Во Хрватска ќе се гради голем дата центар, ќе троши струја колку третина од сегашната потрошувачка

Во ноември треба да се потпише договор за поврзување на идниот центар за податоци Пантеон (Pantheon AI) во Топуско со хрватската електрична мрежа. Планирано е проектот да има капацитет од еден гигават (1.000 мегавати), што одговара на приближно една третина од моменталното оптоварување на хрватскиот преносен систем, јавија медиумите во Хрватска.

Потпишувањето на договорот го најавија претставници на хрватскиот оператор на преносен систем (HOPS) и инвеститорот на Саемот за зелена енергија. Изградбата на најголемиот планиран центар за податоци за вештачка интелигенција во Хрватска и регионот треба да започне во 2027 година, а првите капацитети треба да почнат со работа во 2029 година.

Раководителот на проектот Pantheon AI, Марио Гудељ, потсети дека HOPS ја прифатил студијата за поврзување на центарот со преносната мрежа во јули. Следниот чекор е склучување на договор, што инвеститорот и HOPS го очекуваат во ноември.

Менаџерот за поврзување на HOPS, Игор Шумоња, објасни дека моменталното оптоварување на хрватскиот преносен систем се движи помеѓу 2.000 и 3.000 мегавати. Поврзувањето на Пантеон, за што би била потребна моќност од 1.000 мегавати, значително би го зголемило вкупното оптоварување.

„HOPS го сфати ова сериозно и знаеме дека тоа бара и изградба на четири нови моќни, 400 киловолтни далноводи долги околу 300 километри, а инвеститорот ќе ги изгради и ќе ги плати сите трошоци за поврзување со мрежата и ништо нема да биде на сметка на HOPS и системот“, рече Шумоња.

Според него, инвеститорот ќе ја финансира изградбата на потребната инфраструктура и поврзување со преносната мрежа. Ова би овозможило снабдување на центарот, кој би бил еден од најголемите индивидуални потрошувачи на електрична енергија во Хрватска.

Шумоња, исто така, изјави дека HOPS сè уште има помеѓу 1.600 и 1.700 барања поврзани со центри за податоци, но дека станува збор за проекти со значително помала моќност од Пантеон. Затоа, поврзувањето на центарот во Топуско претставува особено тешка операција за преносната мрежа.

На прашањето дали се плаши дека проектот би можел да наиде на противење од жителите за време на јавната расправа, Гудељ одговори дека не. Тој верува дека центарот за податоци би донел доволно придобивки за државата, округот и локалната заедница што нема причина да се запре.

Според него, Пантеон е „толку различен и носи толку многу придобивки за општеството и државата и локалната заедница што нема причина да се запре“. Тој нагласи дека проектот не може да продолжи без да се задоволат барањата на жителите и обврзувачките услови на надлежното министерство.

Антонио Гужвинец од компанијата Парсек Лаб, која соработува на проектот, објасни дека Пантеон треба да се напојува и од соларна електрана и од батериски системи. Ваквите извори треба да бидат дел од планираната енергетска инфраструктура на идниот центар.

Тој објасни дека центрите за податоци со вештачка интелигенција имаат значително поголема густина на компјутерска моќност по серверски кабинет од класичните центри за податоци. Бидејќи процесорите работат речиси континуирано, тие исто така имаат потреба од помоќни системи за ладење.

Гудељ повтори дека Пантеон нема да купува електрична енергија што моментално се троши на хрватскиот пазар. Инвеститорот тврди дека ќе го организира потребното снабдување на начин што нема да ги загрози постојните потрошувачи.

На прашањето дали поврзувањето на толку голем потрошувач може да ги зголеми цените на електричната енергија во Хрватска, Шумоња од ХОПС не даде проценка. Тој објасни дека ХОПС не ги одредува цените на електричната енергија, па затоа не може да одговори на тоа прашање.

Панелот разговараше и за ладењето на идниот центар. Лука Мајиќ, менаџер за производи на хрватското претставништво на американската компанија Вертив, рече дека ладењето со вода во центрите за податоци е вообичаено и дека постојат неколку технолошки решенија.

Гудељ ги повтори своите претходни тврдења дека Пантеон нема да влијае на термалните води на Топуско или на локалниот систем за водоснабдување. Инвеститорот најавува дека проектот ќе ги исполни пропишаните еколошки услови, но процедурите потребни за имплементација сè уште не се завршени.

Според најавите на Гудељ, проектот Пантеон треба да создаде околу 3.500 работни места. Од нив, приближно 1.500 би се однесувале на почетната фаза, вклучувајќи ги градежните и другите задачи потребни за основање и работење на центарот.

Инвеститорот, исто така, планира да ја финансира работата на пожарникарите организирани во три смени.

Неговата цел е во Топуско да живеат најмалку 500 вработени, поради што најавува и изградба на станови и инвестиции поврзани со доаѓањето на нови жители.

„Севкупно, влијанието на Пантеон врз локалната заедница во округот и пошироко, и економски, социолошки и демократски, е многу поголемо од штетата врз животната средина“, рече Гудељ.

„Ќе се погрижиме за подобрување на патиштата, бучавата, за да не ја оптоваруваме водата со хемикалии и други работи“, додаде тој.

Лука Мајиќ од Вертив рече дека интересот за инвестирање во центри за податоци расте поради растечката побарувачка за вештачка интелигенција. Неговата компанија, која развива инфраструктура за вакви центри, соработува и на проектот Пантеон.

Тој објави дека Вертив планира да го зголеми бројот на вработени во Хрватска за уште 200, од ​​сегашните приближно 650. Според него, хрватските операции на компанијата станаа еден од нејзините глобални центри за експертиза.

Гудељ изјави дека Пантеон ќе му плаќа на HOPS околу 80 милиони евра годишно такси за користење на преносната мрежа. Според неговата споредба, овој износ одговара на приближно еден годишен инвестициски циклус на HOPS.

Шумоња нагласи дека HOPS ќе спроведе тестови што ќе траат најмалку две години пред да се поврзе, како и со другите корисници на мрежата. Планираниот почеток на работа на Пантеон останува во 2029 година. (Индекс.хр)