Како е создадена АЛТА банка: Од извозно кредитна агенција во СФРЈ до приватна банка

АЛТА банка а.д. Белград беше создадена со трансформацијата и преименувањето на поранешната банка ЈУБМЕС (Југословенска банка за меѓународна економска соработка), со седиште во Белград.

Југословенската банка за меѓународна економска соработка (ЈУБМЕС) е основана во 1979 година според посебен федерален закон како специјализирана финансиска институција наменета да обезбедува помош за извоз и капитални проекти.

Банката е создадена со цел да ја поддржи економската соработка на домашните компании со светот.

Во тој период, таа дејствуваше како единствена агенција за извозни кредити во тој дел од Источна Европа, финансирајќи бизниси и проекти во странство, почитувајќи ги меѓународните договори.

Со измената на законот во 1997 година, банката ЈУБМЕС престана да работи под посебен статус и го прилагоди своето работење, постепено преминувајќи во класична комерцијална банка.

Процесот на приватизација започна во октомври 2018 година, кога Владата на Република Србија објави план за продажба на својот удел, а во декември истата година понуди на продажба 28,51 отсто од сопственичкиот удел.

На тендерот спроведен во 2019 година пристигнаа две понуди, а условите ги исполни понудата на белградската компанија Алта Пеј Груп (Alta Pay Group d.o.o.), систем на приватни менувачници, која го купи државниот удел за 5 милиони евра.

По преземањето, Управниот одбор предложи промена на името во 2020 година, што беше усвоено на генералното собрание на банката и оттогаш институцијата официјално работи под името Алта банка а.д. Белград.

Алта Пеј Груп стана мнозински акционер на банката, додека поранешната Социјалистичка Федеративна Република Југославија (СФРЈ) беше вториот најголем акционер во структурата.

Кој е Давор Мацура?

Мацура ја започна својата бизнис кариера во 2008 година со отворањето на менувачницата Алта во белградски Земун. Тој постепено го прошири својот бизнис за да вклучи трансакции за плаќање, банкарство и недвижности. Во 2019 година, неговата група го стекна државниот удел во ЈУБМЕС банка, која подоцна беше преименувана во Алта банка.

Во текот на следните години, Алта Груп ги стекна преостанатите акции на банката, а во 2023 година стана нејзин целосен сопственик. Според српските медиуми, Мацура сега контролира приближно 15 компании.

На неговите компании во последните години им беа доделени големи договори поврзани со српски државни компании. Договорот со Електропривреда Србија, по што жителите на Белград почнаа да ги плаќаат сметките за електрична енергија на сметката на Алта банка, привлече посебно внимание.

Преку една од неговите компании, Мацура го купи и поранешниот комплекс за моторна и тракторска индустрија во Нов Белград за околу 70,6 милиони евра. Ова му даде право да користи приближно 35 хектари земјиште. Последователната промена на регулативата овозможи претворање на ова право во сопственост без надомест, како што објави порталот Nova.rs.

Според истиот извор, компанијата Procoopac, во која Мацура е ко-сопственик, добила и три милиони евра државни субвенции за реновирање на хотелот „Унион“ во Белград, како дел од подготовките за меѓународната изложба ЕКСПО 2027.

Последиците од проблемите на Алта Банка веќе се почувствуваа надвор од Србија. Централната банка на Македонија воведе привремена администрација над Алта Банка во Битолско и ги ограничи подигнувањата на приближно 160 евра неделно по клиент.

На 1 ноември, Централната банка на Црна Гора ја одзеде лиценцата за обезбедување услуги за плаќање на компанијата Алта Пеј Груп од Подгорица. Црногорскиот регулатор нагласи дека компанијата не е банка, дека не прифаќа депозити од граѓани и дека одлуката не ја загрозува стабилноста на финансискиот систем.

На Мацура ѝ беше забранет влез во Црна Гора кон средината на октомври. Според „Вијести“, одлуката била поврзана со безбедносни проценки од страна на локалните власти. Групацијата на Мацура ја оспори таа одлука и побара нејзино поништување.

Досега нема потврда дека кривичната истрага е поврзана со преземањето на компаниите од групацијата Фортенова од страна на Макура или со работењето на малопродажните синџири Идеа, Рода и Меркатор. Не е познато дали проблемите на Алта банка ќе влијаат врз работењето на тие компании.