Белградски „Недељник“: Србија игра на картата за запирање на проширувањето на ЕУ кон Западен Балкан

Наместо да соработува со своите партнери во Европската унија за деблокирање на процесот на европска интеграција, Србија игра на картата на запирање или дури и дебакл на плановите за проширување на тој блок кон Западен Балкан, а за таа цел би можела да ја дестабилизира Црна Гора, објави белградскиот магазин „Недељник“, повикувајќи се на извори во земјите-членки и институциите на Унијата.

Неколку членки на ЕУ бараат можност да ја запрат Црна Гора во преговарачкиот процес, а потоа и целиот регион, пред сè Франција, Белгија и Холандија. Изворите на „Недељник“ во земјите-членки и институциите на ЕУ наведуваат дека француската влада е подготвена да ја искористи дестабилизацијата на Црна Гора како оправдување за блокадата на Подгорица на патот кон ЕУ, а со тоа и на сите други земји од Западен Балкан.

Во Белград знаат какво е расположението во Франција и во некои други земји од ЕУ, пред сè во Белгија и Холандија, и затоа во групата членки кои силно се залагаат за проширување на Унијата, но и во Европската комисија, постои сомневање дека Србија би можела да ја дестабилизира Црна Гора и со тоа да „сервира на чинија“ изговор за Париз да ја запре европската интеграција на Западен Балкан, се наведува.

„Недељник“посочува дека не станува збор за српско лобирање против Црна Гора во Франција и другите членки на ЕУ, туку за искористување на постојните околности, расположение и ориентација на одредени европски влади, кои поради околностите одат рака под рака со интересите на властите во Белград.

Извршната власт, како и добар дел од законодавната власт во Франција, би сакале што поскоро да ја запрат Црна Гора и целиот процес на европска интеграција, но засега во тоа ги спречува претседателот Емануел Макрон, со помош на министерот за европски прашања, Бенжамен Адад. Додека Макрон е во Елисејската палата, Црна Гора и другите земји од Западен Балкан ќе имаат сојузник, се вели во текстот.

Франција се приближува кон изборна година и, бидејќи проширувањето на ЕУ е многу непопуларно кај гласачите и нема власт со апсолутно мнозинство во парламентот, јасно е зошто сите политички актери во таа земја работат против проширувањето на Унијата, освен Макрон, кој нема право да се кандидира за уште еден претседателски мандат.

Црна Гора се соочува со многу чувствителен период на европска интеграција – ако властите во Белград одлучија да ја дестабилизираат таа земја со цел да го спречат или одложат нејзиниот влез во ЕУ, сега следува фазата кога тој процес е најранлив и кога може да претрпи сериозни одложувања, што може да ја спречи реализацијата на планот Црна Гора да влезе во Унијата до крајот на деценијата.

Српскиот претседател Александар Вучиќ, според „Недељник“, исто така игра на картата на колапс на ЕУ или нејзино распаѓање, бидејќи верува дека во тој случај неговата моќ би била зацементирана – колку е послаба Унијата и колку е побавен процесот на проширување, толку е помала шансата моќта на Вучиќ да биде сериозно загрозена и доведена во прашање.

Доколку силите поддржани од владата во Белград победат во Европа, целиот „стар континент“ ќе се најде во неволја, вклучително и Србија. Доколку споменатата сила изгуби, Србија ќе се најде во длабока изолација со оваа влада, се наведува.

„Недељник“, исто така, пишува дека ЕУ работи напорно на наоѓање формули за забрзување на европската интеграција на Западен Балкан, Украина и Молдавија, и дека поради оваа причина, во следните неколку месеци, значително ќе ја олесни и ќе ја направи методологијата во процесот на проширување попроодна и поедноставна, со цел да се забрза тој процес.

Како што е наведено, на маса се две решенија. Првиот предвидува збир мерки за класично забрзување, а вториот е брз влез во ЕУ со подолги периоди на таканаречени „заштитни мерки“ кои би траеле многу подолго отколку во случајот со Бугарија, Романија и Хрватска. Тој би вклучувал механизми за контрола и влијание на ЕУ врз процесите во новите земји-членки и би вклучувал суспензија на правото на глас во секторите каде што новата членка не ги исполнува европските стандарди.

Создаден е и таканаречен хибриден план за Европската комисија да добие многу поголеми овластувања во процесот на преговори, додека членките на ЕУ би можеле да го блокираат напредокот на кандидатот со таканаречено обратно мнозинство. Обратното мнозинство значи дека предлогот на Европската комисија се смета за усвоен, освен во случај кога мнозинството членови гласаат против него со квалификувано мнозинство. Едногласна одлука на сите членки на ЕУ  ќе биде потребна само за затворање на поглавјето, се вели во текстот.

