Започнува изградбата на базата на НАСА на Месечината, ќе чини 30 милијарди долари

Планот на НАСА од 30 милијарди долари за изградба на база на Месечината влегува во сериозна фаза на имплементација. Вселенската агенција брзо развива начини за испорака на лендери, ровери, возила и друга опрема на површината на Месечината за да се избегнат скапи одложувања. Како дел од тој напор, НАСА објави во вторник дека ќе им плати на три компании – Astrobotic, Firefly и Intuitive Machines – околу 590 милиони долари за четири мисии за испорака на научни инструменти и товар на Месечината, објави CNN.

Astrobotic е единствениот добавувач на кој му се доделени две мисии. Агенцијата, исто така, размислува за пренамена на својот ровер на Марс, наречен Promise, за употреба на Месечината. Сето тоа е дел од поширок план за користење роботски возила за изградба на инфраструктура што идните човечки истражувачи можат да ја користат.

Договорите објавени во вторник се дел од она што Карлос Гарсија-Галан, менаџер на програмата за базата на Месечината на НАСА, го нарече „прва фаза“ од планот за изградба на трајна населба на Месечината. Се очекува почетната фаза да трае до 2028 година и да чини околу 10 милијарди долари.

Минатиот месец, НАСА објави други договори како дел од првата фаза, вклучувајќи планови за пренамена на три претходно договорени мисии во мисии конкретно поврзани со лунарната база.

Агенцијата, исто така, додели дополнителни договори во вредност од повеќе од 1 милијарда долари во мај за изградба на возила за лунарни ровери и распоредување дронови за да помогнат во мапирањето на локацијата на базата, можеби уште во 2028 година.

Втората и третата фаза, кои вклучуваат планови за изградба на првите модули под притисок за живеење на Месечината и инсталирање генератори на енергија, ја претставуваат визијата на НАСА за продолжување на изградбата на базата до 2030-тите. Крајната цел, вели НАСА, е астронаутите да живеат и работат во „полусончеви“ населби.

Планот е дел од притисокот на вселенската агенција да се натпреварува со Кина, чија вселенска програма постигна драматичен напредок во изминатата деценија. Американските законодавци постојано предупредуваат дека напорите на Кина се закануваат да ја засенат технолошката супериорност на Соединетите Американски Држави во вселената.

И покрај амбициозните планови, НАСА веќе се соочува со тешкотии. „Блу Ориџин“, основана од Џеф Безос, требаше да достави прототип на својот масивен роботски лендер, „Блу Мун“, на јужниот пол на Месечината подоцна оваа година. Областа е од голем интерес бидејќи се верува дека содржи резерви на мраз, кој би можел да се претвори во ракетно гориво или вода за пиење.

Сепак, „Блу Ориџин“ претрпе голем неуспех во мај кога една од нејзините ракети „Њу Глен“ експлодираше на лансирната рампа, уништувајќи ја критичната инфраструктура чија обнова ќе трае со месеци. Не е јасно колку долго тоа би можело да го одложи лансирањето на „Блу Мун“.

Гарсија-Галан во вторникот посочи дека лендерот „Блу Мун“ би можел да биде лансиран со друго возило доколку е потребно, велејќи дека НАСА „разгледува други опции“ во случај работата на ракетата и лансирната рампа на „Блу Ориџин“ да не се исполни распоредот на агенцијата.

Администраторот на НАСА, Џаред Исакман, јасно стави до знаење кратко по инцидентот во „Њу Глен“ дека агенцијата има намера активно да соработува со своите партнери од приватниот сектор кога ќе се појават пречки.

„Со месеци во НАСА велиме дека нема да седиме мирно и да чекаме да се создадат услови за да ги постигнеме нашите најважни национални цели“, рече Исакман. „Ќе преземеме активна улога заедно со нашите партнери, исто како што правевме во 1960-тите, за да ги надминеме неуспесите, да ги отстраниме пречките и да ги постигнеме посакуваните резултати.“

„Блу Ориџин“ е далеку од единствениот партнер на НАСА. „Спејс Екс“ исто така ја развива својата ракета „Старшип“ за превоз на астронаути на Месечината, иако тоа масивно возило сè уште не е оперативно. Но, НАСА има на располагање голем број други компании за испорака на товар.

„Фајерфлај“ со седиште во Тексас е единствената што успешно ја заврши мисијата, слетувајќи го своето возило „Блу Гоуст“ во близина на екваторот на Месечината минатата година. Друга компанија од Тексас, „Интуитив Машинс“, исто така двапати слетуваше лендери во близина на јужниот пол на Месечината, но двата пати се превртеа.

Овогодишната серија најави и презентации за изградба на лунарна база е дизајнирана да поттикне повеќе иновации од партнерите од приватниот сектор, рече Гарсија-Галан.

„Ако сте во индустријата и се прашувате дали треба да инвестирате во проширување на вашите капацитети или зголемување на бројот на добавувачи во вашиот синџир на снабдување – ова е наш сигнал дека сме тука долгорочно, дека побарувачката ќе биде таму и дека всушност градиме база на Месечината“, изјави тој за CNN за време на Вселенскиот симпозиум во април.

Месечевата база е дел од програмата „Артемис“ на НАСА, која веќе чинеше околу 100 милијарди долари. Генерално, НАСА очекува самата база да чини околу 30 милијарди долари.

Програмата има за цел да ги врати луѓето на Месечината за прв пат по пет децении и на крајот да изгради населба таму, при што ќе се натпреваруваат и САД и Кина.

Но, патот до воспоставување трајна лунарна населба е исполнет со технолошки, политички и етички прашања. Експертите предупредуваат на драматичен недостаток на инфраструктура на Месечината за поддршка на таква колонија. Дури и прашањето за одржување на точното време не е решено, бидејќи секундите минуваат малку побрзо на Месечината отколку на Земјата.

Финансиската ситуација, исто така, останува нејасна. Иако администрацијата на Трамп се обиде да го зголеми финансирањето за базата на Месечината со цел да „воспостави доминација на САД“, голем дел од доделените средства се наменети.

На пример, околу 2,6 милијарди долари беа наменети за изградба на лунарната вселенска станица Гејтвеј, но НАСА нагло ги напушти тие планови во март, велејќи дека ресурсите ќе бидат подобро искористени за изградба на инфраструктура на самата површина на Месечината.