Како најновата јапонска банкнота „се симна“ од непалските планини

Банките ширум Јапонија почнаа да ги полнат своите банкомати во средата со сјајни нови банкноти на јени кои потекнуваат од неверојатна локација – живописни жолти цветни хартиени грмушки (paperbush) кои растат на карпестите хималајски планини во Непал.

Пред да влезат во паричниците на јапонските потрошувачи, банкнотите на јенот имаа долго, сложено патување кое вклучуваше повеќемесечна работа и транспорт по копнен и воздушен пат низ илјадници километри.

Овој процес им понуди потенцијален нов извор на приход на заедниците во една од најсиромашните земји во светот, преку обезбедување готовина.

Иако Јапонија се залага за повеќе дигитални плаќања во последниве години, готовината сè уште владее, а таа заостанува зад другите азиски земји како Кина, кои речиси целосно станаа безготовински.

„Навистина мислам дека Непал придонесе за јапонската економија, бидејќи готовината е фундаментална за јапонската економија“, рече Тадаши Мацубара, претседател на Канпу, компанија која произведува хартија за јапонската влада.

„Без Непал, Јапонија нема да функционира“.

Долгото патување

Патот од грмушка до банкнота започнува во подножјето на Хималаите во Непал, во близина на градовите кои долго време се познати не по нивното земјоделство, туку како порти кон Монт Еверест.

Овде, секоја пролет, ридовите се прелеваат во жолто – цветовите на растението мицумата, познато и како аргели или Хартиена грмушка (грмушка од хартија), со потекло од хималајскиот опсег. Неговата кора има долги, силни влакна кои се совршени за правење тенка, но издржлива хартија, според веб-страницата Канту.

Порано се одгледуваше и дома во Јапонија, но производството полека се намалува со години, вели Мацубара. Тоа е напорна работа поврзана со селата, а луѓето сѐ повеќе се селат од руралните области во големите градови како Токио во потрага по работа – оставајќи ги селата кои се намалуваат и индустриите што умираат.

„Сегашната реалност е дека бројот на фармери кои произведуваат хартиени грмушки станува сѐ помал и помал“, рече Мацубара.

Намалувањето на руралното население, влошено од јапонската демографска криза со падот на наталитетот, исто така значи „нема наследници, нема наследници“ на фармите со хартиени грмушки, додаде тој.

Тука доаѓа непалскиот синџир на снабдување.

Канпу прв пат отиде во Непал преку добротворна програма во 1990-тите за да им помогне на фармерите да копаат бунари – и откако таму, откри хартиена грмушка која расте на планините колку што досегнува погледот. Тие почнаа да ги учат земјоделците да ја обработуваат културата, првично произведена и извезена само во мали количини.

Но, бидејќи недостигот на јапонска хартиена грмушка стана очигледен во следните години, Канпу и непалските фармери го зголемија производството додека не станаа главен извор за банкнотите на јенот.

Тоа е долготраен процес, рече Мацубара: земјоделците садат садници на почетокот на летото, ги собираат нивните гранки наесен, а потоа поминуваат неколку месеци обработувајќи ја кората преку парење, лупење, миење и сушење.

Откако суровата хартија е готова во зима, се испраќа во непалскиот главен град Катманду и се вози во западниот индиски град Калкута, каде што со брод се носи во Јокохама, Јапонија.

По проверката, хартијата дополнително се обработува, се печати и се сече во готовина од Националното биро за печатење во блискиот град Одавара.

И новите пари што се дистрибуираат оваа недела имаат голем број нови функции, според Банката на Јапонија – вклучително и холограмски портрети на кои се прикажани голем број истакнати историски личности за да се спречи фалсификување, при што се чини дека главите на портретот се вртат од една на друга страна додека ја движите банкнотата.

Додека другите земји претходно користеа холограми на валута, ова е прва таква употреба на холограмски портрети, псочуваат од централната банка. Други карактеристики вклучуваат делови од банкнотата испечатени со бисерно и луминисцентно мастило и тактилни ознаки за лицата со оштетен вид.

Придобивка за заедниците

Како што почнуваат да циркулираат новите банкноти, побарувачката за хартиена грмушка се зголемува, при што Мацубара вели дека новите банкноти се чини дека користат повеќе суровини од старите.

Во 2022 година, хартиените артикли и остатоците од хартија – вклучително и други производи, освен грмушката што се користи за валута – сочинуваа повеќе од 9% од извозот на Непал во Јапонија, во вредност од 1,2 милиони американски долари, според Опсерваторијата за економска сложеност (OEC), која визуелизира и дистрибуира податоци за меѓународната трговија.

Од минатата година, повеќе од 60% од трансакциите во Јапонија се вршеле со готовина, а остатокот со дигитални плаќања и други методи, според националното Министерство за економија, трговија и индустрија.

Добивката од продажбата на хартиени грмушки обезбеди нов прилив на приходи за непалските заедници, рече Мацубара. Тој тврди дека растечката индустрија помогнала да се изградат нови објекти и инфраструктура во партнерските села на Канпу и обезбедила новооткриена финансиска стабилност на ранливите семејства.

Од 2016 година, Канпу доби и помош од владината Јапонска агенција за меѓународна соработка, што им овозможува да ги прошират операциите, рече Мацубара.

Канпу нема податоци за просечните приходи за нивните партнерски села, рече Мацубара – но тој процени дека секое домаќинство заработува помалку од 10.000 јени (околу 62 долари), со оглед на недостатокот на други доминантни земјоделски производи на таа надморска височина.

Во 2015 година, руралните непалски домаќинства имале просечен месечен приход од 27.511 непалски рупии (околу 205 долари), според глобалната економска база на податоци CEIC.

Во меѓувреме, најновиот род од хартиена грмушка од областа Илам во Непал беше продаден на Јапонија за повеќе од 180.000 јени (околу 1.114 долари) – што значи приход од околу 30.000 јени (185 долари) за секоја од шесте земјоделски групи кои учествуваа во областа, рече Мацубара.

Си-Ен-Ен не беше во можност самостојно да ги потврди тврдењата на Мацубара.

„Првично, оваа активност се однесуваше на јапонската помош за Непал. Сега, мислам дека е поинаку… Непалците работат напорно (за да и помогнат) на Јапонија“, рече тој.

„Без мицумата, Непалската (хартиена грмушка), немаше да можеме да ја подготвиме новата банкнота. (Си-Ен-Ен)