките интернет домени (кои се со иста таква ознака, заб.). Националниот регистар на Словенија објави дека во септември имало огромна побарувачка за .si домени, кои ја користат истата кратенка. Според портпаролката […]

Кинеско-европската мисија SMILE започна со работа и ги испрати првите слики од поларна светлина


  Заедничката кинеско-европска сателитска мисија SMILE помина проверка во орбитата и влезе во фаза на научни операции, објави Националниот центар за вселенски науки на Кина. SMILE, т.е. Истражувач на врски за јоносфера на магнетосферата на сончевиот ветер, треба да им овозможи на научниците да ја направат првата панорамска слика за тоа како сончевиот ветер влијае […]

ВИ создава дигитален музеј со 70 милиони примероци од животни, растенија, фосили и карпи


– Истражувачи од Обединетото Кралство користат вештачка интелигенција (ВИ) и роботи за да создадат дигитален музеј што содржи околу 70 милиони примероци од животни, растенија, фосили и карпи од збирки низ целата земја. Проектот, познат како „Дистрибуиран систем на научни збирки (ДИССКО УК / DiSSCo UK), има за цел да им овозможи на јавноста и […]

Французи и други Европејци ја напуштаат американската дигитална инфраструктура


Додека француските министерства овие недели ги финализираат плановите за излез од американската дигитална инфраструктура до почетокот на есента, станува јасно дека се работи за почетен потег во пошироко европско преуредување на односите кон Microsoft, Amazon и Google. Француската меѓуресорна агенција за дигитални работи (DINUM) во април објави директива со која секое министерство и неговите тела […]

Сатурновиот Енцелад може да биде дом на микроорганизми: Научниците веруваат дека можат да ги пронајдат


Месечината на Сатурн, Енцелад, долго време е едно од најинтригантните вселенски тела во нашиот систем. Новите лабораториски експерименти покажуваат дека одредени микроорганизми би можеле да преживеат во услови слични на оние во неговиот подземен океан, додека други истражувања сугерираат дека вселенските летала би можеле релативно лесно да анализираат траги од тој океан во честички исфрлени […]

Можат ли Сонцето и Месечината да предизвикаат земјотреси? Научниците појаснуваат


Гравитационото влијание на Месечината и Сонцето е познато по тоа што предизвикува плима и осека во океаните, но плимните сили дејствуваат и на самата Земја. Тие предизвикуваат кората малку да се деформира, создавајќи постојани, но многу мали промени во стресот во карпите. Научниците веќе знаат дека ваквите промени можат да бидат поврзани со бавни земјотреси […]

Оваа бизарна планета се врти во спротивна насока – и никој не знае зошто


GJ 3090 b е оддалечена 73 светлосни години од Земјата и без очигледна причина, се врти околу својата ѕвезда во спротивна насока од ротацијата на ѕвездата и под прилично екстремен агол. Астрономите открија необична егзопланета што орбитира околу својата ѕвезда, но во спротивна насока од нејзината ротација. Планетата GJ 3090 b се наоѓа на околу […]

„Џемини“ на Гугл хакирал три компании за време на тест за кибер безбедност


Моделот на вештачка интелигенција „Џемини“ на компонијата Гугл пристапил до интернет и хакирал три компании за време на тестот на неговите способности во областа на кибер безбедноста, што е прв познат случај системот за вештачка интелигенција на компанијата самостојно да изврши таква акција, објавија утрово британските медиуми. Хакирањето се случило во мај за време на […]

Центрите за податоци стануваат растечки извор на загадување со „вечни хемикалии“


Центрите за податоци, неопходни за функционирање на вештачката интелигенција и дигиталните услуги, го зафаќаат не само виртуелниот простор, туку и реалниот физички свет, каде што стануваат растечки извор на загадување. Покрај емисиите на штетни гасови и повремените испуштања на отпадни води, нивната работа придонесува и за ширење на таканаречените „вечни хемикалии“, синтетички супстанции кои никогаш […]

