Зошто цената на нафтата не е уште повисока?

Доналд Трамп не е добар човек. Тој, за жал, е и претседател, што значи дека сите ние плаќаме цена за неговата неспособност да ја прифати реалноста. Имено, иако тој инсистира дека има „целосна контрола врз Ормускиот теснец“, пратките на нафта низ Ормускиот теснец ќе останат минимални освен ако Трамп не може да најде начин да шверцува нафта во вагони за кетеринг – или додека не склучи договор со Иран. И нема да имаме таков договор додека не се соочи со реалноста дека ја изгубил војната која ја избра.

Затворањето на Ормускиот теснец, пак, значи дека цените на нафтата – кои накратко паднаа поголемиот дел од времето назад на предвоените нивоа со надеж дека навистина ќе дојде до договор – ќе останат високи во догледна иднина.

Но, еве ја загатката: Зошто цените на нафтата не се уште повисоки? Тие беа над 100 долари за барел пред пазарите да почнат да се обложуваат на крај на војната, па зошто повторно не се над 100 долари? Исто така, зошто тие се „само“ околу 25 долари за барел над предвоените нивоа, кога многу аналитичари – вклучувајќи ме и мене – сугерираа дека може да одат многу повисоко?

Голем дел од одговорот е дека цените на нафтата се всушност повисоки – ако ги погледнете вистинските бројки.

Денешниот пост ќе биде краток и необичен, бидејќи бев преоптоварен со обврски од реалниот живот. Сепак, имав доволно време да составам неколку графикони.

Па, што мислам кога ги гледам вистинските бројки? Никој не согорува сурова нафта директно. Наместо тоа, тие согоруваат производи рафинирани од сурова нафта, главно бензин и дизел. И овие цени, откако паднаа некое време поради лажни вести за мир, се вратија речиси на нивните неодамнешни врвови. 

Разликата помеѓу цената на барел сурова нафта и цената на производите рафинирани од тој барел – „крек спред“ – експлодираше, зголемувајќи се за околу 35 долари/барел од пресрет на војната.

Значи, додека цената на барел сурова нафта е зголемена за околу 25 долари, цената на производите рафинирани од тој барел е зголемена за околу 25+35=60 долари за барел, ставајќи ја во опсегот на средни предвидувања за тоа што би се случило како резултат на долгорочното затворање на Ормускиот теснец.

Зошто таквиот „крек спред“ толку многу се прошири? Главниот одговор е дека голем дел од светскиот капацитет за рафинирање е или заробен во теснецот или е исклучен како резултат на кампањата со беспилотни летала на Украина против Владимир Путин. Значи, не е сè околу Иран. Всушност, еден показател за тоа колку е важна другата војна е тоа што Џ.Д. Венс наводно морал да го замоли Володимир Зеленски да ги запре нападите врз танкери за нафта што го користат руското пристаниште Новоросијск.

Недостатокот на капацитет за рафинирање, пак, ги одржа ниските цени на суровата нафта: Купувачите не се подготвени да платат екстремно високи цени за сурова нафта што не можат да ја рафинираат. Или, поинаку кажано, но еквивалентно, прекинот на испораките на нафта преку Ормускиот теснец всушност бараше голем пораст на глобалните цени на нафтата за да се рационализира побарувачката, но голем дел од тоа рационирање се случи преку зголемување на крек-спрендот, а не преку зголемување на цените на суровата нафта.

Што значи сето ова за Соединетите Американски Држави? Најнепосредно, инфлацијата – која беше задржана ниска во последните два месеци со пад на цените на горивата – повторно ќе се зголеми во податоците за следниот месец. И секој може да види дека бензинот е повторно над 4 долари, а дизелот повторно над 5 долари.

Значи, оние кои се опседнати со среднорочните избори – што значи дека секој што обрнува внимание на кризата на американската демократија – треба да сфати дека сината линија (се однесува на инфлацијата, заб.) на дното од овој графикон веројатно нема значително да се промени пред ноември.

(Пол Кругман е професор на Универзитетот Њујорк и нобеловец по економија. Овој текст е објавен на Substack медиумска платформа за видео, пишување, подкасти и заедници насочени кон креаторите.)