На овој начин, би ѝ се помогнало на Македонија да излезе од ќор-сокакот со Бугарија, која не се откажува од нереалните барања за да го деблокира преговарачкиот процес на Скопје, се додава во текстот.

Новата методологија би ѝ овозможила на Црна Гора да ги заврши преговорите во предвидените рокови, се наведува и се додава дека Албанија и Босна и Херцеговина, па дури и Србија, би биле забрзани, под услов нејзината влада да го промени својот став кон европската интеграција – да го преведе фолклорот и празното повторување на посветеноста кон европската интеграција во конкретни чекори.

Сепак, само земјите од Западен Балкан кои спроведуваат тешки и тешки реформи ќе можат да ја користат продолжената рака на ЕУ и отворањето на патот за релативно брзо членство – нема да биде доволно да се донесат пакети реформи на закони, туку ќе биде потребно и нивно спроведување, истакнува „Недељник“.

Пристапните договори за членство во ЕУ, како што се наведува, ќе бидат склучени според рецептот применет за Хрватска, со таа разлика што „заштитните мерки“ ќе бидат многу подобро формулирани, построги и построги, со многу подолги временски рамки и механизми што ќе ѝ дозволат на Европската комисија да интервенира кога е потребно.

„Заштитните мерки“ нема да се сведат само на три области, како во случајот со Бугарија и Романија, и нема да важат само во периодот од потпишувањето на Договорот за пристапување до крајот на ратификацијата во земјите-членки, додава „Недељник“.

Накратко, ЕУ не сака нова Бугарија во своите редови – Софија вешто играше „заштитни мерки“, чекаше да помине времето и сега, по 20 години, има големи проблеми со владеењето на правото во таа земја, како и несоодветна борба против корупцијата.

Магазинот наведува дека меѓународната позиција на Србија не не била толку лоша како што е сега од соборувањето на режимот на Слободан Милошевиќ во октомври 2000 година, и дека за прв пат од почетокот на европските интеграции, Србија нема некој кој би се заложил за неа во европските институции. Дури и функционерите кои беа силно наклонети кон Белград, како што е Герт Јан Копман, директорот во Европската комисија задолжен за добрососедска политика и проширување, замолчија.

Имајќи предвид дека владеењето на правото е клучна точка во процесот на преговори, Вучиќ дефинитивно стави крај на процесот на европска интеграција на Србија со одлуката да потпише измени на Законот за јавно обвинителство, Законот за Високиот совет на обвинителството, Законот за судии, Законот за седиштата и територијалната надлежност на судовите и јавните обвинителства и Законот за организацијата и надлежноста на државните органи за борба против високотехнолошкиот криминал, се наведува во текстот.

Потпишувањето на тие закони, кои беа усвоени од српскиот парламент по предлог на пратеникот на Српската напредна партија Угљеша Мрдиќ, дополнително го еродираше малиот кредибилитет на кој Вучиќ можеше да смета во европските институции, додава „Недељник“.

Во текстот „Како Вучиќ и Мрдиќ ја уништија шансата на Србија да влезе во Шенген“, дописникот на „Недељник“ од Рим, Жељко Пантелиќ, исто така наведува дека неодамнешните антиевропски изјави на лидерите на владејачката коалиција во Србија, како и серијата билатерални средби чии агенди се во спротивност со ставовите и интересите на ЕУ, не предизвикаа реакции бидејќи Србија повеќе не е „на агендата“.

Белград се врати како тема минатата недела само поради контроверзните измени во судските закони, и тоа во исклучително негативен контекст, бидејќи нивното усвојување ги обедини сите во осудата на Србија. Владеењето на правото е носечки столб на процесот на европска интеграција, а неговото поткопување е конкретен доказ, ако некој имал сомнежи, дека владата на Вучиќ само се преправа дека е европска посветеност, се вели во текстот.

Соговорникот на „Недељник“ од ЕУ, добро упатен во процесот на европска интеграција на Србија, рече дека Вучиќ не го почитувал ветувањето што лично ѝ го дал на европската комесарка за проширување Марта Кос на неодамнешниот форум во Давос – дека нема да потпише измени на пет судски закони што ја доведуваат во прашање независноста на судството и владеењето на правото во Србија.

„Недељник“, исто така, наведува дека надворешната политика на Белград е „толку контрадикторна и самоуништувачка што малкумина сакаат сериозно да се занимаваат со Србија“.

Не постои идеја како да се третира Србија во дадените околности, наведува магазинот, додавајќи дека за Украина, Молдавија, Црна Гора и Албанија се дискутира во најважните институции на ЕУ, сериозно се дискутира и за Исланд, додека никој не ја споменува Србија.

Стапувањето во сила на измените на судските закони во Србија е во директна спротивност со иницијативата на властите во Белград и чешкиот премиер Андреј Бабиш Србија и другите земји од Западен Балкан да станат дел од Шенгенскиот договор, се додава.