„Дури ни Сталин не можеше да го постигне ова“: Планот на САД за Украина предизвика раздор во НАТО

Европејците и генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, вложија значителни напори да ја убедат новата американска администрација да не ги напушта своите обврски кон своите партнери во алијансата. Но, „мировниот“ план за Украина покажа дека под водство на Доналд Трамп, САД лесно можат да ги занемарат интересите на своите сојузници.

Првичниот нацрт на планот го развија специјалниот пратеник на Трамп, Стив Виткоф, и неговиот зет, Џаред Кушнер, откако Трамп му наложи на својот тим за национална безбедност да изготви предлози слични на мировниот план за Газа, според „Волстрит џорнал“, врз основа на разговори со американски претставници и луѓе запознаени со ова прашање. Документот што произлезе од него, кој стана јавен пред една недела, ја шокираше Европа, бидејќи целосно ги игнорираше нејзините интереси и ја ограничи нејзината способност да ја обезбеди и сопствената и безбедноста на Украина. „Последиците од овој мировен план би се прошириле далеку над Украина и би можеле да нè прогонуваат долго време“, изјави за „Фајненшел тајмс“ висок европски дипломат.

Европските претставници и аналитичари веруваат дека пристапот на Вашингтон би можел да го поткопа авторитетот на НАТО, бидејќи ѝ забранува на Украина да се приклучи, наметна промени во правилата за членство и на крајот ја доведе во прашање посветеноста на САД кон алијансата. „Русија ја менува политиката на НАТО“, изјави за весникот Клаудија Мајор, виш потпретседател на Германскиот Маршалов фонд. „Дури ни Сталин не можеше да го постигне тоа“.

Владимир Путин и неговиот специјален пратеник, Кирил Дмитриев, барем успеаја да ја поттикнат администрацијата на Трамп кон ова. Кон крајот на октомври, Виткоф и Кушнер, со кои Дмитриев долго време се познава, го доведоа директорот на рускиот суверен фонд во домот на Виткоф во Мајами, каде што тој помина три дена помагајќи во изготвувањето на списокот со услови за прекин на непријателствата.

Според извори на „Волстрит џорнал“, токму Дмитриев инсистирал на забрана за членство на Украина во НАТО и нејзино целосно повлекување од Донбас, вклучувајќи ги и териториите што не се заземени од Русија, како и значително намалување на бројот на украински вооружени сили, кој моментално надминува 900.000. Тој, исто така, предложил одредби за продолжување на руско-американската економска соработка.

Кога Виткоф и Кушнер го поканија Рустем Умеров, секретар на Советот за национална безбедност и одбрана на Украина, да го разгледа нацрт-договорот, тој им рече дека е многу покорисен за Русија отколку за Украина и предложи преговори со Володимир Зеленски. Виткоф и Кушнер го споделија договорот со украинскиот претседател на 16 ноември, кој им се заблагодари ним и на Трамп за нивните напори за постигнување мир, вети дека ќе ги разгледа предлозите и ќе се јави, според весникот.

Државниот секретар Марко Рубио го доби планот на 18 ноември; „Аксиос“ извести за него истата вечер. Трамп дознал за планот во последен момент, но откако добил брифинг, го одобрил, објави Блумберг.

Една од точките на планот повикуваше на „дијалог со посредство на САД меѓу Русија и НАТО за решавање на сите безбедносни прашања и создавање услови за деескалација“. Со други зборови, САД ќе дејствуваат како независен арбитер, а не како водечка сила на алијансата и бедем против руската агресија, изјави за ФТ Иан Бонд, директор за надворешна политика во Центарот за европски реформи:

Ова ни покажува дека Трамп и неговата придружба навистина веруваат дека САД не се дел од НАТО.

Друга клаузула повикуваше на создавање „заедничка американско-руска работна група… за да се обезбеди почитување на сите одредби од овој договор“, што ги исклучи не само Украинците, туку и Европејците од процесот. „Најважно е што повеќе нема никаква сигурност за тоа каде се движат САД“, вели Кристијан Мелинг, директор на европскиот одбранбен тинк-тенк „Едина“. „Ова не само што е целосен хаос, туку едноставно ја поткопува довербата во она што можеме да го очекуваме од Американците“.

Ваквите разговори кријат тажна вистина, забележува колумнистката на „Форин полиси“ Ема Ешфорд: Да, обидите на Трамп да посредува во мировниот процес меѓу Украина и Русија изгледаат хаотични, но речиси сите веќе се откажаа од надежта за нешто подобро од сегашниот тажен статус-кво. Новиот план на Белата куќа можеби нема да се материјализира, но алтернативата на мировниот процес е уште полоша, верува таа.

Откако државниот секретар Марко Рубио ја презеде контролата врз преговорите за мировниот план, многу контроверзни точки беа отстранети од него, вклучувајќи ограничување на големината на украинските вооружени сили, забрана за распоредување странски трупи во Украина и забрана за нејзино пристапување кон НАТО. Прашањето за односите меѓу Русија и алијансата ќе биде дискутирано одделно.

Но, уште еден удар е нанесен врз односите меѓу Европа и САД, вели Норберт Ретген, висок член на Бундестагот:

„Европејците сега имаат искуство: не можеме да се потпреме на Америка, а ова е нов феномен од крајот на Втората светска војна. Сега живееме во нов свет“.