„Џејмс  Веб“  и „Хабл“  открија 27 нови објекти што кружат околу Сонцето далеку зад Нептун


Вселенските телескопи James Webb и Hubble ги здружија силите за да ги истражат некои од најмалите и најоддалечените објекти во Сончевиот Систем, откривајќи дека историјата на овие ситни тела е потаинствена отколку што претходно се мислеше. Заедно, двата телескопа во орбита открија 27 нови транснептунски објекти (TNO); ниту еден од нив не надминува 40 километри […]

Кина толку многу го забрза развојот на автомобили што сега мора да забави


Кинеските производители сакаат дополнително да го забрзаат развојот на автомобили со помош на вештачката интелигенција, додека регулаторите предупредуваат на безбедносни ризици. Кинеските производители на автомобили драстично го забрзаа развојот на нови модели во последниве години. Додека на традиционалните европски и американски компании честопати им се потребни три до пет години за нов автомобил, кинеските производители […]

Во Јапонија воведуваат Итна помош за хуманоидни роботи на кои ќе им се „слоши“


Компанијата „GMO AI & Robotics Corp“ денеска објави дека наскоро на улиците на Токио ќе има специјално опремено возило наменето за одржување на хуманоидни роботи во случај на дефект или неправилности во работењето. Возилото, кое компанијата го нарече „GMO хуманоидна амбуланта“, е опремено со клучни делови за поправка и алатки, а во него ќе има […]

ОН изгласа нова мапа на светот: Африка порасна, а САД гласаше против


Обединетите нации гласаа за усвојување на резолуција за светот формално постепено да ја укине традиционалната Меркаторова мапа на светот во корист на мапа што попрецизно ја прикажува вистинската големина на Африка, објави The Guardian. Африка на традиционалната мапа на светот заснована на Меркаторовата проекција (лево) и на мапата Equal Earth од 2018 година (десно).  На […]

Нема волан, нема педали: „Тесла“ ги претстави новите кибертакси-возила


Американската компанија „Тесла“ оваа седмица претстави десетици самоправувачки кибертакси-возила, коишто немаат волан, ни педали и не им дозволуваат на патниците да ги преземат контролите во итни случаи. Возилата првично ќе сообраќаат на улиците во Остин, Тексас, САД. Компанијата се подготвува да ја понуди услугата и во други градови. Акциите на „Тесла“ пораснаа за повеќе од […]

Тој ден во Њујорк стигна струјата. Револуција која промени сѐ


Првата комерцијална електрична мрежа, развиена од Томас Алва Едисон, пуштена во употреба на 4 септември 1882 година во Њујорк, означи револуционерен момент во историјата на технологијата и урбаниот развој. Сместена во населбата Перл Стрит во Менхетен, таа беше првата централизирана централа за дистрибуција на електрична енергија во светот, поставувајќи ги темелите за модерната електрична инфраструктура. […]

Студија: Хибридните автомобили не се толку еколошки колку што мислевме


Хибридните автомобили со надворешно електрично полнење испуштаат до пет пати повеќе јаглерод диоксид во реални услови отколку пресметките врз кои се темелат регулативите на Европската Унија, покажа една студија. Студијата на еколошката невладина организација Меѓународен совет за чист транспорт (ICCT) покажува „значаен и растечки јаз помеѓу емисиите на CO₂ во реалниот свет и оние измерени […]

„Камењата на гладта“ повторно се појавуваат во Европа: „Ако ме видиш – плачи“


  Додека сушата открива делови од речните корита во Централна Европа, трагите издлабени од минатите генерации за рекордно ниски нивоа на вода повторно се појавуваат Со векови, заедниците покрај реките во Централна Европа означувале екстремно ниски нивоа на вода на изложените карпи, создавајќи траен запис за услови што би можеле да ја загрозат навигацијата, земјоделството […]