Франција и Германија се откажаа од заеднички борбен авион вреден 100 милијарди евра

Франција и Германија се откажаа од заеднички проект за изградба на европски борбен авион откако вклучените компании не успеаја да се договорат за патот напред, нанесувајќи голем удар на напорите на Европа за заедничка одбрана. Францускиот претседател Емануел Макрон и германскиот канцелар Фридрих Мерц „достигнаа заедничка проценка дека компаниите нема да можат да се договорат“, изјави официјален претставник во Берлин за агенцијата Франс Прес, додавајќи дека лидерите „ја препознале оваа реалност“, објавува Гардијан.

Проектот, наречен Иден борбен воздушен систем (FCAS), беше лансиран во 2017 година од Макрон и тогашната германска канцеларка Ангела Меркел. Целта беше да се заменат француските авиони Рафал и авионите Еврофајтер што ги користат Германија и Шпанија до 2040 година.

Сепак, проектот вреден 100 милијарди евра од самиот почеток беше попречен од несогласувања меѓу француската Дасо Авиејшн и европската воздухопловна група Ербас, која ги претставуваше германските и шпанските интереси. Главниот спор беше околу лидерството и контролата врз програмата за развој.

Дасо инсистираше да биде водечки партнер во развојот на авионот за да ја заштити својата интелектуална сопственост, додека Ербас се залагаше за порамноправно партнерство кое би вклучувало значаен трансфер на технологија. Париз и Берлин, исто така, се судрија околу видот на авионот.

Франција бараше единствен европски модел, додека Германија тврдеше дека нејзините потреби се различни бидејќи француските авиони мора да носат нуклеарно оружје и да слетуваат на носачи на авиони. Канцеларот Мерц претходно јавно се запраша дали развојот на борбен авион од шеста генерација со екипаж сè уште има смисла за германските воздухопловни сили.

Тој нагласи дека не сите земји-членки на ЕУ имаат исти барања за воена опрема. Напуштањето на проектот FCAS е сериозен удар врз напорите на европските земји да соработуваат потесно во одбраната, особено по децении недоволно инвестирање и во услови на непријателска Русија и сè понесигурни САД.

Програмата, покрај борбениот авион во центарот на спорот, вклучуваше и развој на беспилотни летала и облак со високобезбедни борбени податоци. Европски извори за Ројтерс изјавија дека е можно развојот на последните два елементи да продолжи.

„Вистинското јадро на FCAS ќе продолжи да се развива како европски систем“, потврди и германски владин извор за АФП, опишувајќи го како „нервен систем што ги поврзува авионите, беспилотните летала и другите компоненти во интегрирана целина“.

Според германски владини извори, Мерц и Макрон разговарале за одлуката да го објават крајот на проблематичниот проект во петок, на маргините на самитот на лидерите на ЕУ и Западен Балкан во Црна Гора. И двајцата претходно безуспешно се обидуваа да ги убедат Ербас и Дасо да постигнат договор.

Но, и покрај последните напори да се спаси проектот и јавните изјави за одлучност да се заврши, јазот меѓу Париз и Берлин станува сè поочигледен во последните месеци. Двајца медијатори, по еден од секоја земја, беа назначени во март за да излезат со предлози за спасување на иницијативата, но тие не успеаја.

Шефот на Дасо инсистираше дека компанијата може сама да го води проектот и не сака да биде „ко-управувана“. Немаше коментар од канцеларијата на Макрон. Со оглед на тоа што изборите во Франција се закажани следната година, за Париз се смета дека е важен некаков позитивен исход за еден од клучните проекти. Ниту Дасо ниту Ербас вчера не дадоа коментар.