24 октомври во историјата – Црниот четврток, денот кога пропадна Волстрит и почна Големата депресија

Црниот четврток беше денот кога цените на многу американски и меѓународни акции драстично паднаа, предизвикувајќи верижна реакција и економска стагнација што ќе трае половина деценија. Се случи на 24 октомври 1929 година и често се смета за почеток на Големата депресија.

Тоа утро, американските брокери на Волстрит доживеаја растечко чувство на паника како што одминуваше денот. Поискусните меѓу нив ги препознаа околностите и веќе зборуваа за тоа како цените на акциите би можеле да почнат да паѓаат во наредниот период, но не можеа да ја предвидат драстичната природа на настанот што следеше. За само неколку часа, беа разменети повеќе од 12 милиони акции, соборувајќи го секој рекорд некогаш забележан во историјата на Волстрит.

Повеќето инвеститори не беа подготвени за таков развој на настаните. Првите знаци на пад почнаа да се појавуваат неколку недели претходно, а довербата на инвеститорите полека опаѓаше. Како што цените на акциите нагло паѓаа, многумина решија да ги продадат своите акции за да спречат понатамошни загуби.

Ова предизвика верижна реакција, при што уште повеќе луѓе брзаа кон своите брокери. Оваа масовна продажба резултираше со драматичен пад на цените, при што некои акции паѓаа за 20-30% секој ден.

Уследија уште два дена панична продажба, а резултатите беа катастрофални. До петок, 25 октомври, пазарот продолжи да опаѓа, а паниката ги зафати сите аспекти на финансискиот сектор. Овој колапс предизвика многу банки да доживеат кризи на ликвидност, а инвеститорите ја изгубија довербата во системот.

Во текот на 1920-те, Соединетите Американски Држави беа водечка економска сила во светот. Оваа ера беше обележана со нов бран на иновации, масовно производство и нови нивоа на потрошувачка. Сепак, оваа економска ситуација беше и резултат на прекумерна шпекулација на берзата. Многу инвеститори позајмуваа пари за да купат акции чија вредност беа убедени дека ќе се зголеми.

Покрај тоа, општата општествена атмосфера, исто така, ги поттикна инвестициите и потрошувачката. За време на Првата светска војна, Соединетите Американски Држави ја презедоа водечката улога во многу индустрии каде што се соочија со жестока конкуренција пред 1914 година.

Пред војната, автомобилската индустрија беше предводена од Германците, производството на челик од Британците и Германците, авијацијата беше резервирана за Франција, земјоделството за Унгарија. Сите овие индустрии пропаднаа во Европа, па САД го проширија својот пазар низ целиот свет и станаа главен извозник на повеќето стоки во западниот свет.

Како резултат на овој шпекулативен меур, берзата почна да ја губи својата рамнотежа. Економијата почна да покажува знаци на слабост уште во втората половина на 1929 година, кога се појавија првите знаци на намалување на производството и зголемување на невработеноста. Падот на производството и побарувачката создаде домино ефект, што доведе до отпуштања и намалување на платите. Овие економски околности дополнително ја влошија ситуацијата, а кризата стана неизбежна.

Големата депресија беше катастрофална за Американците, но беше уште полоша за земјите што зависеа од американската економија. Ова особено важи за европските земји кои, поради големата сиромаштија и ниската вработеност, одлучија политички да поддржат некои порадикални опции во своите парламенти.

Оние кои, покрај економските проблеми предизвикани од Големата депресија, мораа да платат и воени репарации од Првата светска војна, родија нови историски личности во следните години чии политики и војни сè уште се дискутираат денес.