Оваа земја им плаќа на граѓаните да читаат: 15 минути на ден се доволни

Сингапур започна петгодишна национална кампања за враќање на граѓаните на книгите и охрабрување да читаат најмалку 15 минути на ден. Учесниците го евидентираат времето поминато во читање, собираат поени и можат да ги заменат за пари, но заработката е симболична - за еден сингапурски долар се потребни 50 дена читање


Кампањата ReadSG ја започна Националниот библиотечен одбор (NLB) на Сингапур, загрижен за намалениот распон на внимание во земјата и намалениот интерес за содржини што бараат подолги периоди на концентрација.

Програмата се потпира на елементи типични за видео игрите: лични цели, низи на читање, поени за искуство и виртуелни монети. Организаторите се надеваат дека следењето на напредокот, малите награди и чувството за заедница ќе им помогнат на граѓаните да го направат читањето секојдневна навика.

„Додека кратката содржина ни помага да останеме информирани, читањето подолги текстови го зајакнува вниманието, критичкото размислување и имагинацијата“, изјави за CNN шефицата на NLB, Мелиса Там. Целта, додаде таа, е да се создаде нација од љубопитни, внимателни и проницливи читатели, подготвени да се снајдат во сè посложен свет.

Фото: Б. Грданоски

Два цента за 15 минути читање
Учесниците на владината онлајн платформа CrowdTaskSG ја евидентираат секоја сесија за читање што трае најмалку 15 минути и добиваат 20 виртуелни монети за тоа, а можат да регистрираат само една сесија дневно.

Потребни се 1.000 монети за да се собере еден сингапурски долар. Тоа значи дека наградата од еден долар, или околу 60 евроценти, може да се добие по 50 дена читање. Значи, програмата нема да ги збогати љубителите на книги, но парите не се нејзина главна цел.

Поважната идеја е читањето да се разложи на едноставни и остварливи дневни задачи. Петнаесет минути се доволно кратки за да се вклопат во возење со автобус, пауза за ручек или време за спиење, и доволно долги за да се одмори од кратки објави, видеа и бесконечно скролување на социјалните медиуми.

„За некој што многу чита, 15 минути може да изгледаат многу кратки, но мислам дека е добра мерка“, изјави за CNN Лох Чин И од Националниот институт за образование на Сингапур, кој ги истражува навиките за читање. Луѓето сè уште читаат голем број зборови на екраните секој ден, објаснува Лох, но сè повеќе одвојуваат време за длабинско и фокусирано читање.

Борба против „гниење на мозокот“
Кампањата во Сингапур доаѓа во услови на растечка загриженост за таканареченото „гниење на мозокот“, термин што се користи за да се опише падот на концентрацијата и другите когнитивни способности предизвикани од прекумерна консумација на површна онлајн содржина.

Проблемот е поврзан со постојаното префрлање на вниманието помеѓу кратки видеа, известувања, објави и вести, и компулсивното гледање негативна содржина, познато како doomscrolling. Сингапур продолжува да се рангира високо на меѓународните тестови за писменост за читање. Сепак, експертите предупредуваат дека учениците често губат интерес за читање од задоволство кога почнуваат да се подготвуваат за потешки испити.

Книгите потоа се повеќе се поврзуваат со оценки и обврски, а помалку со слободно време, љубопитност и откривање нови теми. Исак Нео, 32-годишен аналитичар за ризик, чита технички извештаи и вести секој ден за својата работа. Откако сфатил дека не прочитал книга со години, тој е ко-основач на Книжевниот клуб „Модерни мажи“ во 2025 година. „Разговарав со многу луѓе кои велат дека се мотивирани да се вратат во навиката за читање затоа што не го направиле тоа долго време“, рече Нео.

Фото: Б. Грданоски

Откако се вратија на книгите, членовите на неговиот клуб почнаа да посегнуваат по жанрови што претходно не би ги избрале.

Читањето собира пари за добротворни цели
Програмата за награди е во пилот-програма до крајот на годината, а NLB ќе ја усоврши и ќе воведе нови функции врз основа на повратните информации од корисниците.

Снимените минути за читање можат да придонесат и за добротворната кампања „Читај за добро“. Оваа година, организаторите сакаат да соберат 7,5 милиони минути за читање, со што ќе обезбедат до 150.000 сингапурски долари за програми насочени кон деца и други групи во нужда.

NLB се надева дека донациите, книгите и материјалите за учење ќе достигнат до околу 10.000 корисници.

Кампањата ReadSG ќе трае пет години, а во првиот период целта е да привлече 150.000 корисници. Беше лансирана како дел од првиот Национален месец на читање во Сингапур, со поддршка на повеќе од 40 владини институции, образовни организации, медиуми, издавачи и партнери.

Може ли љубовта кон книгите да се купи?
Програмата предизвика дебата за тоа дали паричните награди можат да развијат трајна љубов кон читањето. Критичарите тврдат дека луѓето треба да читаат за задоволство и знаење, а не за поени и пари, но застапниците спротивставуваат дека во ерата на алгоритми и постојани одвлекувања на вниманието, секоја иницијатива што ги враќа луѓето кон книгите е корисна.

„Подобро би ги гледала луѓето како читаат и ја пропуштаат својата станица отколку да ја слушам постојаната бучава од TikTok и кинеските серии генерирани од вештачка интелигенција што се играат во возот“, рече Шармејн Лим, сингапурска писателка за книги и начин на живот.

Ешли Чиа, која раководи со клуб за книги, поддржува мал поттик за градење навика, но верува дека успехот на кампањата не треба да се мери само според бројот на пријавени минути. „Ако Сингапур сака да изгради култура на читање, успехот не е само во тоа што луѓето читаат 15 минути на ден. Треба да станеме пољубопитни читатели и да посегнеме по работи што не ни се веднаш достапни или корисни“, рече таа.

Истражувањата покажуваат дека паричните награди можат да го подобрат однесувањето, но исто така можат да ја ослабнат внатрешната мотивација кога ќе исчезнат. Клиничкиот психолог Чариса Нг предупредува дека ваквите стимулации најдобро функционираат за луѓе кои веќе покажуваат барем одреден интерес за книги, а за оние кои воопшто не сакаат да читаат, дури ни парите можеби не се доволни за да развијат трајна навика. Затоа Сингапур смета на нешто повеќе од само пари, туку и на конкуренција, заеднички цели, добротворни дела и чувство на напредок.