Дали неутралноста повеќе не е доволна? Швајцарија размислува за голем пресврт

Швајцарија е синоним за неутралност, а нејзиниот Устав предвидува дека не се вклучува воено во меѓународни конфликти. Но, дури ни тоа не е доволно за некои швајцарски политичари

Тие сакаат да ја прошират неутралноста на економски и дипломатски санкции, што би можело да има сериозни последици за односите на земјата со нејзините западни сојузници.

Во едно мало кафуле во Женева, Ле Дерби, неколку мажи дискутираат токму на оваа тема со пиво. Еден од нив, Бени, верува дека неутралноста е една од фундаменталните вредности на Швајцарија.

„Многу е важно да се има таа неутралност. Не како сега, кога Швајцарија зазеде одреден став поради Русија“, вели тој.

Хајди, минувач, размислува слично и верува дека Швајцарија треба „строго да се држи до својата неутралност“ во иднина, пишува Тагешау.

Таква идеја особено силно ја застапуваше во последните месеци 85-годишниот Кристоф Блохер, долгогодишна икона на десно-конзервативната Швајцарска народна партија (СВП). Иако долго време не е во активна политика, Блохер повторно се најде во центарот на политичката дебата како еден од најгласните застапници на иницијативата за заштита на швајцарската неутралност.

Тој повикува на она што го нарекува „интегрална“ или апсолутна неутралност. Според неговото толкување, Швајцарија не само воено треба да се држи подалеку од меѓународните конфликти, туку треба да биде неутрална и кога станува збор за економски и дипломатски притисоци.

Со други зборови, во иднина, Берн не треба да се приклучува кон меѓународните санкции против државите што водат војна, освен ако не се одобрени од Советот за безбедност на ООН.

Токму руската инвазија на Украина стана клучен пример за застапниците на таквата политика. По почетното двоумење, Швајцарија се приклучи кон западните санкции против Москва. За Блохер, тоа беше грешка.

„Оној што воведува економски или дипломатски санкции веќе станал страна во војната“, тврди Блохер.

„Тоа може да нè изолира“
Но, швајцарскиот министер за надворешни работи Игнацио Касис верува токму спротивното. За него, приклучувањето кон санкциите не е отфрлање на неутралноста, туку флексибилно толкување на неа што ѝ овозможи на Швајцарија да преживее големи геополитички превирања со децении.

Касис предупредува дека прифаќањето на визијата на Блохер би имало сериозни последици.

„Веќе нема да биде можно да се воведуваат санкции врз земјите во војна“, предупредува тој. Денешните санкции против Русија, на пример, не би биле можни бидејќи не беа усвоени од Советот за безбедност на ООН.

Според него, таквата политика би можела да доведе до еден вид дистанцирање на Швајцарија од западните демократии.

„Ова би можело да има сериозни последици врз надворешната политика“, предупредува Касис.

Повеќето политички партии претставени во швајцарскиот парламент ги делат неговите загрижености, со исклучок на СВП на Блохер.

Што воопшто значи неутралност?

Проблемот е што швајцарскиот Устав пропишува неутралност, но не прецизира детално како треба да се спроведува во секоја меѓународна криза. Токму затоа Касис се залага за сегашниот модел на „флексибилна примена“.

Флексибилниот дизајн на неутралност ѝ овозможи на Швајцарија да помине низ геополитички превирања и војни без последици. Така треба да биде и во иднина“, смета шефот на дипломатијата.

Блохер, сепак, сака токму спротивна насока: неутралност што би ја одвоила Швајцарија не само од воените конфликти, туку и од економските и дипломатските притисоци што ги вршат западните земји.

Дали Швајцарците ќе прифатат таква визија ќе се одлучи на референдум на 27 септември. Тоа ќе биде гласање не само за политичка иницијатива, туку и за прашањето колку неутрална сè уште сака да биде една од најпознатите неутрални земји во светот.