Заработува на злато и води геноцид. Ова е воениот лидер кој сака да владее со Судан

Мохамед Хамдан Даголо, попознат како Хемедти, стана доминантна фигура на суданската политичка сцена, а неговите паравоени Сили за брза поддршка (RSF) сега контролираат половина од земјата. Со неодамнешното заземање на градот Ал Фашир, последното упориште на суданската армија во западниот регион Дарфур, RSF постигна стратешки важна победа.

Додека неговите противници го мразат и се плашат од него, следбениците на Хемедти го ценат за неговата решителност, безмилосност и ветување за соборување на компромитираната државна власт, според анализата на Алекс де Вал, извршен директор на Светската фондација за мир.

Од пустината до врвот на моќта
Хемедти потекнува од скромно семејство од заедницата Ризеигат, арапско племе кое одгледува камили кое се протега низ Чад и Дарфур. Роден е во 1974 или 1975 година, но точниот датум и место на раѓање не се евидентирани, како што често е случај со луѓето што живеат во рурални средини, објавува Би-би-си.

Неговиот клан се преселил во Дарфур во 1970-тите и 1980-тите, бегајќи од војната и барајќи подобар живот. Откако го напуштил училиштето во раните тинејџерски години, Хемедти заработувал за живот тргувајќи со камили низ пустината до Либија и Египет.

Во тоа време, Дарфур бил запоставен, сиромашен и беззаконит дел од Судан под власта на тогашниот претседател Омар ал-Башир. Арапските милитанти познати како Џанџавид нападнале села што им припаѓале на домородните етнички групи во областа. Овој циклус на насилство ескалираше во целосен бунт во 2003 година, кога локалните борци се побунија против долгогодишната запоставување на регионот.

Озлогласениот Џанџавид и воените злосторства
Како одговор на бунтот, Башир масовно ги регрутираше Џанџавидите за да го задушат востанието. Тие брзо стекнаа озлогласена репутација за палење села, грабежи, силувања и убиства.

Единицата на Хемедти беше меѓу нив, а извештајот на мировните сили на Африканската унија наведува дека во ноември 2004 година го нападнале и уништиле селото Адва, убивајќи 126 луѓе, вклучувајќи 36 деца. Истрагата на САД ги прогласи Џанџавидите за одговорни за геноцид.

Конфликтот во Дарфур беше упатен до Меѓународниот кривичен суд (МКС), кој обвини четири мажи, вклучувајќи го и самиот Башир. Хемедти потоа се сметаше за премногу незначаен за да биде во фокусот на обвинителите.

Само Али Абдел Рахман Кушајб, еден од командантите на Џанџавидите, беше изведен на суд. Минатиот месец, тој беше прогласен за виновен по 27 точки од обвинението за воени злосторства и злосторства против човештвото, а пресудата се очекува на 19 ноември оваа година.

Вешт опортунист и бизнис магнат
Во годините што следеа, Хемедти вешто ги искористи можностите да се искачи на чело на моќна паравоена сила, да изгради корпоративна империја и да создаде политичка машина. Откако кратко се побуни за да бара плата за своите војници и политички позиции, Башир ги исполни повеќето од неговите барања.

Подоцна, кога другите единици на Џанџавид се побунија, Хемедти застана на страната на владата и ги порази, преземајќи ја контролата врз најголемиот рудник за злато во Дарфур, Џебел Амир. Компанијата на неговото семејство, Ал-Гунаид, наскоро стана најголем извозник на злато во Судан.

Во 2013 година, Хемедти побара и доби формален статус од Башир за неговата нова паравоена група, Сили за брза поддршка (RSF), кои директно му одговараа на претседателот. Џанџавидите беа интегрирани во RSF и им беа дадени нови униформи, возила и оружје.

Меѓународни врски и подемот на RSF
RSF извојува важни победи против бунтовниците во Дарфур и ја презеде контролата врз границата со Либија, каде што командантите на Хемедти беа обвинети за изнуда и трговија со луѓе. Во 2015 година, на покана на Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати (ОАЕ), суданската армија испрати војници во Јемен.

Потоа Хемедти ја искористи можноста да склучи посебен договор за испраќање платеници на RSF, воспоставувајќи блиски врски со претседателот на ОАЕ, Мохамед бин Зајед.

Во исто време, Хемедти формираше партнерство со руската група Вагнер, од која доби обука во замена за зделки со злато. Тој ја посети Москва на денот кога Русија ја нападна Украина, но по избувнувањето на војната во Судан, тој негираше каква било помош од Вагнер.

Соборувањето на Башир и крвавата пресметка
Кога масовните протести го загрозија режимот на Башир во 2019 година, претседателот ги повика трупите на Хемедти во главниот град, Картум. Нарекувајќи го „химајти“, што значи „мој заштитник“, Башир веруваше дека RSF ќе го заштити од можен воен удар.

Тоа беше фатална грешка. Кога Башир ѝ нареди на армијата да пука врз демонстрантите, генералите – вклучувајќи го и Хемедти – решија да го отстранат.

Хемедти накратко беше прогласен за херој на демократските промени. Но, прославата беше краткотрајна. Бидејќи тој и генералот Абдел Фатах ал-Бурхан, сегашниот командант на армијата, го одложија предавањето на власта на цивилите, протестите се интензивираа. Потоа Хемедти ги ослободи од одговорност RSF.

Според извештајот на Human Rights Watch, неговите борци убиле стотици луѓе, силувале жени и фрлале мажи во Нил со цигли врзани за глуждовите. Хемедти ја негираше одговорноста за овие злосторства.

Патот до отворена војна
Под меѓународен притисок, беше постигнат компромис меѓу воените и цивилните власти, но кревкиот соживот траеше само две години. Во октомври 2021 година, Бурхан и Хемедти извршија заеднички државен удар и ја презедоа целосната власт. Сепак, сојузниците наскоро се судрија.

Бурхан побара RSF да се интегрира во редовната армија, што Хемедти го одби. Во април 2023 година, неколку дена пред рокот за договорот, единиците на RSF се обидоа да ги заземат клучните институции во Картум. Ударот не успеа, а главниот град се претвори во воена зона.

Геноцид, грабежи и амбиција
Насилството повторно се разгоре во Дарфур, каде што RSF започна брутална кампања против народот Масалит. ОН проценува дека до 15.000 цивили се убиени, а САД ги опишаа злосторствата како геноцид, што RSF го негира. Низ целата земја, RSF и сојузничките милиции ограбија градови, пазари и болници, а ограбената стока се продаваше на таканаречените „пазари Даголо“.

И покрај тоа што беше сериозно ранет на почетокот на конфликтот, Хемедти повторно се појави неколку месеци подоцна, решен да ја добие војната. RSF се здоби со модерно оружје, вклучително и софистицирани беспилотни летала, наводно со помош од ОАЕ, тврдење што ОАЕ го негираат. Хемедти сега се обидува да изгради политичка коалиција и формираше паралелна влада.

Суданци шпекулираат дали ќе се прогласи за претседател на отцепена држава или дали сè уште има амбиции да владее со целиот Судан. Тој се смета и за моќен владетел во сенка кој ги контролира бизнисот, војската и политиката.