Британија преплавена со бивши премиери, тоа ги чини цело богатство даночните обврзници

ЛОНДОН – По години политички превирања, време е за бум за барем една британска индустрија: Побарувачката за телохранители на политичари.

За прв пат во модерната историја, Велика Британија сега има седум живи поранешни премиери, од кои сите продолжуваат да добиваат обемна – и скапа – безбедносна заштита. Со оглед на тоа што владејачките конзервативци имаат четврти лидер во исто толку години, а тројцата заминаа од власта неодамна (Тереза Меј, Борис Џонсон и Лиз Трас), некои почнаа да поставуваат прашања за зголемените трошоци за даночните обврзници во Велика Британија.Бидејќи секогаш кога поранешен премиер ќе патува во странство – дури и за да заработи шестцифрена сума за говор на нејасна деловна конференција – даночните обврзници на Велика Британија веројатно го плаќаат цехот.

„Тоа е индустрија, нема друг збор за тоа“, рече Даи Дејвис, поранешен шеф на кралската заштита.

Бројот на живи поранешни премиери веројатно ќе расте во годините што следат. Ако анкетите се точни, Риши Сунак најверојатно ќе биде надвор од функцијата по општите избори следната година. А, младешката природа на сегашната група – Трас има 47 години, а Сунак само 43, додека Џонсон и Дејвид Камерон  се под 60 години – значи дека даночните обврзници же бидат фатени на „јадица“ во наредните децении. Но, нацрт-законот за колективна безбедност за заштита на политичари од висок профил и членови на кралското семејство, што го носи Министерството за внатрешни работи, останува обвиткан во тајност.

„Наша долгогодишна политика е да не даваме детални информации за безбедноста. Тоа може да го загрози интегритетот на тие аранжмани и да влијае на безбедноста на поединците“, рече портпаролот на Министерството за внатрешни работи.

Дека сепак се прават напори зад сцената да се намалат трошоците за заштита на ВИП личностите, обезбедувањето финансирано од даночните обврзници на принцот Хари беше ненадејно отстрането кога тој се повлече од кралското семејство во 2020 година.Сите такви одлуки за обезбедувањето финансирано од даночни обврзници ги носи тајната рака на британската држава позната како Извршен комитет за заштита на кралското семејство и јавните личности или RAVEC.Комитетот вклучува личности од Министерството за внатрешни работи, Метрополитенската полиција и кралското домаќинство. Одлуките на RAVEC не се објавуваат јавно од безбедносни причини, но повеќе личности запознаени со неговите пресуди велат дека заштитата обично им се обезбедува на поранешните премиери, вклучително и кога тие патуваат во странство. Тие потоа се  чувани од елитна единица на Мет полицијата, позната како команда за кралска и специјалистичка заштита (RASP).

Две личности со блиско познавање на операциите на RASP предупредија дека единицата е под притисок.

„Забележано е колку поранешни премиери имаме сега – никогаш не сме имале толку политичари кои толку брзо и последователно барале толкава безбедност“, рече еден од луѓето со познавање на тимовите за заштита на Метполис.

„По сите [владини] реконструкции, Мет се бореше да најде доволно обучени безбедносни експерти за да ги заштити сите одеднаш и мораше да размислува за бројките“, додаваат тие. Минатата година се пожалиле дека им биле откажани годишните одмори и деновите за одмор, и дека конкретно за Борис Џонсон „тие ги повлекувале полицајците од другите тимови за да се обидат брзо да ги соберат неговите“. Второ лице поврзано со RASP потврди дека полицајците биле испратени од друг тим за да го заштитат Џонсон на неговите патувања во странство.

Висината на заштита што ја добива министерот или поранешен министер – вклучувајќи го бројот на службениците и нивното ниво на обука – варира од случај до случај, во зависност од нивните лични околности. Тие треба да бидат обучени со огнено оружје, мора да имаат обука за специјално возило, а некои имаат повисока обука од тоа. Нормално, овие тимови за заштита имаат цена – надомест за нивните плати, прекувремена работа, трошоци, патувања и оброци, сето тоа го плаќа даночниот обврзник.

Службениците се „скапи луѓе според кој било стандард на државни службеници“, вели Дејвис. „Тие секогаш се искусни полицајци“.

Следењето на степенот до кој тие се користат е речиси невозможно, со оглед на тоа дека  аранжманите на поранешните премиери кои повеќе не се во парламентот е приватна работа – список што до неодамна го сочинуваа Џон Мејџор, Тони Блер, Гордон Браун и Дејвид Камерон. Истрагата на „Дејли Телеграф“ од 2015 година објави дека Блер трошел илјадници фунти за безбедносни трошоци додека посетувал пет земји неделно и ја градел својата деловна империја. За разлика од него, поранешните премиери кои сè уште се во парламентот мора да ги регистрираат своите интереси на официјална веб-страница.

И изјавите на Џонсон – кој само минатиот месец се откажа од функцијата пратеник – заедно со Меј и Трас покажуваат дека сите тројца заработувале стотици илјади фунти од држење говори од кои многу во странство. Само во мај, Џонсон отпатувал во Тексас и во Лас Вегас, додека Трас беше првиот поранешен британски премиер што го посети Тајван по Маргарет Тачер.

„Ние плаќаме за сето тоа“, рече Дејвис.

Тој предложи поранешните премиери кои држат платени говори  „100 отсто“ да придонесат за цената на нивната безбедност. „Зошто да не? Мислам, овие луѓе заработуваат милиони“, рече тој.

Тим Дурант од Институтот за влада, сепак, истакна дека причината поради која поранешните политичари барале такви безбедносни аранжмани е поради нивните профили како поранешни премиери.

„Разумно е дека ја имаат потребната заштита“, рече Дурант. „Тие играат важна улога во јавниот живот и добро е што се поддржани да го сторат тоа“. (Политико)